Ocena brak

CO NAZYWAMY ŹRÓDŁEM PRAWA I JAKIE ŹRÓDŁA POWSZECHNIE OBOWIĄZUJĄ W POLSCE

Autor /Ambrozy71 Dodano /29.11.2011

Pojęcie źródeł prawa

Źródłem prawa jest sformalizowany akt władzy państwowej zawierający przepisy prawne.

Prawem jest tylko taka wola państwa, która przejawia się w wymaganej formie i odpowiednim trybie.

Źródłami powszechnie obowiązującego prawa polskiego są:

  1. konstytucja

  2. ustawy

  3. ratyfikowane umowy międzynarodowe

  4. rozporządzenia

  5. akty prawa miejscowego

Źródła prawa tworzą hierarchicznie zbudowany system, w którym każde źródło ma swoje miejsce. Ma to określone konsekwencje. Źródło prawa niższego szczebla nie może zawierać przepisów sprzecznych z przepisami wyższej rangi. Np. rozporządzenie nie może naruszać przepisów ustawy.

Poza prawem powszechnie obowiązującym zawartym w wymienionych wyżej źródłach, jest jeszcze tzw. prawo wewnętrzne. Tworzą je: - uchwały Rady ministrów

- zarządzenia premiera i ministrów wydawane na podstawie ustaw

Akty prawa wewnętrznego obowiązują tylko jednostki organizacyjne podległe organowi, który je wydał.

Ustawa

a) przedmiot ustawy

Do wydania ustaw upoważniony jest Sejm, z istotnym udziałem Senatu. Sejm jest jedynym organem mającym prawo stanowienia ustaw i prawo tego nie może przekazać – w żadnych warunkach- innemu organowi państwowemu.

Na podstawie szeregu przepisów konstytucji oraz praktyki konstytucyjnej można sformułować kilka bardziej szczegółowych zasad określających te przypadki, w których wymagane jest wydanie ustawy.

  1. Wydanie ustawy konieczne jest w przypadku ustanowienia obowiązków prawnych obywateli

  2. Forma ustawy jest nie zbędna w przypadku regulowania najważniejszych zagadnień organizacyjno-ustrojowych organów ustawodawczych i administracji państwowej, sądownictwa, prokuratury, kontroli państwowej

  3. Sejm powinien wydawać ustawy w tych wszystkich sprawach, które już poprzednio były regulowane w drodze ustawowej, chociażby tego żaden szczególny przepis nie wymagał

b) tryb uchwalania ustaw

Proces uchwalania ustawy jest uregulowany przepisami konstytucyjnymi i regulaminów. Sejm i Senat oraz praktyka konstytucyjna. Proces ten jest dość skomplikowany i składa się z szeregów etapów.

Przez inicjatywę ustawodawczą należy rozumieć prawo przedstawienia Sejmowi gotowego projektu ustawy z tym skutkiem prawnym, że Sejm takim projektem musi się zająć, może go później w głosowaniu odrzucić, lecz nie może pozostawić bez rozpatrzenia.

Inicjatywę ustawodawczą posiadają:

Inicjatywa ustawodawcza posłów przybiera postać zgłoszenia projektu ustawy bądź też grupa licząca, co najmniej 15 posłów.

Do uchwalenia ustawy w normalnym trybie prowadzi tzw. system trzech czytań. Przez czytanie należy rozumieć pewien etap pracy Sejmu nad projektem ustawy, obejmujący zrelacjonowanie projektu, pracę i dyskusję nad projektem oraz podjęcie uchwały kończącej dany etap. W systemie trzech czytań każdy projekt ustawy jest kilkakrotnie rozważany – w komisjach sejmowych i na plenarnym posiedzeniu Sejmu.

Pierwsze czytanie projektu odbywa się z zasadzie na posiedzeniu właściwej komisji. Tylko projekty ustaw dotyczące spraw fundamentalnych przechodzą pierwsze czytanie na plenarnym posiedzeniu Sejmu.

Projekt ustawy rozpatruje komisja sejmowa właściwa za względu na przedmiot projektu, albo dwie lub kilka komisji, które pracują łącznie. Jedną z komisji jest zawsze komisja ustawodawcza.

Drugie czytanie obejmuje przedstawienie Sejmowi sprawowania komisji o projekcie ustawy, debata oraz zgłoszenie poprawek i wniosków.

Trzecie czytanie obejmuje przedstawienie dodatkowego sprawozdania komisji i głosowanie. Jeżeli projekt nie był skierowany do komisji, poseł sprawozdawca przedstawia zgłoszone w trakcie drugiego czytania poprawki i wnioski. Głosowanie odbywa się w ustalonym przez regulamin sejmowy projektu: najpierw przeprowadza się głosowanie nad wnioskiem o odrzucenie projektu w całości – jeśli taki wniosek został zgłoszony, później nad poszczególnymi poprawkami, wreście nad całym projektem.

