Ocena brak

Co wiesz o twórcy fenomenologii Edmundzie Husserlu?

Autor /Olaf Dodano /06.07.2011

Edmund Husserl (ur. 8 kwietnia 1859 - zm. 27 kwietnia 1938) - niemiecki matematyk i filozof, jeden z głównych twórców fenomenologii. Studiował w Lipsku matematykę, fizykę, filozofię i astronomię. W 1876 roku kształcił się na Uniwersytecie Berlińskim studiując filozofię i matematykę. W Wiedniu w 1881 roku uczęszczał na wykłady Franza Brentano, które wywarły duży wpływ na jego późniejszą filozofię. Następnie pracował w Getyndze (1901), gdzie w 1912 wspólnie z Schelerem, Reinachem i Geigerem założył rocznik "Jahrbuch für Philosophie und phänomenologische Forschung", w którym były publikowane jego prace. W 1916 objął katedrę filozofii we Fryburgu Bryzgowijskim aż do roku 1928, kiedy przeszedł na emeryturę, prowadząc wykłady jeszcze do 1933 roku.

Filozofia Husserla miała duży wpływ na myślicieli takich jak Martin Heidegger, który był jego uczniem, Jean-Paul Sartre, Maurice Merleau-Ponty oraz wielu innych.

Początkowo Husserl próbował sprowadzić prawa logiki i arytmetykę do praw psychologicznych, jednak później w Badaniach logicznych, pod wpływem Fregego i panującego na uniwersytetach niemieckich neokantyzmu, stał się krytykiem i przeciwnikiem psychologizmu, twierdząc, że nie da się zredukować logiki do psychologii.

W badaniach H. Wyróżniano zatem etapy rozwojowe: psychologistyczny (do 1900), po którym nastąpiła faza krytyki psychologizmu i wypracowania idei fenomenologii jako ejdetycznej nauki o świadomości, transcendentalny (od 1913) oraz uzupełnienia transcendentalizmu o analizy dotyczące natury tzw. świata życia i zagadnień historiozoficzno-egzystencjalnych (od 1930).

W filozofii Husserla świadomość jest intencjonalna czyli zawsze jest świadomością czegoś, zwraca się ku czemuś. Husserl odróżnia akty psychiczne (akt świadomości w terminologii husserlowskiej to noeza) od tego, do czego te akty intencjonalnie się odnoszą, czyli obiektów świadomości (noematów). Punktem wyjścia fenomenologii jest redukcja fenomenologiczna, zawieszająca sądy o świecie. Powoduje ona zwrot w stronę świadomości i uobecniających się tam aktów immanentnie skierowanych. Dlatego metoda ta jest nazywana także fenomenologią transcendentalną, gdyż pyta o najbardziej podstawowe warunki naszego poznania.

Sformułowana przez H. idea fenomenologii wywarła wpływ na filozofię XX w. W kształtowaniu fenomenologii dostrzega się nawiązanie do maksymalistycznego rozumienia celów filozofii (jej zadaniem jest wydobycie i uprawomocnienie podstaw wiedzy ludzkiej, zwł. osiągnięcie poznania o charakterze koniecznościowym) oraz wykorzystanie tradycji platońskiej, kartezjańskiej (filozofia powinna zaczynać dociekania od niepowątpiewalnego punktu wyjścia), transcendentalistycznej (poszukiwanie apriorycznych elementów w strukturze wiedzy), empirystycznej (filozofia winna być antyspekulatywnym, rzetelnym badaniem problemów, opartym na analizie danych uzyskanych w doświadczeniu) i antyscjentystycznej (istnieje poznanie swoiście filozoficzne, przekraczające kompetencje nauk szczegółowych).

H. nie poprzestał na tym programie epistemologicznym, gdyż uznał bytową niesamodzielność świata wobec świadomości; stąd analiza konstytutywna stała się odkrywaniem konstytucji świata w świadomości, a fenomenologia transcendentalna - transcendentalnym idealizmem (transcendentalizm). Dostrzega się w twórczości H. analizy wykraczające poza konsekwentny idealizm; dotyczy to m.in. badań struktury strumienia świadomości i spostrzegania. W ostatniej fazie twórczości H. próbował wypracować tło historiozoficzne dla idei fenomenologii transcendentalnej, sformułować jej metafizyczną syntezę w postaci monadologicznego idealizmu oraz podjąć pewne aspekty problematyki społecznej i egzystencjalnej.

Husserl zajmował się także semantyka logiczną wprowadzając ideę kategorii semantycznych, semantyka ta opiera się na pojęciu intencjonalności. Koncepcja ta była później rozwijana między innymi przez Ajdukiewicza i Leśniewskiego.

Dzieła:

  • Philosophie der Arithmetik (1891)

  • Badania logiczne (Logische Untersuchungen 1900/01)

  • Filozofia jako ścisła nauka (Philosophie als strenge Wissenschaft - 1910/11)

  • Idee czystej fenomenologii i fenomenologicznej filozofii (Ideen zu einer reinen phänomenologischen Philosophie - 1913)

  • Wykłady z fenomenologii wewnętrznej świadomości czasu (Vorlesungen zur Phänomenologie des inneres Zitbewusstseins - 1928)

  • Medytacje kartezjańskie (Méditations Cartésiennes - 1931)

  • Kryzys nauk europejskich i fenomenologia transcendentalna (Die Krisis der europäischen Wissenschaften und die transzendentale Phänomenologie - 1936)

  • Od roku 1950 wydawane są Husserliana - dzieła zbiorowe Husserla

Podobne prace

Do góry