Ocena brak

Co to znaczy słyszeć i jakie są konsekwencje uszkodzenia narządu słuchu dla rozumienia mowy?

Autor /Eustachy777 Dodano /13.03.2013

Słyszeć - znaczy odbierać dźwięki kanałem słuchowym. Proces odbioru i rozumienia dźwięków zachodzi dzięki aparatowi przewodzeniowemu (ucho zewnętrzne, ucho środkowe i część ucha wewnętrznego) ora?; aparatowi odbiorczemu (narząd Corliego. nerw słuchowy, drogi słuchowe centralne, prowadzące do odpowiednich ośrodków w płacie skroniowym kory mózgowej), Tam właśnie następuje końcowa analiza dźwięków i pojawia się świadomość zjawiska akustycznego, czyli świadome wrażenie słuchowe. Niżej przedstawiono schcinal podziału czynnościowego narządu słuchu:

Konsekwencje uszkodzenia narządu słuchu są różne, w zależności od lokalizacji uszkodzenia. 1 tak, wszystkie zaburzenia słuchu można podzielić na trzy rodzaje:

1. Niedosłuch dotyczący przewodnictwa (typu przewodzenio-wego), który charakteryzują następujące cechy:

-    ubylck słuchu nie przekracza 60 dB (A. Pmszcwicz mówi o granicy 70 dB),

rezerwa ślimakowa wynosi minimum 15 dB, tzn. odstęp między krzywą kostną i powietrzną wynosi od 15 do 40 dB,

stosunkowo lepiej słyszany jest szept niż mowa potoczna, ponieważ wysokie tony są lepiej słyszane niż. niskie, a w skład widma akustycznego szeptu wchodzi więcej tonów wysokich,

istnieje możliwość rozumienia mowy drogą słuchową przy zastosowaniu aparatu słuchowego, a w przypadkach uszkodzeń jednostronnych nawet bez aparatów,

-    po zastosowaniu aparatów wzmacniających słyszenie następuje znaczna poprawa słuchu,

-    przy znacznym wzmocnieniu (poprzez aparat luh zwiększenie natężenia głosu osoby mówiącej) zrozumiałość mowy jest bardzo dobra, wynosi 100%,

dobra jest słyszalność mowy przez telefon (częściowo wykorzystuje się zachowane przewodnictwo kostne), lepsze jest słyszenie w hałasie.

-    przy ubytkach obustronnych nic ma potrzeby mówienia głośnego, a kontrola własnego głosu jest dobra ze względu na zachowane przewodnictwo kostne.

brak objawu wyrównania głośności.

W niedosluchacli przewodzeńiowych występuje obniżenie wrażliwości na dźwięki, przy czym charakterystyczne jest względnie równomierne obniżenie progu słyszenia w całym paśmie częstotliwości istotnych dla odbioru mowy. Defekt ten wywołuje zaburzenia zdolności różnicowania i rozpoznawania sylab nicakcentowanych, wyrazów określających stosunki przestrzenne (pncyimków), spójników, końcówek fleksyjnych (co nic ma jednak większego znaczenia dla zrozumienia wypowiedzi, gdyż występuje - różna u dzieci i dorosłych możliwość odczytywania, domyślania się treści wypowiedzi z kontekstu). Wysokość głosu, dynamika i tempo mówienia mogą nie odbiegać od normy, gdyż istnieje zachowane przewodnictwo kostne. Uszkodzenia przewodzeniowe u dzieci wywołują następująco zaburzenia rozwoju mowy i języka: ełizja końcowych głosek lub/i sylab (zaburzenia fleksji), agramałyzmy, zaburzona składnia, wymowa niewyraźna, czasem nawet bełkolliwa.

2. Niedosłuch typu odbiorczego, klóry zcwzględu na lokalizację uszkodzenia narządu słuchu dzieli się na ślimakowy i pozaślimakowy oraz centralny. „W przypadku, gdy nie jesteśmy w stanic potwierdzić lokalizacji ślimakowej czy pozaślimakowej, używamy ogólnego terminu «niedosłuch nerwowo--zmysłowy». Granica pomiędzy lokalizacją pozaślimakową a centralną nie jest ostatecznie ustalona i stanowi przedmiot dyskusji*' (Skarżyński i in. 1997).

a) Niedosłuch ślimakowy i pozaślimakowy charakteryzuje się następującymi cechami:

w porównaniu do niedosłuchu typu przewodzeńiowego próg słyszenia jest znacznie obniżony,

-    brak pełnego rozumienia mowy (dziecko słyszy, ale nie rozumie, co często jest ważną wskazówką diagnostyczną, gdyż bacznie obserwuje ono usta osób mówiących),

-    brak jest rezerwy ślimakowej (a to oznacza, że krzywa powietrzna i koslna albo się pokrywają albo znajdują się blisko siebie i wtedy różnica między nimi wynosi nic więcej niż 10 dB); cecha ta ma bardzo dużą wartość diagnostyczną.

