Ocena brak

Cnoty i Występki

Autor /Cacper Dodano /31.05.2013

Symbolicznymi postaciami Cnót i Występków zajmowali się już chrześcijańscy pisarze II w. W Pasterzu Hermasa pewna liczba kobiet i dziewic jest zatrudniona przy tajemniczej budowie wieży. W trzeciej „wizji” (rozdział ósmy) i w dziewiątej „przypowieści” (rozdział piętnasty) Hermas dowiaduje się, że te postacie oznaczają cnoty, a ich przeciwieństwem są postacie uwodzicielskich kobiet w czarnych szatach — personifikacje grzechów i występków.

W IV w. hiszpański poeta Prudencjusz w swojej Psychomachiir w świetnych obrazach i w sposób wysoce dramatyczny przedstawia walkę Cnót z Występkami nadając odpowiadającym im postaciom wyraziste cechy.

Wiele przedstawień Cnót i Występków zachowanych w cyklach obrazowych, pochodzących z romańskiego i wczesnogotyckiego okresu, wykazuje zależność od Psychomachii Prudencjusza.

Jednak przedstawienie walki jakby totalnej, wszystkich Cnót z wszystkimi Występkami, której najbardziej interesującym przykładem jest miniatura Herrady z Landsbergu, okazało się mniej wdzięcznym zadaniem niż przedstawienie walki pojedynczej Cnoty z określonym Występkiem, przy czym lubowano się w ukazywaniu chwili triumfu odzianej w pancerz Cnoty nad leżącym u jej stóp Występkiem. W okresie gotyku ten wojenny rys przedstawień schodzi na plan dalszy; zbroja zostaje odłożona, a Cnotom dodaje się pokojowe atrybuty, które mają mocniej podkreślić ich indywidualny charakter.

Starsze kompozycje, np. w mozaikowym cyklu znajdującym się w bazylice Świętego Marka w Wenecji (XI w.), są jeszcze bardzo oszczędne w stosowaniu symboli-atrybutów. Najczęściej charakteryzuje się Cnoty, wraz z przeciwstawnymi im Występkami, tylko za pomocą odpowiedniej postawy i stroju, podając nadto w napisie przysługujące im imię. W późniejszym okresie atrybuty, w postaci zwierząt czy przedmiotów, mnożą się i osiągają oszałamiającą, pełną fantazji różnorodność. Można wyróżnić jednak pewne atrybuty, które powtarzają się najczęściej. Dla głównych cnót są to:

wiara    kielich i krzyż (łatwe do pomylenia z atrybutami Eccłe-sii)

nadzieja    kotwica (ale dopiero w czasach późniejszych)

miłość    serce (z płomieniem)

mądrość    wąż (por. Mt 10,16)

umiarkowanie    mieszalnik albo klepsydra

odwaga    zbroja

sprawiedliwość    waga

Sw. Augustyn widzi w połączeniu śliny i prochu ziemi obraz zjednoczenia Bóstwa i człowieczeństwa w Chrystusie. „Przybył Pan; co uczynił? Na wielką tajemnicę zwrócił naszą uwagę. »Splunął na ziemię, ze śliny błoto uczynił, bo Słowo ciałem się stało. Namaścił tym oczy niewidomego.”

Podobne prace

Do góry