Ocena brak

CHOROBY WYWOŁANE PRZEZ ROBAKI WŁOŚNICA

Autor /niezapominajka Dodano /18.02.2013

Etiologia: włosień kręty (Trichinella spiralis).

Patogeneza. Po spożyciu mięsa zawierającego otorbione larwy włośni następuje w żołądku uwalnianie ich z torebek. W dwunastnicy i jelicie cienkim dochodzi do szybkiego dojrzewania larw, zapłodnienia samic i ich przenikania do ścian jelita. Proces ten rozpoczyna się już po upływie około 1,5 doby od spożycia larw. Samce zostają wydalone z kałem. Samice, zagnieżdżone w błonie śluzowej jelita, rozpoczynają po upływie 4—5 dni rodzenie młodych żywych larw. W ciągu kilkunastu dni do kilku tygodni jedna samica może urodzić 200 do 1500 larw. Larwy mają początkowo rozmiary mniejsze niż erytrocyt; roznoszone są z prądem chłonki i krwi do wszystkich tkanek, ale osiedlają się w mięśniach poprzecznie prążkowanych. Tu rosną, zwijają się, a 35—40 dnia od inwazji rozpoczyna się tworzenie torebki wokół zwiniętego włośnia i fragmentu mięśnia gospodarza. Następuje stopniowe zmniejszanie się aktywności włośnia, torebka ulega postępującemu wapnieniu. Populacja włośni stopniowo wymiera, znane są jednak przypadki wieloletniego przeżycia w stanie zdolnym do rozpoczęcia nowego cyklu życiowego.

Na ustrój ludzki działają dwa pokolenia włośni. Pokolenie pierwsze (dojrzałe) wywiera działanie w przewodzie pokarmowym, jednak stosunkowo rzadko wywołuje objawy ze strony tego układu. Pokolenie drugie (młode larwy) działa głównie w układzie mięśni poprzecznie prążkowanych. Nie można jednak ściśle ujmować występowania objawów chorobowych jako następstwa umiejscowienia larw w mięśniach. Bóle mięśniowe, charakterystyczne obrzęki powiek i twarzy, nierzadko występujące wysypki skórne i inne objawy, łącznie z gorączką, są alergicznym odczynem ustroju.

Okres alergizacji trwa przeciętnie 2 do 3 tygodni i stopniowo przechodzi w okres następny, odznaczający się niedoborami, głównie białkowymi. Zmniejsza się zawartość albumin w zależności od stopnia nasilenia inwazji, zwiększa — gamma-globulin. Wyrazem uszkodzenia mięśni w przebiegu choroby jest zwiększenie aktywności enzymów mięśniowych (np. kinazy kreatyny), jak i tych, które wytwarzane są w wielu tkankach, w tym również w mięśniach. Dotyczy to ami-notransferaz: asparaginianowej i alaninowej, dehydrogenazy mleczanowej i innych. Udział wątroby w procesie chorobowym jest niewielki i w cięższych przypadkach wyraża się stłuszczeniein. Większość narządów i tkanek może być wciągnięta w proces chorobowy, a uszkodzenia mają charakter alergiczny. Pojawiające się niekiedy poglądy o możliwości przejścia włośnicy w proces przewlekły nie znajdują uzasadnienia teoretycznego i praktycznego. Możliwe są trwałe uszkodzenia powłośnicze, występują jednak rzadko.

Obraz kliniczny. Okres wylęgania choroby wynosi średnio 5 do 25 dni, przy czym zwykle im krótszy jest okres wylęgania, tym cięższy przebieg chorobowy. Pomiędzy inwazją a wystąpieniem zespołu włośnicowego stwierdza się w niewielkiej liczbie przypadków objawy ze.strony przewodu pokarmowego. Nie można ich jednak uważać za zakończenie okresu wylęgania, ale za nie zawsze występujący zespół objawów miejscowych. Zarówno w przypadkach z tymi objawami, jak i bez nich, dochodzi do wykształcenia się zespołu włośnicowego jako choroby ogólno-ustrojowej.

Objawy miejscowe ze strony przęwodu pokarmowego polegają na utracie łaknienia, wystąpieniu wzdęć, pobolewań brzucha, rzadko z nudnościami i wymiotami, częściej z mierną biegunką, wyjątkowo z domieszką krwi. Początek zespołu włośnicowego jest najczęściej nagły. Gorączka szybko narasta wśród bólów głowy, uczucia rozbicia, niekiedy dreszczy. Pojawiają się obrzęki powiek i tkanki oczodołowej, nierzadko twarzy. Spojówki są obrzmiałe, nastrzyknięte, a ruchy gałek ocznych bolesne. Dołączają się charakterystyczne bóle mięśniowe, najczęściej mięśni kończyn i karku, przy ruchach i przy .icisku. Na skórze mogą wystąpić wykwity różnego rodzaju, przypominające wysypkę w płonicy, odrze, różyczce, a także wybroczy-nowe i pokrzywkowe. Pod paznokciami spotyka się linijne wybroczyny, tzw. drzazgi włośnicze, czasem pojawiają się wybroczyny dospojówkowe i w dnie oka.

