Ocena brak

Ciałko żółte

Autor /Irmina674 Dodano /22.08.2013

Po jajeczkowaniu w wyniku działania LH pozostałość po pęcherzyku jajnikowym przekształca się w ciałko żółte. W jego powstawaniu uczestniczą przede wszystkim komórki warstwy wewnętrznej osłonki pęcherzyka oraz pozostała część komórek pęcherzykowych. W zależności od tego, czy doszło do zapłodnienia komórki jajowej wyróżnia się:

  • ciałko żółte miesiączkowe (menstruacyjne, rzekome) – powstaje gdy komórka jajowa nie została zapłodniona, pełni funkcje hormonalne przez około 14 dni i zanika;

  • ciałko żółte ciążowe (właściwe) – powstaje po zapłodnieniu komórki jajowej i zagnieżdżeniu się zarodka w błonie śluzowej macicy, pełni funkcje hormonalne przez 3-6 miesięcy i ulega inwolucji.

Budowa ciałka żółtego miesiączkowego i ciążowego jest podobna, a w ich powstawaniu i rozwoju można wyróżnić następujące etapy:

  • rozrostu i przekrwienia – występuje tuż po jajeczkowaniu i trwa bardzo krótko, dochodzi do proliferacji komórek pęcherzykowych i przekrwienia warstwy wewnętrznej osłonki pęcherzyka, ściana dawnego pęcherzyka fałduje się i zapada, a komórki pęcherzykowe, błona podstawna oraz komórki warstwy wewnętrznej osłonki pęcherzyka wpuklają się do wnętrza, warstwa zewnętrzna osłonki pęcherzyka nie zmienia się i tworzy torebkę ciałka żółtego;

  • wnikania naczyń krwionośnych – naczynia włosowate warstwy wewnętrznej osłonki pęcherzyka (wraz z niewielką ilością tkanki łącznej) wnikają do wnętrza ciałka, pomiędzy komórki pęcherzykowe, krew z naczyń uszkodzonych podczas jajeczkowania tworzy skrzep (na tym etapie rozwoju ciałko żółte bywa nazywane ciałkiem krwotocznym);

  • przekształceń – komórki pęcherzykowe ulegają zmianom i powstają z nich komórki luteinowe właściwe (luteinowe ziarniste lub luteinowe warstwy ziarnistej), a komórki warstwy wewnętrznej osłonki pęcherzyka przekształcają się w komórki paraluteinowe (luteinowe osłonkowe);

  • dojrzałości – ciałko żółte jest w pełni wykształcone, a jego komórki są najbardziej aktywne w syntezie i wydzielaniu hormonów;

  • inwolucji – komórki luteinowe właściwe i paraluteinowe ulegają zanikowi, naczynia krwionośne zarastają, w tkance łącznej zwiększa się ilość włókien kolagenowych, co prowadzi do powstania ciałka włóknistego, w wyniku gromadzenia się mas hialinowych w tkance łącznej włóknistej ciałka włóknistego przekształca się ono w ciałko białawe tworzące bliznę po ciałku żółtym.

Najważniejszą różnicą pomiędzy ciałkiem żółtym miesiączkowym, a ciałkiem żółtym ciążowym jest czas trwania etapu dojrzałości. Ma to wpływ na długość okresu aktywności hormonalnej komórek ciałka żółtego oraz na moment rozpoczęcia jego inwolucji. Ponadto komórki luteinowe właściwe ciałka żółtego ciążowego, oprócz hormonów wydzielanych także przez komórki ciałka żółtego miesiączkowego, produkują również relaksynę. Hormon ten ma działanie przeciwne do oksytocyny, to znaczy hamuje skurcze mięśni gładkich macicy, a także wpływa na zmianę chrząstkozrostu spojenia łonowego we włóknozrost, co ułatwia poszerzenie kanału rodnego.

W obrębie ciałka żółtego komórki luteinowe właściwe zlokalizowane są w części środkowej, a komórki paraluteinowe układają się na obwodzie i w pobliżu przegród łącznotkankowych wnikających pomiędzy komórki luteinowe właściwe.

Komórki luteinowe właściwe są większe (mają średnicę ok. 30-40 μm) od komórek paraluteinowych, a ich nazwa pochodzi od zawartego w ich cytoplazmie barwnika (luteiny), który nadaje ciałku żółtemu charakterystyczne zabarwienie. Posiadają dobrze rozwinięte organella związane z produkcją steroidów, to jest gładka sieć endoplazmatyczną liczne mitochondria z tabularnymi grzebieniami i krople lipidów, zawierające przede wszystkim fosfolipidy oraz cholesterol. Komórki luteinowe właściwe są odpowiedzialne za produkcję i wydzielanie progesteronu, a także relaksyny, oksytocyny i neurofizyny (czyli białka transportowego dla oksytocyny).

Komórki paraluteinowe są mniejsze i mniej liczne niż komórki luteinowe właściwe, jednak podobnie do tych ostatnich, wygląd ich organlli komórkowych jest charakterystyczny dla komórek produkujących steroidy. Uważa się, że komórki paraluteinowe produkują estrogeny.

Najważniejszą funkcją ciałka żółtego jest synteza i uwalnianie hormonów, przede wszystkim progesteronu. Do głównych zadań progesteronu (w czasie ciąży jest on wydzielany także przez syncytiotrofoblast kosmówki) po zapłodnieniu komórki jajowej należy:

  • przystosowanie błony śluzowej macicy do zagnieżdżenia się zarodka;

  • podtrzymywanie odpowiedniego stanu macicy w czasie ciąży;

  • przygotowanie gruczołu mlekowego do wydzielania.

Podobne prace

Do góry