Ocena brak

CIESZYŃSKI NIKODEM LUDOMIR ks.

Autor /Euchariusz Dodano /28.07.2012

Pseud. Stanisław Orliński, ur. 4 IX 1886 w Koźminie (k. Krotoszyna), zm. 23 IX 1942 w Rawiczu, publicysta, kaznodzieja.

Po studiach teol. w seminarium duch. w Poznaniu i Gnieźnie przyjął 1910 święcenia kapł., po czym był wik. w par. poznańskich; 1922 został rektorem kościoła Najśw. Krwi Pana Jezusa w Poznaniu, gdzie zasłynął jako kaznodzieja; należał do Pozn. Towarzystwa Przyjaciół Nauk, którego 1919 został sekretarzem.

Redagował mies, dla młodzieży akad. „Filareta" (1910-13 przekształcony na „Ruch Kulturalny") oraz „Słowo Boże" (1916-24) — dodatek do „Przewodnika Katolickiego"; był korespondentem -» „Głosu Narodu" (1921-22) i członkiem red. „Wielkopolanina Ilustrowanego" (1924-25), a po 1930 stałym współpracownikiem „Dziennika Poznańskiego", w którym prowadził dział rei. (polemizował z prof. H. Ułaszynem); w „Przeglądzie Kościelnym" (wyd. w Chicago) zamieszczał od 1921 wiadomości o życiu rei. w Polsce; brał udział w „czwartkach lit." w pałacu Działyńskich w Poznaniu;

należał do Pol. Katolickiej Unii Esperantystów, Związku Zawodowego Literatów Pol. i Związku Przeciwalkoholowego. Założył 1923 i redagował -> „Roczniki Katolickie", w których informował o życiu Kościoła w świecie i w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem spraw mis. i pol. wychodźstwa; aresztowany 1941 przez gestapo, został zamęczony w więzieniu w Rawiczu. Ku czci C. wmurowano tablicę w ścianie kościoła Najśw. Krwi Pana Jezusa w Poznaniu.

Ogłosił zbiory kazań pt. Ecce Homo. Siedem kazań pasyjnych (Pz 1914), A oni poszli za nim. Sześć kazań pasyjnych (Pz 1918, 19192), Lud jako lew się podniesie. Zbiór kazań i mów kościelno--narodowych (Pz 1921), Mlecz ducha. Zbiór kazań kwadransowych na niedziele całego roku (Pz 1922), Wszystkim dla wszystkich stałem się. Zbiór kazań przygodnych (Pz 1927), Na przełęczy. Zbiór króciutkich kazań i rozważań na tle ewangelii niedzielnych całego roku (Pz 1936);

zaproponował i opracował zasady wydania wielkiej kolekcji pt. Biblioteka kaznodziejów polskich, która miała objąć teksty kazań staropol. od XVI w. Opublikował także przemówienia narodowo-patriotyczne, m.in. Polska przedmurzem chrześcijaństwa (Pz 1916), Mowa poświęcona pamięci Dąbrowskiego w setną rocznicę jego zgonu (Pz 1918), W rocznicę Konstytucji 3 maja (Pz 1919) i Przekujcie pługi wasze na miecze (Pz 1921).

Wrażenia z podróży zagr. opisał w Z naszej podróży do Lourdes (Pz 1916), Życie religijne Polaków w Brazylii (Pz 1926), Pod błękitami Wioch i Afryki (Pz 1931), W cieniu palm i Piniorów. Z podróży do Wioch i południowej Ameryki (Potulice 1935). Jest też autorem Kościół a esperanto (Wielkie Hajduki 1928) oraz Wśród pieśni i kadzideł. Garść impresji religijnych (Pz 1928).

Ponadto zamieszczał artykuły w wielu pol. czasopismach. Kazania C, odznaczające się głębokim patriotyzmem, zawierają wiele kwiecistych określeń oraz barwnych i poetyckich porównań ; są to raczej uroczyste i podniosłe mowy okolicznościowe, piętnujące nadużycia mor. ; były one odbiciem jego osobowości i dynamicznego temperamentu.

 

ArPz sygn. 12 688; Z. Gałkowski, O zasłużonym pisarzu i dobrym obywatelu. W 25-lecie pracy literackiej ks. C, PKat 70(1932) 694; H. Ułaszyn, Ecce sacerdos? Rzecz o ks. Nikodemie C, Pz 1935; S. Zieliński, Nikodem C, w: Straty kultury polskiej 1939-1944, Gl 1945, II 467-473; J. Ujda, Ks. Nikodem Ludomir C. wybitny kaznodzieja, literat, redaktor. Głos Katolicki 8 (1952) 48; tenże, Ks. Nikodem Ludomir C, kaznodzieja, literat i redaktor, Wiadomości Duszpasterskie 8 (1952) z. 3, 88-92; I. Posadzy, Ks. Nikodem C. W 25 rocznice śmierci, Przewodnik Katolicki 57(1967) 395-396; Cz. Lechicki, C. Nikodem Ludomir (1886-1942), Zeszyty Prasoznawcze 13 (1972) z. 1, 61-62; I. Posadzy, Miecz ducha. Nikodem C. 1886-1942, w: Byli wśród nas, Pz 1978, 109.

Podobne prace

Do góry