Ocena brak

CIERPLIWOŚĆ

Autor /Franciszek777 Dodano /27.07.2012

Sprawność ( -» cnota) polegająca na wytrwałym znoszeniu przykrych stanów psych. (np. -> choroba, -> cierpienie), towarzyszących człowiekowi w realizowaniu określonego celu.

1. Uwarunkowania — G, będąca w jakimś stopniu naturalną dyspozycją każdego człowieka, uwarunkowana jest biopsych. strukturą jednostki (stopniem odporności psych.), jej formacją intelektualno-moralną, a także jej wiekiem, doświadczeniem życiowym i kręgiem kulturowym;

ujawnia się w kontaktach jednostki z grupą społ. i stanowi podstawę harmonijnego współistnienia; jest też nieodzownym warunkiem do wykonywania niektórych zawodów i podejmowania funkcji społ.; na skutek częstych sytuacji konfliktowych, o podłożu zarówno biopsych. jak i społecznym, c. może przerodzić się w -» obojętność.

2. WPiśmie świętym — c. jest zarówno postawą człowieka, jak i przymiotem Boga, wskazującym na jego wytrwałe znoszenie grzeszników i nieustanną gotowość ich zbawienia.
W działaniu Boga c. uzewnętrznia się w wielkodusznym odwle-niu kary (makrothymia — np. Rz 2,4) aż do określonego czasu (anoche — por. Rz 3,26; 1 P 3,20) oraz w powstrzymywaniu się od gniewu (hebr. 'orek apajim, gr. makrothymia).

Takie usposobienie cechuje zbawczą działalność Boga w historii (Wj 34,6-7; Lb 14,18); okres poprzedzający przyjście Chrystusa określany jest jako czas c. Bożej (Rz 3,25-26); takiej c. nie można uważać za słabość ze strony Boga.
C. człowieka uwydatnia się szczególnie w znoszeniu -> cierpienia, w wytrwałości oraz w ufności w Bogu; ST jako wzór takiej postawy wskazuje np. Abrahama (Rdz 18,27), Mojżesza (Lb 12,3), a zwł. Joba.

Okolicznościowo c. jest także ideałem popularnej etyki mądrościowej (Prz 14,29; 15,18; 16,32; 25,15), u progu zaś NT — cechą „ducha prawdy" (1 QS 4,3.7 — por. CD 2,4). W NT c. jako ideał etyczny nowego życia występuje jako cnota w katalogach wad i cnót (->-cnót katalogi; 2 Kor 6,6; Ef 4,2-3; Kol 3,12; 2 Tm 3,10); jest ona owocem ducha (Ga 5,22-23) i cechą charakterystyczną miłości (1 Kor 13,4), związaną z wytrwałością (np. 1 Tm 6,11; Jk 1,3-4).

Swoją c, która jest formą odwiecznej miłości, objawił Bóg najpełniej w Jezusie Chrystusie: najpierw w jego nauczaniu c. i wielkoduszność Chrystusa ukazują przypowieści o kąkolu, nie rodzącej fidze i synu marnotrawnym, a potem w jego własnych udrękach, którym poddał się z c. nie mającą sobie równej wśród ludzi. Wobec niedoskonałości, jaką pod tym względem wykazuje człowiek, nie dziwi fakt, że większość tekstów NT dotyczących c. to właśnie nawoływania do jej praktykowania przez ludzi.

Każde z nawoływań zawiera motywację sensu c. ; udręki wydają oczekiwany owoc tylko wtedy, gdy są znoszone z c. (J 15,2); powinna im towarzyszyć c. dlatego, iż nie ma in. sposobu na trwanie w zjednoczeniu z Chrystusem (Flp 3,10; Rz 8,17); tylko tą drogą można wejść do chwały (Łk 24,26); posłannictwo apostołów bez c. w ogóle nie mogłoby być zrealizowane (2 Kor 4,10-12; 6,4; 12,12; 1 Tm 6,11; 2 Tm 2,10; 3,10).

Specjalną nagrodę przeznaczył Bóg tym, którzy z c. znosić będą uciski (Mt 10,22; 5,11; Jk 1,12; 5,11), zwł. te w dniach ostatecznych (Mk 13,13; Łk 21,19). C. domaga się nade wszystko konieczność zgodnego współżycia z bliźnimi (por. Mt 18,22); każdy więc chrześcijanin, który chce być godny swego powołania, powinien znosić innych z miłością, pokorą, cichością i c. (Ef 4,2; Kol 3,12; 1 Tes 5,14). Przeciwności losu i cierpienia umacniają wytrwałość w c. (Rz 5,3-5).

3. W aspekcie aksjologicznym — c. jest sprawnością mor., która pomaga w osiąganiu dobra.

Filozofowie gr. (głównie stoicy) łączyli c. z mądrością; Platon wiązał ją z odwagą; Arystoteles zaś, pojmując c. jako zdolność opanowywania smutku i mobilizowania woli do zdobywania dobra trudnego, lecz możliwego do osiągnięcia, uważał ją za przejaw dzielności.

Pisarze wczesnochrześc. i ojcowie Kościoła (zwł. Tertulian, Cyprian, Jan Chryzostom, Augustyn, Grzegorz I Wielki) istotę c. upatrywali w trwałym dążeniu do dobra najwyższego, jakim jest Bóg, mimo przeciwności; odwołując się do tekstów NT, wskazywali na jej związek z ->- wiarą (ze względu na trudności, jakie niesie wyznanie wiary), -» nadzieją (ze względu na cechę wytrwałości) i -> miłością (gdyż miłość nadprzyr. jest źródłem c. i łączy się — podobnie jak c. — ze znoszeniem przykrości); zwracając uwagę na powiązanie c. z tymi cnotami, uważali ją również za cnotę wlaną i podstawę życia chrzęść.;

Grzegorz Wielki nazwał c. źródłem i ochroną wszystkich cnót. Tomasz z Akwinu, podkreślając przekonanie, że o istocie c. stanowi „wytrwałe znoszenie" trudów, uważał ją za sprawność mor. ułatwiającą znoszenie utrapień złączonych z życiem ludzkim i wiązał ją z kardynalną cnotą -> męstwa; głosił też, że c. jako sprawność przestaje istnieć z chwilą śmierci człowieka, lecz ze względu na jej charakter zasługujący c. i jej skutki trwają także w życiu wiecznym.

 

C. Spicą, Patientia, RSPT 19 (1930) 95-106; F. Hauck, TWNT IV 585-595; J. Horst, TWNT IV 377-390; R.F. Clark, Geduld, Lz 1951 ; D. Lang-Hinrichsen, Die Lehre von der Geduld in der Patristik und bei Thomas von Aquin, GuL 24 (1951) 209-222,284-299; L. Stachowiak, Chrestotes, Fri 1957,80-81,105-106; S. Wibbing, Die Tugend- und Lasterkataloge im NT, B 1959, 99-103; E. Przywara, Demut, Geduld, Liebe. Die drei christlichen Tugenden, D 1960; K. Wennemen Die Geduld In neutestamentllcher Sicht, GuL 36 (1963) 36-41 ; P. Goicoe-chea, De conceptu hypomone apud sanctum Paulům, R 1965; R. Doherty, J. Bukovsky, NCE X 1086-1088; P. Ortiz Valdivieso, Hypomone en el NT, Bogota 1969; R. Deville, STB 157-160.

Podobne prace

Do góry