Ocena brak

Co to jest dopuszczalne ryzyko?

Autor /Faust Dodano /06.12.2011

Art. 27 KK. Nie popełnia przestępstwa kto działa w celu przeprowadzenia eksperymentu (poznawczego, medycznego, technicznego, ekonomicznego) jeżeli spodziewana korzyść ma istotne znaczenie poznawcze, medyczne lub gospodarcze, a oczekiwanie jej osiągnięcia, celowość oraz sposób przeprowadzenia eksperymentu są zasadne w świetle aktualnego stanu wiedzy. (artykuł ten nie obejmuje ryzyka w sporcie)

Dozwolone ryzyko - (Jest to kontratyp - okoliczność uchylająca odpowiedzialność, która wyłącza bezprawność czynu zabronionego.) jest okolicznością wyłączającą odpowiedzialność prawną. Zachowanie podjęte w celu przeprowadzenia eksperymentu musi realizować znamiona typu czynu zabronionego. Dobro musi być przynajmniej narażone na niebezpieczeństwo.

Ryzyko jest dozwolone, a więc nie jest bezprawne. Dozwolone ryzyko wyłącza bezprawność czynu zabronionego.

W przypadku dozwolonego ryzyka w momencie podejmowania decyzji o działaniu dobru prawnemu nie zagraża żadne niebezpieczeństwo.

Kolizja zachodzi między dobrem prawnie chronionym, któremu zagraża działanie eksperymentatorskie, a potrzebą uzyskania korzyści spodziewanych w wypadku powodzenia eksperymentu.

Znamiona kontratypu dozwolonego ryzyka:

  • Znamiona charakteryzujące działanie ryzykowne

  1. określenie samego ryzyka

  2. nowatorski charakter eksperymentu

  3. zakres przedmiotowy eksperymentu

  • Znamiona dotyczące dozwolonego ryzyka:

  1. zasadne w świetle aktualnego stanu wiedzy spodziewanie się osiągnięcia istotnej korzyści

  2. zasadna w świetle aktualnego stanu wiedzy celowość eksperymentu

  3. sposób przeprowadzenia eksperymentu

  4. działanie w celu przeprowadzenia eksperymentu

  5. zgoda uczestnika eksperymentu

  1. Pojęcie ryzyka - pewna sytuacja obiektywna. Jest ono rezultatem działania człowieka. Ryzyko charakteryzuje się niepewnością co do dalszego rozwoju w tym sensie, że przekształcić się może w skutek zamierzony przez działającego i dla niego korzystny, lub niezamierzony i niekorzystny.

Ryzyko jest zawsze strukturą złożoną , a niebezpieczeństwo jest jednym z elementów tej struktury. drugim elementem jest spodziewana korzyść.

Ryzyko jako znamię kontratypu dozwolonego ryzyka charakteryzuje się tym, że zawarte w nim niebezpieczeństwo samo realizuje znamiona typu czynu zabronionego albo skutek powstały w wyniku tego niebezpieczeństwa jest znamieniem typu czynu zabronionego.

  1. Nowatorski charakter eksperymentu - występuje gdy sprawca nie postępuje z dotychczas przyjętymi regułami postępowania lecz oddziałuje na dobro w sytuacji w której bądź takich reguł jeszcze nie opracowano i eksperyment ma się przyczynić do opracowania tych reguł, bądź gdy dotychczasowe reguły sprawca uważa za niedostateczne do osiągnięcia zamierzonych wyników. eksperymentowi zawsze towarzyszy niepewność.

  2. Zakres przedmiotowy eksperymentu - kontratyp dozwolonego ryzyka może mieć zastosowanie do wszystkich dziedzin życia w których pracuje się na postępie.

  3. Spodziewana korzyść - Dozwolone ryzyko jako kontratyp oparte musi być na kolizji dóbr. Osiągnięcie spodziewanej korzyści jest motywem działania sprawcy i jednocześnie usprawiedliwieniem dla narażenia dobra chronionego prawem. Spodziewana korzyść może mieć różny charakter (poznawczy, uzyskanie leku, materialny). spodziewana korzyść powinna mieć istotne znaczenie. Tą korzyść kuszą ocenić specjaliści z danej dziedziny wiedzy. Oczekiwanie osiągnięcia oczekiwanej korzyści musi być zasadne z punktu widzenia aktualnej wiedzy.

