Ocena brak

COHEN HERMANN

Autor /HermanXXX Dodano /31.07.2012

ur. 4 VII 1842 w Coswig (okręg Halle), zm. 4 IV 1918 w Berlinie, Filozof, założyciel szkoły marburskiej ( -> neokantyzm).

Pochodził z rodziny żyd.; studiował od 1859 teologię w żyd. seminarium, od 1861 filozofię na uniw. we Wrocławiu, a od 1864 w Berlinie (uczeń F.A. Trendelenburga), gdzie uzyskał doktorat ; 1873 habilitował się w Marburgu (u F.A. Langego) i tu 1876-1912 kierował katedrą filozofii; od 1912 wykładał w Hochschule für die Wissenschaft des Judentums w Berlinie; w maju 1914 wygłaszał w Warszawie wykłady o judaizmie; 1906-15, wspólnie z P. Natorpem był red. serii Philosophische Arbeiten.

W okresie (1865-69) C. skoncentrował badania na poglądach Platona; związany był wówczas z H. Steinthalem i jego psychologią ludów (-> etnopsychologia).

Włączenie się C. w dyskusję Trendelenburga z K. Fischerem było początkiem nast. okresu jego twórczości (1870-1901), skoncentrowanego głównie na interpretacji filozofii I. Kanta; C. opublikował wówczas Kants Theorie der reinen Erfahrung (B 1871, 19244), Kants Begründung der Ethik (B 1877, 19102), Das Prinzip der Infinitesimalmethode und seine Geschichte (B 1883, F 19682), Kants Begründung der Ästhetik (B 1889).

W konstruowaniu własnego systemu filoz. wyszedł od interpretacji doktryny Kanta w świetle platonizmu. System ten (skrajnie racjonalistyczny idealizm), którego osnowę i wewn. spójnię stanowiła metoda transcendentalna, obejmował 3 działy: logikę, etykę i estetykę.

Logikę rozumiał C. jako teorię poznania; przyjmując, że myśl konstruuje wiedzę o przedmiotach, przeciwstawił racjonalizm empiryzmowi; ponieważ myśl rozumiał apriorycznie jako produkt czystej „logiki początku" (Ursprung), a nie psychologicznie, opowiedział się za antypsycholo-gizmem; odrzucił dualizm zjawisk i rzeczy, przypisując kan-towskiemu pojęciu rzeczy samej w sobie znaczenie tylko metodol. ; przez utożsamienie przedmiotu poznania z podmiotem poznającym stanął na stanowisku -> idealizmu.

Etyka C. oprócz wątków platońskich i kantowskich zawierała elementy judaistyczne; była autonomiczna, idealistyczna i aprioryczna; najwyższą wartość przyznawała idei człowieczeństwa, realizującej się w całej ludzkości i w każdej jednostce (-> aktualizm III); była to teoria tzw. czystej woli, mająca za zadanie tworzyć idee regulatywne dla filozofii prawa i państwa.

Etyka obejmowała też i filozofię religii ; Bóg był jednak w niej nie osobą czy duchem, lecz tylko pojęciem, ideą prawdy, a zarazem gwarantem i fundamentem ludzkiej doskonałości rei. i moralnej. Pojęcie Boga jako idei prawdy zapewniało pewną łączność etyki, logiki i estetyki. Estetykę (ostatni człon systemu) nazwał C. teorią tzw. czystego uczucia, której zadaniem jest tworzenie altruistycznej, emocjonalnej miłości do całościowo pojętej istoty ludzkiej.

Zawarty w Logik der reinen Erkenntnis (B 1902, 19223), Ethik des reinen Willens (B 1904, 19213) oraz Ästhetik des reinen Gefühl (B 1912, 19233) system filozoficzny C. stał się podstawą i początkiem szkoły marburskiej.

Drugim nurtem zainteresowań C. (1865-69) były sprawy dziejów i wewn. reformy judaizmu; po 1912 rozwijał zagadnienia teologii żyd., które wraz z przekonaniem, że wiara w nieśmiertelność kulturowego postępu nie jest wystarczalna do ukazania człowiekowi sensu osobistych cierpień, wpłynęły na zmianę jego poglądów w filozofii religii.

C, który swą filozofię traktował jako misję rei., ostatecznie przyjął istnienie Boga osobowego, ale uzasadnienie jego istnienia przesunął na płaszczyznę przekonań osobistych.

Poglądy na ten temat przedstawił w Der Begriff der Religion im System der Philosophie (Gie 1915), Die Religion der Vernunft aus den Quellen des Judentums (L 1919, Kö 1959) oraz w in. pismach, które wydano pt. Jüdische Schriften (I-III, B 1924).

 

J. Weise, Die Begründung der Ethik bei Hermann C, Erl 1911 ; P. Natorp, Hermanns C. philosophische Leistung unter dem Gesichtspunkte des Systems, B 1918; tenże, Hermann C. als Mensch, Lehrer und Forscher, Mb 1918; L. Stein, Die Juden in der neueren Philosophie unter besonderer Berücksichtigung Hermann C, B 1919; W. Kinkel, Hermann C, St 1924 (bibliogr.); S. Ucko, Der Gottesbegriff in der Philosophie Hermann C, B 1927 (bibliogr.); J. Klatz-kin, EJud V 604-614; A. Jospe, Die Unterscheidung von Mythos und Religion bei Hermann C, und E. Cassirer in ihrer Bedeutung für die jüdische Religionsphilosophie, Op 1932; J. Solowiejczyk, Das reine Denken und die Seinskonstituierung bei Hermann C, B 1932; T.W. Rosmarin, Religion of Reason, Hermann C. System of Religious Philosophy, NY 1936; J. Vuillemin, L'héritage kantien et la révolution copernicienne, Fichte, C, Heidegger, P 1954, 131-208; H. Dussort, L'école de Marbourg, P 1963; W. Goldstein, Hermann C, und die Zukunft Israels, J 1963; K. Löwith, Philosophie der Vernunft und Religion der Offenbarung in Hermann C, Religionsphilosophie, Hei 1968; J. Melber, Hermann C. Philosophy of Judaism, NY 1968; J. Ebbinghaus, Deutschen und Judentum bei Hermann C, KantSt 60 (1969) 84-96; H. Günther, System und Fortschrift im Denken Hermann C, Kö 1971 (bibliogr.); E. Jospe, Hermann C, Judaism, A Reassessment, Ju 25(1976) 461-472.

Podobne prace

Do góry