Ocena brak

Co było przedmiotem ustaleń Rund GATT-u?

Autor /Zachary Dodano /05.01.2012

W wyniku porozumień Rundy Urugwajskiej GATT, które weszły w życie 1 stycznia 1995 r. „dobrowolne" ograniczenia eksportu oraz podobne im środki zostały "zakazane.

Oznacza to, że nie wolno zawierać nowych tego typu porozu­mień, a te, które istnieją obecnie, mają być stopniowo w ciągu kilku lat wyelimino­wane.

Przeszkody technicznie, wymagania sanitarne i weterynaryjne

Każdy kraj ma pełne prawo stosować normy i standardy techniczne jakościowe, wymagania sanitarne i inne dla zapewnienia bezpieczeństwa użytkowania wyrobów, odpowiedniej ich jakości, zdrowotności itp. Normy takie i wymagania nie powinny być stosowane lub nadużywane w celu ochrony produkcji krajowej przed importem.

Sam fakt istnienia między krajami różnic w przepisach i normach stanowi utrudnienie wymiany i ogranicza jej korzyści. Różnice te powodują bo­wiem dodatkowy koszt, związany ze zbieraniem informacji o normach i standardach, śledzeniem zmian w tych przepisach i dostosowywaniem do nich produkcji.

Sprawia to szczególne trudności przedsiębiorstwom małym i średnim. Z tych względów różne organizacje międzynarodowe podejmują działania zmierzające do standaryzacji, ujednolicania norm i upowszech­niania o nich informacji. Wiele umów międzynarodowych (przede wszystkim umowa ustanawiająca WTO) przewiduje też, że przepisy i normy mogą dyskryminować towarów zagranicznych. Nie mogą one też stanowić nie­uzasadnionej przeszkody w rozwoju wymiany międzynarodowej.

Źródłem nie zamierzonej, a czasami zamierzonej, dyskryminacji granicz­nych wyrobów są często procedury testowania i uzyskiwania certyfikatów w kraju importującym, zwłaszcza na leki i artykuły spożyw­cze. Wiele krajów podpisuje umowy o wzajemnym uznawaniu norm inny krajów jako równorzędnych, jeśli są zgodne z celami ich własny uregulo­wań w danej dziedzinie.

Regulacje narodowe odbiegające standardów międzynarodowych w za­kresie atestacji powinny być przede wszystkim przejrzyste i niedyskrymi­nacyjne.

Argumenty przemawiające za protekcją

W świetle rozważań teoretycznych wolny handel stanowi sytuację zapew­niającą krajom maksymalne korzyści z wymiany międzynarodowej. Za­soby produkcyjne mogą być bowiem wówczas najlepiej wykorzystane, umoż­liwiając specjalizację w towarach, które są produkowane relatywnie najtaniej. Najwyższa jest też wtedy wydajność zaangażowanych czynni­ków produkcji. Ponadto są osiągane korzyści skali, wzrost konkurencji wymusza lepszą jakość i niższe koszty produkcji itp.

Rundy negocjacyjne GATT i znaczenie WTO

Głównym instrumentem liberalizacji handlu międzynarodowego prowadzonej na forum GATT były odbywające się co kilka lat negocjacje handlowe, nazywane rundami. Dotychczas odbyło się osiem rund nego­cjacyjnych pod auspicjami GATT. W każdej kolejnej rundzie uzgadniano obniżkę stawek celnych na większość towarów przemysłowych będących przedmiotem wymiany międzynarodowej.

Praktycznie wyłączone z redukcji były do tej pory artykuły rolne ze względu na duże znaczenie strategiczne i polityczne rolnictwa w wielu krajach i związane z tym dążenie krajów do sa­mowy­starczalności w zakresie podstawowych produktów. W Rundzie Tokijskiej po raz pierwszy podjęto na szerszą skalę pro­cesy redukcji nie tylko ceł, lecz także przeszkód pozataryfowych.

W związku z tymi trudnościami uzgodniono bardziej precyzyjne i przej­rzyste zasady regulujące stosowanie niektórych środków pozataryfowych (tzw. kodeksy), tak aby środki te nie stanowiły przeszkód w handlu.

W toku Rundy Tokijskiej uzgodniono sześć takich kodeksów: w spra­wie ba­rier technicznych w handlu, dumpingu i procedur antydumpingo­wych, subwen­cji i ceł antysubwencyjnych, licencji importowych, wyceny warto­ści towarów na potrzeby wymiaru cła, zakupów rządowych.

W wyniku ostatnich rokowań pod auspicjami GATT, tzw. Rundy Uru­gwajskiej (zakończonej podpisaniem Aktu Końcowego w dniu 15 kwiet­nia 1994 r.), w ciągu kilku lat nastąpi dalsza redukcja stawek celnych w handlu wyrobami przemysłowymi, przeciętnie o 39%, tj. z 6,3 do 3,9%. Uzgodniono wyeliminowanie w ciągu 10 lat "dobrowolnych" ograniczeń eksportu i ich odmian w handlu wyrobami tekstylnymi i odzieżą (stoso­wanych na mocy tzw. Porozumienia Wielo­włóknowego, w skrócie MFA),a więc poddanie tej dziedziny wymiany ogólnym zasadom WTO. Po raz pierwszy zawarto porozumienie w spra­wie regulacji i libe­ralizacji handlu artykułami rolnymi.

