Ocena brak

Co to są niewysortowane osady lodowcowe?

Autor /Zemi Dodano /31.01.2012

Niewysortowane osady lodowcowe nazywane są gliną zwałową (morenową lub lodowcową). Glina ta wyróżnia się brakiem warstwowania, a większe otoczaki i głazy są bezładnie rozrzucone w mate­riale drobniejszym (pył, piasek).
Okruchy skalne spadające na brzeg lodowca, a także wyrwane przez lód ze ścian dolin, tworzą na jego powierzchni wały moreny bocznej lub wa­ły moreny środkowej powstałe z połączenia moren bocznych dwóch zbiegających się lodowców. Większość materiału skalnego niesionego przez lodowiec gromadzi się jednak u jego spodu i dla­tego nosi nazwę moreny dennej. Kiedy lodowiec przesuwa się do przodu, materiał skalny moreny dennej poddawany jest wpływowi ogromnych ciśnień. Skała jest kruszona i wygładzana. Twarde skały, takie jak granit mielone są na piasek, nato­miast skały mniej twarde rozpadają się na znacz­nie mniejsze ziarna.
Duże głazy nie niszczeją tak łatwo, dlatego czę­sto przenoszone są na znaczne nawet odległości. Kiedy zostaną ostatecznie złożone, a glina zwało­wa ulegnie rozmyciu - stają się one eratykami, czyli głazami narzutowymi. Łatwo je rozpoznać, ponie­waż często zbudowane są z zupełnie innych skał, niż podłoża, na których spoczywają. Grubszy mate­riał kamienisty pozostały w postaci warstwy po rozmyciu gliny zwałowej nazywa się brukiem morenowym. Większość osadów gliny zwałowej nie tworzy wyrazistych form terenu.
Gdy czoło lodowca pozostaje w miejscu, usypu­je się tam charakterystyczny wał moreny czołowej. Proces ten zachodzi w tzw. strefie ablacyjnej -w miejscu, gdzie ilość materiału wytopionego z lodowca jest większa niż ilość świeżego mate­riału uzupełniającego straty, wskutek czego lodo­wiec zanika. Dlatego wały moreny czołowej wska­zują nam dziś miejsca, do których dotarł lądolód w czasie kolejnych zlodowaceń. W Polsce przykła­dem wzgórz moreny czołowej jest m.in. Wał Trzeb­nicki ciągnący się od Nysy Łużyckiej do Ostrze­szowa i osiągający wysokość 284 m (Kobyla Góra).
Przykładem utworów zbudowanych z gliny zwałowej są również drumliny. Są to pagórki o owalnym poziomym zarysie i zaokrąglonych, opływowych kształtach, uformowanych przez nacisk poruszającego się lodu. Dlatego drumliny mają bardziej strome stoki od strony, w którą po­ruszał się lodowiec. Występują zazwyczaj gro­madnie i tworzą charakterystyczne krajobrazy. Do najpiękniejszych form tego typu należą drumliny w Irlandii o długości 1,5 km i wysokości 60 m.

Podobne prace

Do góry