Ocena brak

Co to jest erozja glacjalna?

Autor /Zemi Dodano /31.01.2012

Wyróżnia się kilka podstawowych form erozji glacjalnej. Z abrazją mamy do czynienia, kiedy przymarznięte do dna i boków lodowca okruchy skal­ne rysują i ścierają przylegające skały. Powstałe w ten sposób rysy są ważną wskazówką dla na­ukowców, którzy na ich podstawie potrafią okre­ślić zasięg lodowców w przeszłości. Inną formą jest „wyskubywanie" z podłoża luźnych bloków skalnych i przemieszczanie je przez lodowiec. Lodowiec oddziałuje też na podłoże swoją ogrom­ną masą, doprowadzając do miażdżenia znajdują­cych się pod nim skał.

Erozja glacjalna przeobraża krajobraz wielu rejo­nów górskich. Przykładem takiej erozji jest sam cyrk lodowcowy, zazwyczaj są to niecki ze stro­mymi zboczami i płaskim dnem, często wypełnione jeziorami. Cyrki lodowcowe pogłębiają się, a jed­nocześnie cofają się i podcinają zbocza gór. Przy­kładem takiego działania lodu są szczyty Matter­horn w Alpach i K-2 w Karakorum, podcięte z czterech stron przez cyrki lodowcowe.
Zbocza dolin lodowcowych są strome i wy* gładzone do pewnej wysokości. W przekroju przy­pominają literę U w przeciwieństwie do V- kształt­nych dolin rzecznych. Stromość zboczy spowodowana jest intensywnym wietrzeniem mechanicznym. Charakterystyczną formą krajo­brazu przeobrażonego przez lodowiec górski są również doliny zawieszone. Lodowce boczne do­pływające do doliny lodowca głównego mogły obniżać dno swych dolin jedynie do górnego poziomu lodu w dolinie głównej. Przykładem doliny zawieszonej jest dolina roztoki w Tatrach. Potok spływa z niej wodospadem na dno doliny rzeki Białki.
Inną charakterystyczną formą obszarów pokry­tych niegdyś lodem są fiordy. Fiordy to zatoki mor­skie powstałe przez zatopienie przez morze potęż­nych dolin lodowcowych o głębokości do 2 tys. metrów, które zostały wy orane przez lodowce spły­wające niegdyś z głównego pasma górskiego Skandynawii. Fiordy są charakterystyczne dla wy­brzeży, które były w przeszłości zlodowaciałe. Oprócz zachodniej Norwegii można je spotkać także na wybrzeżach Grenlandii i Szkocji.
Przesuwający się lodowiec wygładza i kopułowato zaokrągla wystające partie skał. Utworzone w ten sposób formy nazywamy mutonami; cha­rakteryzują się one łagodnym stokiem od strony nasuwania się lodowca i stromą, postrzępioną ścia­ną od strony przeciwnej. To postrzępienie spowo­dowane jest wyrywaniem przymarzniętych do od­chodzącego lodowca kawałków skały. Inną formą krajobrazu polodowcowego są tzw. drumliny -pagórki utworzone w miejscach, gdzie z podłoża wystawała ostra grań odpornej skały. Lodowiec, nasuwając się na taką skałę, usypywał wokół niej kopczyk z niesionego ze sobą materiału skalnego.

Podobne prace

Do góry