Ocena brak

Co to jest równowaga płynów w organizmie i jaka jest rola ADH?

Autor /Serce Dodano /31.01.2012

Inna ważna funkcja nerek polega na regulowaniu ilości i proporcji wody, soli i składników mineralnych znajdujących się w organizmie. Niemal dwie trzecie naszej wagi przypada na wodę.
Połowa tej wody znajduje się wewnątrz komórek, reszta zmieszana z solami mineralnymi otacza komórki. Jeśli wokół komórek znajduje się zbyt dużo soli mineralnych, marszczą się one i zmniejszają objętość. Za mało soli oznacza, że nadęte jak bania pękną. Widać stąd, że płyn otaczający komórki musi mieć swój ściśle określony skład.

Komórki może uszkodzić także amoniak, związek chemiczny powstający przy rozkładzie białek w celu uzyskania energii. Nawet poniżej jednego grama zawartości amoniaku we krwi może okazać się dawką śmiertelną. Wątroba zmienia amoniak w mniej toksyczną substancję, mocznik. Jednak nagromadzenie się większej ilości mocznika również może być niebezpieczne dla życia. Nerki usuwają mocznik z krwi.

Równocześnie nerki kontrolują kwasowość płynów ustrojowych, żeby komórki mogły funkcjonować jak najlepiej. Poza tym, regulują także całkowitą ilość płynu znajdującego się w organizmie.

Wyobraź sobie, że biegasz w gorący dzień. Po chwili zaczynasz się pocić, co oznacza, że tracisz wodę znajdującą się w twoim ustroju. Poziom wody w organizmie, a więc również we krwi, spada. Krew, docierając do mózgu, pobudza specjalne narządy zmysłowe zwane receptorami osmotycznymi (rejestrującymi zmiany ciśnienia osmotycznego), położone w podwzgórzu u podstawy mózgu.

Receptory osmotyczne przesyłają sygnały nerwowe do narządu wielkości groszku, przysadki, znajdującej się tuż pod mózgiem. Tutaj stymulują gruczoł przysadki do wydzielania hormonu ADH (hormonu antydiuretycznego). Hormon ten dostaje się do krwi i zostaje dostarczony do nerek.

W nerkach ADH oddziałuje na wyściółkę kanalików dalszych i kanalików zbiorczych, dzięki czemu zwiększa się ich przepuszczalność i woda łatwiej przez nie przepływa.

Pod wpływem ADH więcej wody wędruje z powrotem do naczyń krwionośnych znajdujących się wokół kanalików. Oznacza to, że wzrasta stężenie moczu, podczas gdy krew robi się bardziej rozrzedzona z powodu większej ilości wody. Efektem końcowym jest mniejsza ilość moczu i zatrzymanie wody w organizmie.

Odwrotna sytuacja ma miejsce, jeśli szybko wypijemy dużą ilość wody. Natychmiast podnosi się jej poziom we krwi. Receptory osmotyczne w mózgu nie są już stymulowane, więc nie wysyłają do przysadki sygnałów o konieczności wydzielania ADH. Ilość hormonu płynącego z krwią do nerek spada. Wyściółki kanalików przepuszczają mniejszą ilość wody. Mocz zawiera jej więcej, podczas gdy organizm odzyskuje mniej płynu. W rezultacie mocz jest bardziej rozrzedzony i obfitszy.

Na czubku każdej nerki, niczym czepek, usadowił się gruczoł nadnercza. Produkuje kilka hormonów, łącznie z tym, który reguluje pracę nerek, zwanym aldosteronem.

Aldosteron pomaga kontrolować ilość podstawowej soli mineralnej (chlorku sodu) w organizmie człowieka. Jeśli poziom sodu we krwi spada zbyt nisko, gruczoł nadnercza wydziela do krwi więcej aldosteronu.

Wydzielony hormon płynie do nerek i, podobnie jak ADH, działa na wyściółkę kanalików dalszych. Sprawia, że „pompy sodowo-potasowe" w wyściółce transportują do krwi więcej sodu znajdującego się w kanalikach. W rezultacie sód zostaje zatrzymany w organizmie.

Podobnie, jeśli we krwi znajduje się nadmierna ilość sodu, nadnercza wydzielają mniej aldosteronu lub wcale. Pompy sodowo-potasowe są mniej aktywne, więc więcej sodu pozostaje w płynie w kanalikach. Ten nadmiar związku chemicznego zostaje wydalony z moczem. System regulacji aldosteronem jest tak precyzyjny, że w zdrowym organizmie poziom sodu nigdy nie odbiega więcej niż dwa procent od normalnego.

Również sama nerka jest producentem hormonów. Jednym z nich jest renina, odgrywająca pewną rolę w kontrolowaniu ciśnienia krwi. Innym jest erytropoetyna, podtrzymująca produkcję czerwonych krwinek w szpiku kostnym.

Podobne prace

Do góry