Wszystkie środki pozataryfowe sto­sowane w handlu rolnym zostały za­stąpione cłami (jest to tzw. taryfika­cja), a na­stępnie nowe podwyższone stawki celne są obni­żane w ciągu 6 lat, prze­ciętnie o 36%. Obniżone będą także subsydia w eksporcie rolnym i tzw. Wsparcie we­wnętrzne rolnictwa. Ponadto regula­cjami wielostron­nymi zo­stały objęte trzy nowe dziedziny międzynarodo­wego obrotu gospo­darczego: handel usługami, ochrona praw własności intelektualnej i han­dlowe aspekty po­lityki inwestycyjnej.

Celem porozu­mienia w dziedzinie usług - Układu Ogólnego Handlu Usługami, w skró­cie GATS -jest ustale­nie wie­lostronnych reguł prowa­dzenia handlu w tej dziedzinie (na wzór GATT) oraz zmniejszenie barier w tym handlu.

W dwóch pozostałych nowych dziedzinach porozumienia przewidują ograni­czenie nadużywania praw własności intelektualnej (przez podrabia­nie to­warów, programów kompu­terowych, kaset wideo itp.) i zmniejszenie sto­sowania przez pań­stwa in­strumentów polityki, które utrudniają dokony­wanie inwestycji za­granicz­nych.

Zostały też wprowadzone pewne zmiany i uzupełnienia do tekstu GATT i innych porozumień zawartych pod jego auspicjami. Ich zadaniem było wzmocnienie reguł międzynarodowego systemu handlo­wego, po­ważnie naruszonych w latach poprzednich przez wiele odstępstw i wyjąt­ków za­sad GATT, w tym przez posunięcia protek­cjonistyczne.

Układ Ogólny o Taryfach Celnych i Handlu (GATT) został zastąpiony Światową Organizacją Handlu, powołaną 1 stycznia 1995 r. (World Trade Organization, w skrócie WTO), o szerszych kompetencjach niż GATT.

Głównym zadaniem WTO jest nadzorowanie wprowadzania w ży­cie przez poszczególne kraje porozumień Rundy Urugwajskiej.

Organiza­cja ta sta­nowi też forum:

  • negocjacji dotyczących dalszej libera­lizacji mię­dzy­naro­dowego obrotu towarowego, usługowego,

  • w zakresie inwestycji za­gra­nicznych związanych z obrotem towarowym oraz

  • praw własności inte­lektualnej.

W Światowej Organizacji Handlu przewiduje się też proce­durę roz­strzygania sporów bardziej skuteczną od dotychczasowej i jedno­litą dla wszystkich dziedzin objętych regulacjami.

W wyniku Rundy Urugwajskiej i utworzenia WTO - powstał system jed­no­litych reguł w międzynarodowym obrocie gospodarczym. Warun­kiem uczestnictwa w WTO jest bowiem albo przyjęcie wszystkich poro­zumień Rundy (zawartych na ponad 500 stronach), albo też odrzucenie ich.

Na początku 1997 r. członkami WTO było 128 krajów. WTO stała się więc niemal uniwersalną organizacją. Spośród większych krajów nie na­leżą do niej Rosja i Chiny, jakkolwiek oba kraje negocjują od kilku lat wa­runki swego uczestnictwa. WTO stanowi jednocześnie system obejmujący znacznie większą liczbę dziedzin współpracy międzynarodowej niż GATT.

Polska przystąpiła do WTO 1 lipca 1995 r., po zakończeniu procedury ra­tyfikacji wszystkich uzgodnień Rundy Urugwajskiej.

Podobnie jak i inni członkowie, Polska jest zobowiązana do przestrzega­nia wyżej omówio­nych zasad obowiązujących na forum GATT oraz no­wych porozumień wynegoc­jowanych w Rundzie Urugwajskiej.

Ma ona też obowiązek do­stosowania swych krajowych przepisów han­dlowych do zasad WTO oraz publikacji (notyfikacji) tych przepisów. Chodzi o zapewnienie możliwie dużej przejrzystości przepisów krajo­wych.

Przynależność Polski do wielostronnego systemu współpracy między­na­rodowej w ramach WTO oznacza udział w procesie stopniowej liberaliza­cji handlu i innych dziedzin wymiany, jak też zwiększenie stabilności i przewidywalności zagranicznej polityki ekonomicznej w Polsce.

Postanowienia Rundy Urugwajskiej:

  1. redukcja taryf na artykuły przemysłowe do 3,9% ad valorem,

  2. zmuszono EWG do przyjęcia barier parataryfowych służących ochronie rynku rolnego do zamiany na taryfy, czyli cła i nastąpi ich redukcja w czasie,

  3. obniżka subsydiów eksportowych o 1/3,

  4. objęcie obniżką również usług,

  5. uzgodniono ochronę praw autorskich,

  6. wprowadzenie jednolitych wartości dla inwestowania – stąd zmiana nazwy na WTO.

Porozumienie DOCHA (miejscowość emiratów arabskich )ostatnia 9 runda milenijna zamiana GATT na WTO ( gazeta z 15 listopada – sprawdzić pkt. e -f)

Co ustanowiono w Docha:

  1. Cła na art. Przemysłowe (będzie redukcja lub wyeliminowanie)

  2. Obniżka ceł na art. Rolne ( w 10 rundzie GATT/WTO zostaną zlikwidowane subsydia na art. na export art. rolnych)

  3. Ujednolicone warunki dla inwestorów

  4. Dokończone sprawy ze sprawami autorskimi

  5. Będą kontynuowane uzgodnienia w zakresie handlu usługami

  6. Lekarstwa na AIDS bez licencji z krajów bogatych (prod. tych leków nie powinna brać opłat za patenty, jeśli lekarstwa idą do krajów biednych)

Podobne prace

Do góry