Zwykle początek choroby nie obejmuje wszystkich wymienionych objawów, a ich pojawianie się nie następuje ani według stałej kolejności, ani zawsze w pełnym zespole. Przebieg choroby może być poronny, nie zmuszający do zmiany normalnego trybu życia, aż do ciężkiego, z licznymi powikłaniami i powrotem do zdrowia po upływie wielu tygodni. W zależności od ciężkości przebiegu choroby gorączka bywa niewielka i krótkotrwała, poprzez postacie pośrednie do wysokiej, ciągłej i utrzymującej się tygodniami. Powikłaniem ze strony układu krążenia jest alergiczne uszkodzenie mięśnia serca, prowadzące (rzadko) do» jawnej niewydolności krążenia. Obrzęki hydrostatyczne występują często w postaciach o przebiegu ciężkim, ale związane są przede wszystkim z niedoborem albumin. W układzie oddechowym można spotkać w okresie dominowania zmian alergicznych nacieki Lfifflerą, skurczowy nieżyt oskrzeli, antigenic pneumonitis i odczyny opłucnowe, zaś w okresie późniejszym — zapalenie płuc z nadkażenia bakteryjnego, zawał płuca, zbieranie się wysięku w jamach opłucnowych wskutek niedobiałczenia. W ośrodkowym układzie nerwowym spotyka się również odczyny alergiczne dotyczące różnych części mózgu i rdzenia oraz znacznie rzadziej nerwów obwodowych i opon mózgowo-rdzeniowych.

Rozpoznanie. Ustala się na podstawie objawów klinicznych i wywiadu epidemiologicznego. Jeśli stwierdzi się także eozynofilię, najczęściej od 30 do 50%, wystarcza to do udokumentowania rozpoznania wstępnego. Potwierdzenie może być bezpośrednie (znalezienie włośni w wycinku mięśniowym) lub pośrednie — drogą odczynów serologicznych. Należy przy tym pamiętać, że w pierwszych tygodniach choroby szanse uzyskania dodatnich odczynów serologicznych są małe i nawet ostatnio polecany odczyn immunofluo-rescencji i odczyn zahamowania hemagluty-nacji biernej w pierwszych dwu tygodniach choroby rzadko wypadają dodatnio.

Rozpoznanie różnicowe. Ze względu na obrzęki powiek i gorączkę dotyczy: ostrego kłębkowego zapalenia nerek, choroby posu-rowiczej, odczynów toksyczno-alergicznych na leki i różne antygeny; ze względu na gorączkę leptospiroz i duru wysypkowego. Ze względu na bóle mięśniowe wchodzi w rachubę różnicowanie z zapaleniem skómo-

- mięśniowym i różnymi schorzeniami mięśni i stawów.

Leczenie. Na pierwszą generację włośni w przewodzie pokarmowym działa Mebendazol, Vermox 2 X dz. po 100 mg przez S dni, ale również przetwory piperazyny, np. Antiver-mina w dawce dla dorosłych 3 razy dziennie po 600 mg przez 1 tydzień. Na drugą generację włośni działanie czerwiobójcze Meben-dazolu jest wątpliwe. Pozostaje leczenie pa-togenetyczne i objawowe. W ciężej przebiegających przypadkach celowe jest podawanie kortykosteroidów — Encortonu 40 mg na dobę i stopniowe zmniejszanie dawki przez 8— —12 dni. Odpowiednia dieta wysokokaloryczna i bogatobiałkowa, a w przypadkach z większą hipoalbuminemią przetaczania albumin, a niekiedy krwi, są celowe. Podawanie antybiotyków nie ma uzasadnienia.

Epidemiologia i zapobieganie. Źródłem inwazji jest głównie mięso wieprzowe, a szczególnie wyroby, których przygotowanie nie jest związane z długim działaniem wysokiej temperatury. Coraz częstsze są w Polsce ogniska włośnicy wywołane spożyciem mięsa dzika. Obowiązująca w kraju trychinoskopia jest przy starannym wykonywaniu dobrą metodą zabezpieczenia rynku. W zapobieganiu włośnicy istotne znaczenie ma walka ze szczurami i drobnymi gryzoniami, zwłaszcza na terenach rzeźni.


 

Podobne prace

Do góry