Ocena brak

Co oznaczają pojęcia: nadawanie, odbiór, ekspresja mowy, percepcja mowy?

Autor /Odil Dodano /12.03.2013

Analizę mowy z perspektywy biologicznej rozpocznijmy od wyjaśnienia pojęć zachowanie i odbiór, którymi określa się czynności mowy. W szerokim znaczeniu terminy te odnoszą się:

•    nadawanie - do czynności aparatu wykonawczego mowy (który obejmuje mięśnie warg, języka, podniebienia, krtani oraz mięśnie narządu oddechowego), odpowiedzialnego za powstawanie substancji fonicznej tekstu,

•    odb i ór (recepcja) do czynności aparatu odbiorczego mowy. odpowiedzialnego za odbiór bodźców słuchowych,

•    a także - do m e c h a n i z m ó w psychicznyc h, związanych z formułowaniem treści i formy językowej wypowiedzi oraz z rozpoznawaniem znaczenia słyszanych lub wypowiadanych dźwięków, ich kodowaniem (programowaniem) i dekodowaniem (percepcja), które zależą od czynności kor)' mózgowej.

W wąskim znaczeniu terminy te można odnosić jedynie do czynności obwodowych narządów mowy i słuchu, odpowiedzialnych za część realizacyjną, wykonawczą. W tym zakresie nic obejmują one procesu programowania i rozpoznawania, tj. rozumienia mowy.

Gdy chodzi o recepcję i percepcję - to pierwszy termin oznacza jedynie odbiór dźwięków mowy, a drugi zarówno odbiór jak i rozumienie mowy (dlatego też w wypadku zaburzeń rozumienia mowy zasadnym jest używanie pojęcia zaburzeń percepcji mowy).

Recepcja jest pojęciem węższym, gdyż oznacza jedynie odbiór bodźców o danej modalnośei, np. fnli świetlnej, akustycznej (Mózg a zachowaniu 1997).

Percepcja jest procesem aktywnego odbioru, analizy i interpretacji zjawisk zmysłowych w którym nadchodzące aktualnie informacje si\ przetwarzane w świetle zarejestrowanej w pamięci wiedzy o otaczającym święcie.

Stąd też przejęte z zachodnich klasyfikacji zaburzeń mowy i coraz częściej propagowane w polskiej zwłaszcza medycznej - literaturze przedmiotu pojęcia; zaburzeniu ekspresji (syn. zaburzenia ekspresywne, zaburzenia ekspresyjne). zaburzenia percepcji (syn. zaburzenia percepcyjne, recepcyjne, impresy-wne) i zaburzeniu ekspresji i percepcji (syn. zaburzenia ekspresyjno-recepcyj-ne, zaburzenia ekspresywno-percepcyjne) są dobrym rozwiązaniem, umożliwiającym bardziej precyzyjne opisywanie tych zjawisk. Odnoszą się bowiem do wszystkich etapów generowania (formułowania) i percypowatiia wypowiedzi słownej.

N a d a w a n i e w y p o w i e d z i (syn. ekspresja mowy, ekspresja językowa), tj. programowanie, inaczej kodowanie i wypowiadanie dźwięków mowy, polega na wytwarzaniu i przekazywaniu odbiorcy określonych treści myślowych za pomocą odpowiednich ruchów narządów mowy. Powszechnie stosowany termin nadawanie oznacza zespół czynności, polegających na przekształcaniu spostrzeżeń, wyobrażeń, procesów myślowych w określone symbole dźwiękowe.

Odbiór wypowiedzi. Percepcja dźwięków mowy warunkuje jej rozumienie. Rozumienie mowy to skomplikowana czynność kory mózgowej, która zależy nie tylko od ostrości słuchu, lecz również od słuchu fonematycznego, czyli zdolności rozróżniania wyrazów i głosek, a także od ogólnej inteligencji i stopnia znajomości danego języka (Styczek 1980).

Podobne prace

Do góry