  4. Celowość eksperymentu - Celowość przeprowadzenia eksperymentu musi być zasadna. Prawdopodobieństwo wystąpienia szkody musi być minimalne. Wynalazki powinny służyć postępowi. Konieczny jest zakaz eksperymentowania w określonych dziedzinach (inżynieria genetyczna),

  5. Sposób przeprowadzenia eksperymentu - powinien być zasadny w świetle aktualnego stanu wiedzy. Czyli tworzone na potrzeby eksperymentu reguły postępowania muszą się liczyć z aktualnym stanem wiedzy.

Reguły postępowania dotyczyć mogą:

  • kwalifikacji osób przeprowadzających eksperyment

  • narzędzi i osób (materiałów) na których eksperyment ma być przeprowadzony

  • techniki przeprowadzania eksperymentu

  1. Działanie w celu przeprowadzenia eksperymentu - Znamię podmiotowe. Sprawca musi działać w celu przeprowadzenia eksperymentu. Sprawca swoim zamiarem musi obejmować cele, które chce osiągnąć.

  2. Zgoda uczestnika eksperymentu - Stanowi warunek legalności eksperymentu wynikający z Konstytucji (art.39). Zgoda musi być wyrażona przez osobę pełnoletnią i poczytalną. Zgoda powinna być dobrowolna, oparta na należytej informacji, która powinna zawierać informację o korzyściach i o możliwości i prawdopodobieństwie powstania ujemnych skutków. Dana osoba ma prawo w każdym momencie odstąpić od eksperymentu.

Są dwa rodzaje eksperymentów:

  • Eksperyment leczniczy

Wprowadzenie przez lekarza nowych lub częściowo wypróbowanych metod diagnostycznych, leczniczych lub profilaktycznych w celu osiągnięcia bezpośredniej korzyści dla zdrowia osoby leczonej. Ten eksperyment może być przeprowadzony jeżeli dotychczas stosowane metody medyczne nie są skuteczne lub są niewystarczająco skuteczne. Eksperyment ten może być przeprowadzony jeśli spodziewana korzyść lecznicza lub poznawcza ma istotne znaczenie a przewidywane osiągnięcie tej korzyści oraz celowość i sposób przeprowadzenia eksperymentu są zasadne w świetle aktualnego stanu wiedzy i zgodne z zasadami etyki lekarskiej.

Osoba, która ma być poddana temu eksperymentowi jest uprzednio informowana o celach, sposobach i warunkach przeprowadzenia eksperymentu, spodziewanych korzyściach, ryzyku oraz możliwości odstąpienia od udziału w eksperymencie. Udzielenie zgody na przeprowadzenie eksperymentu wymaga zgody pisemnej. Dopuszczalna jest także forma ustna (wymagana jest obecność 2 świadków). W eksperymencie dopuszczalny jest udział małoletnich ale musi się na to pisemnie zgodzić przedstawiciel ustawowy. Taki sam wymóg odnosi się do osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej. Ustawa wyjątkowo dopuszcza przeprowadzenie tego eksperymentu bez uzyskania zgody. Dotyczy to sytuacji gdzie występuje bezpośrednie zagrożenie dla życia.

  • Eksperyment badawczy

Ma ten eksperyment na celu przede wszystkim rozszerzenie wiedzy medycznej. Może on być przeprowadzany na osobach chorych i zdrowych. Przeprowadzenie eksperymentu badawczego jest dopuszczalne gdy uczestnictwo w nim nie jest związane z ryzykiem albo też ryzyko to jest niewielkie i nie pozostaje w dysproporcji do możliwych pozytywnych rezultatów takiego eksperymentu. Ten eksperyment w zasadzie w ogóle nie kwalifikuje się jako dozwolone ryzyko ponieważ brak jest zagrożenia dla dobra chronionego prawem lub, jeżeli istnieje, jest niewielkie.

Podobne prace

Do góry