Ocena brak

Co to są metody naukowe?

Autor /Komun Dodano /31.01.2012

Prawa naukowe nie są wynikiem spekulacji, a do­świadczeń. Naukowiec może rozpocząć swą pracę od domysłów, zgadywania, spekulacji - stawia więc hipotezę. Potem planuje doświadczenie, które w jednoznaczny sposób rozstrzygnie, czy postawio­na hipoteza jest prawdziwa, czy też nie. Dopiero po wykonaniu wystarczającej liczby prób zakoń­czonych wynikiem pozytywnym hipoteza zmienia się w teorię, a ta z kolei w prawo naukowe.
Te zasady metody naukowej zostały wprowa­dzone najpierw do fizyki i chemii, następnie do fizjologii. Wspomniane dyscypliny nauki mają tę wspólną cechę, że można zaplanować stosunkowo proste doświadczenie, którego warunki można dokładnie kontrolować i otrzymywać jednoznaczne wyniki. Bardziej skomplikowane są eksperymen­ty na istotach żywych. Już najprostsze jednoko­mórkowe bakterie są organizmami skompliko­wanymi i przejawiającymi różnego rodzaju zachowania. Im bardziej złożony organizm żywy, tym trudniej przeprowadzić eksperyment, który dałby jednoznaczne rezultaty.
Trudno kontrolować wszystkie czynniki, które mogą mieć wpływ na wynik eksperymentu. Na­ukowcy nazywają je często „zmiennymi" i dążą do tego, by było ich jak najmniej. Przykładem jest pra­wo gazu doskonałego: iloczyn ciśnienia i objętości gazu jest wprost proporcjonalny do jego temperatu­ry. Gdy ogrzewamy gaz zamknięty w sztywnym pojemniku, to jego ciśnienie rośnie. W tym do­świadczeniu występują zaledwie trzy zmienne, które można dokładnie kontrolować. Jeśli jednak w pojemniku będzie znajdowało się ciało stałe, to wraz ze wzrostem temperatury będzie ono coraz łatwiej sublimowało i prawo gazu doskonałego w tej prostej formie nie będzie spełnione.
Naukowcy chcieliby móc brać pod uwagę pew­ną liczbę zmiennych niezależnych i ocenić względ­ną wagę każdego wyniku doświadczenia.
Twórcą analizy matematycznej umożliwiającej badanie wielu zmiennych niezależnych jest mate­matyk angielski R. A. Fisher.

Do góry