Ocena brak

Co powoduje ślepotę?

Autor /Egida Dodano /31.01.2012

Przy normalnym widzeniu promień światła wpadający do oka załamuje się na rogówce i so­czewce. Przy tym mięsień rzęskowy kurczy się i rozszerza, w zależności od tego czy patrzymy na przedmiot bliski, czy odległy. Na siatkówce pow­staje wtedy odwrócony obraz obiektu. Niektóre niemowlęta rodzą się niewidome - najczęściej z powodu katarakty, kiedy normalnie przezroczy­sta soczewka oka matowieje i światło nie może przez nią przeniknąć. Niemowlę rodzi się z kata­raktą, jeśli matka w pierwszych miesiącach ciąży zachoruje na różyczkę. Inną przyczyną ślepoty u dzieci jest toksoplazmoza, którą można się zarazić przez kontakt z zakażonym mięsem albo z zarażonymi kociętami. I w tym przypadku dziecko jest niewidome tylko wtedy, jeśli matka zarazi się cho­robą we wczesnym okresie ciąży.
W rzadkich przypadkach dzieci rodzą się cał­kowicie bez oczu - stan ten nazywany jest anoftalmią. Wrodzony brak oczu występuje wtedy, gdy rodzice nie posiadają pewnych genów albo jeśli matka zachoruje na infekcję wirusową lub ma kon­takt z pestycydami w czasie ciąży.
Infekcje powodujące ślepotę są obecnie rzadkie w krajach rozwiniętych, ale są najpospolitszą przy­czyną utraty wzroku w krajach rozwijających się. Trachoma, choroba wirusowa wywołująca zapale­nie błony wyściełającej powieki i okrywającej przód oka, spowodowała ślepotę u milionów miesz­kańców głównie suchych i gorących rejonów świa­ta. Jednak i w Europie dzieci tracą wzrok, na przy­kład jeśli zostaną zarażone przez pasożyta - glistę psią, występującą w psich odchodach.
U niewielkiej liczby dzieci występuje rzadki rak - nabłoniak nerwowy z rozetkami prawdziwymi - który atakuje siatkówkę. Inne cierpią na barwni­kowe zwyrodnienie siatkówki, dziedziczną chorobę postępującą, w której na siatkówce tworzą się smugi pigmentu. Jednym z pierwszych objawów są kłopoty z widzeniem w ciemności. Jeśli choro­by nie rozpozna się u dziecka, wzrok ulegnie stop­niowemu pogorszeniu, prowadząc do zawężenia pola widzenia i ślepoty.
Człowiek może stracić wzrok w jednym oku, na przykład jeśli siatkówka odklei się od gaiki ocznej. Zwykle bywa to skutkiem uderzenia w oko, które natychmiast traci zdolność widzenia, jakby kurtyna spadła między nim a światem zewnętrznym. W niektórych przypadkach można przeprowadzić zabieg przyklejenia siatkówki, ale jeśli jest ona rozerwana lub uszkodzona, z gałki ocznej wycie­ka płyn, co obniża szanse powodzenia zabiegu.
Naglą ślepota na jedno oko może być także wynikiem pojawienia się zakrzepu w tętnicy pro­wadzącej do siatkówki. Wzroku nie da się odzy­skać, ale leczenie przyczyny tego zjawiska może zapobiec podobnemu uszkodzeniu drugiego, zdro­wego oka. Jeśli zakrzep utworzy się w żyle od­prowadzającej krew z siatkówki, wzrok zostanie natychmiast utracony, ale może on stopniowo powrócić. I w tym wypadku potrzebne jest lecze­nie zapobiegające powtórzeniu się zjawiska.
Cukrzyca, choroby nerek i bardzo wysokie ciśnienie krwi mogą doprowadzić do uszkodzenia siatkówki, podobnie jak pęknięcia maleńkich naczyń krwionośnych bądź też przeciekanie bia­łek do siatkówki. Chociaż nie istnieje terapia, która mogłaby całkowicie wyleczyć taką chorobę, cza­sem można poprawić wzrok, wykorzystując świa­tło laserowe do zamknięcia uszkodzonych miejsc, aby pozostała, zdrowa część siatkówki mogła pra­widłowo funkcjonować.
Pewne choroby, jak cukrzyca, mogą powodo­wać kataraktę u osób starszych - choć dolegliwość ta bywa też konsekwencją starzenia się albo uszko­dzenia soczewki. Gdy tylko pojawią się zmiany w soczewce, w niektórych wypadkach można ją usunąć i zastąpić soczewką sztuczną. Nawet jeśli niemożliwe jest wstawienie sztucznej soczewki, wzrok można częściowo przywrócić za pomocą szkieł kontaktowych lub specjalnych okularów.
Inne rodzaje ślepoty mogą wyniknąć z uszko­dzenia albo nacisku wywieranego na nerw wzroko­wy. Schorzenie to nazywamy jaskrą lub glauko­ma. Stan zapalny nerwu może wystąpić także z powodu infekcji wirusowej albo działania tru­cizn takich jak chinina, ołów, arszenik lub nawet nadmiar tytoniu. Przyczyną bywa także stward­nienie rozsiane. Niepożądany ucisk może być spo­wodowany przez rozszerzone naczynie krwiono­śne. Mechaniczne uszkodzenie wzroku lub infekcja może wywołać jaskrę u osób młodszych.
Starzenie się oczu
U starszych ludzi jaskra często bywa wynikiem zwiększonego ciśnienia płynu w oku, który uciska i niszczy nerw wzrokowy - przekazujący obrazy do mózgu. W ostrych przypadkach wzrost ciśnie­nia następuje gwałtownie, oko robi się czerwone i bolesne. W jaskrze przewlekłej ciśnienie wzrasta stopniowo, więc nie ma wyraźnych objawów. Jed­nak zarówno w ostrym, jak i przewlekłym przypad­ku kąt i pole widzenia stopniowo się zawężają. Jaskra jest chorobą nieuleczalną, ale pewną popra­wę stanu zdrowia pacjenta może przynieść zabieg chirurgiczny i kuracja farmakologiczna.

Ponieważ medycyna nie umie leczyć wielu przy­padków ślepoty, osoba niewidoma lub niedowi­dząca powinna próbować znaleźć sposób na ra­dzenie sobie ze swoją przypadłością, by móc prowadzić normalne życie. Niemowlęta niewido­me od urodzenia w sposób naturalny dostosowują się do swojego stanu; trudniej jest to uczynić ludziom, którzy stracą wzrok w późniejszym okre­sie życia. Niewidomi potrafią w pełni wykorzystać zmysł dotyku, powonienie i słuch, przy czym zmy­sły te są u nich szczególnie wyostrzone w ramach kompensacji za brak wzroku. Niektórzy wychodzą na ulice z pomocą innych ludzi lub psa przewod­nika, inni muszą ograniczyć się do przebywania w mieszkaniu.

Podobne prace

Do góry