Ocena brak

Co to jest teoria Carla Junga?

Autor /Huzar Dodano /31.01.2012

Carl Gustav Jung (1875-1961) także wywarł wiel­ki wpływ na psychoanalizę. Jego tezy są podobne do twierdzeń Freuda, choć różnią się w kilku istot­nych aspektach. Jung należał do kręgu współ­pracowników Freuda od 1906 roku, czyli od pierw­szych lat kształtowania się psychoanalizy. Od początku ich kontaktów Jung nie zgadzał się z Freudem, co do znaczenia, jakie ma seksualność w życiu człowieka. Freud ze swej strony krytycz­nie odnosił się do prac Junga poświęconych mitom jako kluczowi do zrozumienia umysłu. Przez wiele lat obaj naukowcy wymieniali obserwacje, kon­sultowali się w sprawie swoich pacjentów i praco­wali nad rozwojem metodologii psychoanalizy, ale w końcu różnice w poglądach doprowadziły do zerwania współpracy. Ostateczne rozstanie przy­padło na rok 1913 i doprowadziło do rozłamu w psychoanalizie. Teoria Junga otrzymała nazwę psychologii analitycznej.
Podobnie jak Freud, Jung uważał, że osobowość składa się z części świadomej i nieświadomej, i że dominująca jest część nieświadoma, jednakże sądził, że rozwój dziecka przebiega pod wpływem sił innych niż te opisywane przez Freuda. Rodzice wywierają silny wpływ na dziecko, co odbija się na nieświadomej części osobowości jednostki. ale istnieje jeszcze wpływ społeczeństwa i ogólnie po­jętej „rodziny" złożonej z przedstawicieli tej samej kultury. Społeczeństwo i kultura istnieją w ramach tak zwanej podświadomości zbiorowej, która jest wrodzoną częścią osobowości każdego z nas.
Według Junga podświadomość dzieli się na dwie części - osobistą i zbiorową. Zbiorowa podświado­mość jest źródłem archetypów, czyli tendencji do działania w pewien przyjęty sposób. W teorii arche­typów Junga tzw. nieświadomość zbiorowa jest dziedziczna, stanowi nie pochodzący z doświad­czenia indywidualnego, wspólny dla wszystkich wzorzec reagowania i postrzegania świata (tzw. praforma). W naszej podświadomości zbiorowej można wyróżnić wiele różnych archetypów, na przykład mądrego starca, matki zaspokajającej wszystkie nasze potrzeby, i tak dalej. To one wła­śnie wpływają na zachowanie i postrzeganie innych ludzi. Archetypy powracają w naszych marzeniach sennych i wywierają wpływ na świadome wzorce behawioralne i emocjonalne.
Osobowość zawiera także kompleksy. Są nimi ośrodki zaburzeń spowodowanych przez urazy emocjonalne występujące w dzieciństwie, a do­świadczane przez każdego człowieka bez wyjątku.
Jung stworzył teorię osobowości w oparciu o po­jęcie typów. Właśnie on dokonał powszechnie zna­nego podziału ludzi na ekstrawertyków i intro­wertyków. Pojęcia te odnoszą się do wzorców zachowań. Jung opisał także różne funkcje osobo­wości - myślenie, odczuwanie, posługiwanie się intuicją i zmysłami - i stwierdził, że jedna z tych funkcji dominuje u każdego człowieka przez całe życie. Nigdy nie zdarza się, by dominująca funk­cja wyeliminowała pozostałe, ale pozostaje naj­bardziej zauważalna.
W przeciwieństwie do Freuda, Jung nie sądził, by ludźmi kierowały wyłącznie instynktowne, pod­świadome siły. Do naszych motywacji należy też cel, a wybór celów jest określony częściowo przez zbiorową podświadomość, a częściowo przez wła­sne doświadczenia jednostki. Według teorii Junga ludzie nie są kukiełkami ulegającymi kaprysom nieuświadomionych sił, ale świadomymi jednost­kami, usiłującymi rozwiązać swoje trudności po­przez zrozumienie i przetworzenie elementów pochodzących z rozwoju emocjonalnego.

Badania psychoanalityczne Junga koncentrują się na poszukiwaniu ukrytych znaczeń, które mają pomóc zrozumieć podświadomość i ją interpreto­wać. Jung wymyślił testy wolnych skojarzeń w ce­lu wykrycia kompleksów. Testy polegają na tym, że psychoanalityk odczytuje słowa, jedno po dru­gim, a pacjent musi bez zastanowienia podawać skojarzenia. Jeśli po jakimś słowie pacjent musi zastanawiać się dłużej niż zwykle, może to wska­zywać na obecność kompleksu w podświadomości.
Jung uważał, że jednostka dąży do osiągnięcia pełni przez cały cykl życiowy, a stan ten ma po­legać na próbach zrównoważenia przeciwieństw występujących w obrębie własnej osobowości. Na przykład można przypuszczać, że wybierając part­nera szukamy kogoś, kto stanowiłby nasze dopeł­nienie. Zdaniem Junga każdy nosi w sobie pewien wizerunek płci przeciwnej, zaszczepiony w nas przez podświadomość zbiorową - u mężczyzn jest to anima, u kobiet animus, i że wybieramy partne­ra posiadającego cechy, których nam brakuje. Wynika stąd, że ekstrawertyk, mężczyzna żądny wrażeń, wybiera towarzystwo kobiety spokojnej i zamyślonej, słowem - introwertyczki.

Krytycy psychoanalizy starali się podkreślać racjo­nalne podstawy ludzkiego zachowania, pozwala­jące, na przykład, wyjaśniać podłoże chorób umy­słowych w kategoriach czynników genetycznych lub fizjologicznych. Wielu ludzi nie akceptuje także freudowskich teorii na temat seksualności dzie­cięcej i nie zgadza się, by zachowanie ludzi doro­słych można było wytłumaczyć wyłącznie poprzez doświadczenia wczesnego dzieciństwa. Krytycy Junga zwykle uważają, że jego teorie o dążeniu do pełni są zbyt optymistyczne.
Przeciwnicy tych teorii podkreślają także, iż terapie psychoanalityczne nie mają zbyt dużego wskaźnika skuteczności. Mimo to zarówno Jung, jak i Freud pobudzili naukowców do prowadzenia badań nad ludzkim umysłem, a terapia psycho­analityczna jest dziś stosowana na całym świecie. Teorie Freuda i Junga doprowadziły do zmian w standardowych metodach leczenia chorób umy­słowych, zwłaszcza jeśli chodzi o bardziej huma­nitarne traktowanie pacjentów.
Poprzez dzieła literackie i filmowe psychoana­liza wywarła wpływ na społeczeństwo i zmieniła sposób interpretowania codziennych wydarzeń. Została ona zaakceptowana przez ogół społeczeń­stwa do tego stopnia, iż służy jako narzędzie do wyjaśniania takich zjawisk jak molestowanie sek­sualne dzieci, odmienne orientacje seksualne oraz seryjne zabójstwa. Krótko mówiąc, odkrycia Junga i Freuda wywarły taki wpływ, że trudno sobie wyobrazić bez nich kulturę XX wieku.

Podobne prace

Do góry