Ocena brak

Co to jest żyrokompas?

Autor /Starszy Dodano /31.01.2012

Żyrokompas jest urządzeniem które wskazuje do­kładnie kierunek północny. Używa się go w samo­lotach i na większości statków i okrętów. Żyro­kompas zawsze dokładnie pokazuje kierunki, niezależnie od stanu morza, anomalii magnetycz­nych czy deklinacji. Jego podstawowym elemen­tem jest żyroskop, ustawiony w ten sposób, że jego oś obrotu ustawia się w kierunku pokrywającym się z południkiem (północ-południe).
Używany w żyrokompasie żyroskop jest napę­dzany niewielkim silnikiem elektrycznym. Jego zamocowanie w przegubie kardana daje pełną swo­bodę obrotu i możliwość przyjęcia dowolnej pozycji względem podstawy. Oś obrotu żyroskopu za­chowuje stały kierunek w przestrzeni dopóty, do­póki nie działa nań siła. Ziemia obraca się w prze­strzeni kosmicznej i oś żyroskopu zmienia swą pozycję względem powierzchni Ziemi wraz z porą dnia. Żyroskop wyczuwa ruch obrotowy Ziemi.
We wczesnych konstrukcjach żyroskopu do dna obudowy dołączano niewielki ciężarek. Gdy wsku­tek ruchu obrotowego Ziemi kierunek osi obrotu żyroskopu miał ulec zmianie, siła grawitacyjna działająca na ciężarek powodowała, że oś obrotu pozostawała pozioma i zmieniała się w przestrze­ni tak, że wskazywała zawsze kierunek północny. Ten ruch osi obrotu żyroskopu nazywa się precesją.
W latach 20. ciężarek zastąpiono tzw. systemem balistycznym, składającym się z dwóch zbiorni­ków wypełnionych do połowy cieczą. Zbiorniki umocowane były na północnym i południowym końcu żyrokompasu i połączone dwiema wąskimi rurkami. Każda zmiana położenia żyrokompasu powodowała przepływ cieczy ze zbiorniczka ak­tualnie znajdującego się wyżej do zbiornika położonego niżej. W rezultacie żyroskop poruszał się ruchem precesyjnym, w ten sposób że wskazywał zawsze kierunek południkowy. Ulepszona wersja tego systemu jest używana do dzisiaj, chociaż współczesne żyroskopy zaopatruje się w wiele róż­nych elektrycznych i elektronicznych czujników i urządzeń stabilizujących, które wprowadzają po­prawki niezbędne do tego, by oś obrotu żyroskopu pokrywała się z południkiem.
Żyrokompas działa na zasadzie kompensowania wpływu, jaki na położenie osi obrotu żyroskopu ma stosunkowo powolny ruch obrotowy Ziemi wokół własnej osi. Gdy statek porusza się po po­wierzchni morza jego ruch nakłada się na ruch obrotowy Ziemi, co może wpłynąć na dokładność wskazań żyrokompasu. Aby eliminować błędy powodowane przez ruch względem powierzchni Ziemi, stosowane są różne systemy kompensacyj­ne. Dzięki nim żyrokompasy zawsze dokładnie wskazują kierunek północ-południe.

Podobne prace

Do góry