Ocena brak

CONCERTO GROSSO

Autor /HermanXXX Dodano /31.07.2012

(wł. wielki koncert, wielki zespół), Kompozycja instrumentalna cykliczna, w której dialoguje wielki zespół instrumentalny (zw. tutti albo ripieni) z grupą kilku instrumentów (zw. concertino lub soli), traktowaną solistycznie. Terminu cg. użył po raz pierwszy 1698 L. Gregoři.

Pod względem formy cg. był albo sonatą kośc. (sonata da chiesa), albo sonatą kameralną (sonata da camera), z jedną lub kilku częściami tanecznymi (menuet, gawot, gigue itp.), przy czym następstwo części stosowane bywa na zasadzie kontrastu tempa.

Idei cg. można się dopatrzyć już w 2- i 3-głosowych epizodach kancon, sonat i symfonii F. Uspera, T. Meruliego i in. z pocz. XVII w. Skład concertino podlegał z biegiem czasu zmianom. Początkowo, jak u większości kompozytorów wł., typowy był zestaw złożony z tria smyczkowego (2 skrzypiec i viola da gamba lub wiolonczela). Później stosowano obsadę złożoną także z instrumentów dętych (A. Vivaldi) lub łączono je z instrumentami smyczkowymi (J.S. Bach, G.F. Händel).

Wykształcenie się tej formy muz. nastąpiło już w latach 70-ych XVII w. w kompozycjach A. Stradellego. Pełny rozwój cg. znalazł swój oddźwięk w twórczości A. Corellego, G. Torelle-go, T. Albinoniego, Vivaldiego i in. kompozytorów wł., a także niem. (Bacha i Händla).

W muzyce kośc. znajdował cg. zastosowanie jako tzw. koncerty bożonarodzeniowe, wykonywane w kościele przy żłóbku, np. Concerto a 4 in forma di pastorale per il santissimo Natale Corellego (ze zbioru 12 cg.) oraz utwory G. Valentiniego, A. Scarlattiego, E.F. dall'Abaco, F. Geminianiego i in., lub w uwerturach operowych i oratoryjnych, jak u Händla. Cg. zanikł ok. poł. XVIII w., ustępując miejsca koncertowi solowemu i symfonii ; jego przywrócenie nastąpiło dopiero w XX w. w związku z zainteresowaniem muzyką baroku.

Założenia cg. wykorzystali w swych kompozycjach M. Reger (Konzert im alten Stil 1912), E. Křenek (Concerti grossi 1921,19242), I. Strawiński (Ebony--Concerto 1946) oraz R. Liebermann (Konzert für Jazzband und Sinfonieorchester 1954).

 

A. Schering, Geschichte des Instrumentalkonzerts bis auf die Gegenwart, L 1905.19272; W. Krüger, Das e.g.. B 1932; H. Engel, MGG II 1604-1614; S. Kunze, Die Entstehung des Concertoprinzips im Spätwerk G. Gabrlelis, Archiv für Musikwissenschaft 21 (1964) 81-110.

Podobne prace

Do góry