Po uchwaleniu ustawy marszałek Sejmu przekazuje ją Senatowi do rozpatrzenia. Senat w ciągu miesiąca, po przeprowadzeniu debaty, może ustawę przyjąć, odrzucić albo wprowadzić poprawki. Jeżeli w ciągu miesiąca senat nie zajmuje stanowiska, ustawę uważa się za przyjętą. Sejm może odrzucić uchwałę Senatu bezwzględną większością głosów – za odrzuceniem musi się wypowiedzieć więcej niż połowa głosujących – w obecności, co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

c) wejście ustawy w życie

Istotną rolę w procesie ustawodawczym odgrywa Prezydent. Znajduje ona wyraz w przepisie konstytucyjnym, zgodnie, z którym ustawa do swojego wejścia w życie wymaga podpisu Prezydenta. Prezydent podpisuje ustawę w ciągu 21 dni od przedłożenia mu jej przez marszałka Sejmu. Przed podpisaniem może skierować ustawę do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem w sprawdzenia jej zgodności z konstytucją. Ponowne uchwalenie ustawy wymaga kwalifikowanej większości 3/5 głosów w obecności, co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. W razie ponownego uchwalenia Prezydent nie może już skierować ustawy do Trybunału Konstytucyjnego. Ogłoszenia ustawy, podobnie jak i innych aktów zawierających prawo powszechnie obowiązujące, jest warunkiem jej wejścia w życie. Ustawy ogłasza się w Dzienniku Ustaw. W licznych przypadkach zachodzi potrzeba wydłużenia okresu między ogłoszeniem ustawy o doniosłym znaczeniu, regulującym ważne zagadnienia społeczne i gospodarcze, także aktów bardzo obszernych np. kodeks i szereg innych ustaw. Okres ten nosi nazwę spoczywanie ustawy. Jest on konieczny by adresaci nowych przepisów – obywatele, przedsiębiorcy, instytucje i inni mieli realną możliwość zapoznania się z ustawą oraz przygotowania się do jej przestrzegania i stosowania.

Umowa międzynarodowa

Źródłami powszechnie obowiązującego prawa polskiego są ratyfikowane przez Polskę umowy międzynarodowe, ratyfikuje je Prezydent. Ogłaszane są w Dzienniku Ustaw. Ratyfikacja niektórych umów wymaga uprzedniej zgody sejmu, wyrażonej w ustawie.

Należą do nich umowy dotyczące:

  1. pokoju, sojuszy, układ ów politycznych i społecznych

  2. wolności praw lub obowiązków obywatelskich określonych w konstytucji

  3. członkostwa Polski w organizacji międzynarodowej

  4. spraw wymagających regulacji ustawowej

  5. znacznego finansowego obciążenia państwa

W przypadku innych umów międzynarodowych, prezes Rady Ministrów powiadamia Sejm o zamiarze przedłużenia umowy Prezydentowi do ratyfikacji.

W umowie międzynarodowej państwo polskie może przekazać organizacji międzynarodowej lub organowi międzynarodowemu np. Unii Europejskiej, kompetencje organów władzy państwowej w niektórych sprawach.

Rozporządzenie

Prawo wydawania określonych w ustawach komitetów. Rozporządzenie może być wydawane na podstawie wyraźnego, szczególnego upoważnienia zawartego w ustawie.

Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydawania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści rozporządzenia. Upoważnienie, jedno lub kilka jest zazwyczaj zawarte w jednym z końcowych przepisów ustawy. Celem, któremu służy rozporządzenie jest wykonywanie uregulowanych w sposób ogólny w ustawie. Nie zbędnym warunkiem uzyskania przez rozporządzenie mocy prawnej jest jego ogłoszenie w Dzienniku Ustaw.

Akty prawa miejscowego

Prawo miejscowe jest prawem powszechnie obowiązującym na obszarze działania organów, który je ustanowił, np. województwa lub gminy.

Na podstawie przepisów ustawy o samorządzie terytorialnym organy gminy mogą wydawać przepisy gminne dotyczące wewnętrznego ustroju gminy, organizacji urzędów i instytucji gminnych, zasad zarządu mieniem gminy oraz zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej.

Przepisy porządkowe mogą być wydawane, jeżeli jest to niezbędne dla ochrony życia lub zdrowia obywateli oraz dla zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego. Przepisy te mogą mieć również charakter karno-administracyjny i przewidywać za ich naruszenie karę grzywny, wymierzoną w trybie i na zasadach przewidzianych w prawie o wykroczeniach.

Przepisy gminne ustanawia rada gminy w formie uchwały. Przepisy porządkowe może wydawać zarząd w formie zarządzenia.

Prawo miejscowe to również przepisy wydawane przez wojewodę na podstawie upoważnień zawartych w ustawach i obowiązujące na terenie województwa lub jego części.

Szczególnym rodzajem prawa miejscowego są rozporządzenia porządkowe. Nie wymagają one upoważnienia zawartego w ustawach szczególnych, gdyż podstawą ich wydawania przez wojewodę stanowi przepis kompetencyjny zawarty w ustawie o terenowych organach rządowej administracji ogólnej. Wojewoda może wydać rozporządzenie porządkowe, jeżeli jest to nie zbędne dla ochrony Życia lub zdrowia obywateli. Rozporządzenia porządkowe pozwalają np. na zapewnienie porządku z okazji wizyt mężów stanu, zgromadzeń społecznych. Rozporządzenia wykonawcze wojewody wymagają w zasadzie ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Wchodzą one w życie po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia.

Podobne prace

Do góry