często występuje brak tolerancji na głośne dźwięki (wraz ze wzrostem nutę-żenia może zmniejszać się zrozumiałość),

gorzej odbierane są głoski o wysokich lormantach (tj. głoski dcntaiizowanc oraz f k, /, /),

przy uszkodzeniach ślimaka występuje dodatni objaw wyrównania głośności,

przy obustronnym uszkodzeniu narządu słuchu istnieje tendencja do twardego nastawienia głosu i głośnego mówienia,

uszkodzenia słuchu często są obustronne, w równym stopniu dotyczą ucha lewego i prawego,

występują tzw. wysepki głuchoty (skotomaty) zarówno w zakresie przewodnictwa kostnego, jak i powietrznego,

efekty wzmocnienia słuchu poprzez aparaty słuchowe nie zawsze są zgodne z oczekiwaniami, gdyż ze względu na zróżnicowany stopień upośledzenia odbioru dźwięków o różnej częstotliwości, odbiór jednych wymaga wzmocnienia, a innych nic (zob. audiogramy),

najczęściej te uszkodzenia nar/ądu słuchu są nieuleczalne, choć istnieją próby korygowania owego defektu poprzez wszczepianie implantów ślimakowych.

W zaburzeniach słuchu typu odbiorczego występują głównie jakościowe zniekształcenia mowy (izn. dziecko słyszy mowę. ale jej nie rozumie). Jak widać na niżej zamieszczonych audiogramach, krzywe progowe często przecinają pole mowy. w związku z tym formanty niektórych głosek znajdują się poza obszarem słyszenia. Im bardziej krzywa audiometryczna przecina pole mowy (jest ukośnie opadająca), tym bardziej zaburzone jest rozumienie mowy. Spada leż możliwość różnicowania głosek. Brak jest kontroli własnej wymowy, ponieważ w tym typie zaburzeń zarówno przewodnictwo powietrzne jak i kostne są nieprawidłowe. Ze względu na to. że odbiór wysokich tonów jest ograniczony, barwa głosu i różnicowanie dźwięków mowy leżących w paśmie wysokich częstotliwości są gorsze niż pozostałych.

Przy nicdosłuchu typu odbiorczego zaburzenia mowy dotyczą jej wszystkich aspektów (fonetycznego, leksykalnego, gramatycznego). Mowę osób z uszkodzeniem słuchu typu odbiorczego charakteryzuje: zniekształcanie, zamiana i opuszczanie dźwięków. Słownictwo jest ubogie, występują liczne agramatyz-my, a u małych dzicci, u których uszkodzenie słuchu występuje od początku procesu rozwojowego, może dojść do ograniczeń w przyswajaniu różnych pojęć,

b) Niedosłuch centralny wynika z uszkodzenia pnia mózgu i ośrodków korowych i doprowadza do głębokiego upośledzenia słuchu. Uszkadzana zostaje droga słuchowa powyżej rdzenia przedłużonego aż do ośrodków słuchowych w korze mózgowej. Jest lo najpoważniejszy spośród wszystkich typ zaburzeń słuchu. Uszkodzenia drogi słuchowej mogą być obustronne, chociaż ich stopień może być różny. Ten typ niedosluchu charakteryzuje się następującymi cechami;

upośledzenie słyszalności dotyczy zarówno niskich, jak i wysokich częstotliwości,

-    brak objawu wyrównywania głośności,

nie ma wysepkowatych ubytków słuchu (skotomatów), występują zaburzenia w rozróżnianiu wysokości dźwięków i ich natężenia oraz czasu trwania (rytmu), co powoduje zaburzenia akcentowania wypowiedzi słownych,

-    ze względu na bardzo duży stopień ubytku słuchu w znacznym stopniu upośledzona jesl percepcja dźwięków mowy (Milrinowicz-Modrzejcwska 1968).

Do centralnych zaburzeń słuchu można zaliczyć agnozję słuchową, czyli niemożność rozpoznawania i różnicowania zjawisk dźwiękowych. Dźwięki nie docierają do odpowiednich obszarów kory mózgowej (centrów integrujących czynności odbioru mowy) i w związku z lym mowa nic rozwija się.

Ten rodzaj zaburzeń słuchu jest szczególnie trudny w diagnozowaniu. Nawet przy zastosowaniu wielu testów audiologicznych można lylko w przybliżeniu określić, gdzie jest umiejscowione źródło uszkodzenia narządu słuchu - czy w pniu mózgu, czy w ośrodkach korowych. Najbardziej wiarygodną (precyzyjną) diagnozę uzyskuje się w powiązaniu z danymi z wywiadu oraz z wynikami badań przedsionkowych, neurologicznych i radiologicznych.

3. Nicdosłuch typu przewodzeniowo-odbiorczego (postać mieszana) jest najczęściej spotykanym lypcm głuchoty u dzieci. Schorzenia wywołujące ten rodzaj zaburzeń początkowo obejmują jedynie część przewo-dzeniową aparatu słuchowego Z czasem ze względu na lo, że bodźce z ucha środkowego są zbył słabe i nie docierają do narządu Corticgo głuchola prze-wodzeniowa przechodzi w odbiorczą, ponieważ potencjał czynnościowy narządu Corticgo wygasa. Uszkodzenie, które jak wspomniano - początkowo ma charakter typowo przewodzeniowy, po jakimś czasie utrwala się i nabiera cech głuchoty o typie mieszanym. W większości wypadków rozumienie mowy jest upośledzone.

Do góry