Ocena brak

CHOROBA REUMATYCZNA

Autor /niezapominajka Dodano /18.02.2013

Gorączka reumatyczna, nazywana również dawniej chorobą reumatyczną, jest schorzeniem ogólnoustrojowym i objawy jej obejmują wiele narządów. Jest to długotrwały proces zapalny, przebiegający z nawracają* cymi zaostrzeniami. Specyficznym objawem anatomopatologicznym są guzki Aschoffa.

Etiologia. Gorączka reumatyczna jest szczególną reakcją tkankową na paciorkowce u osób uczulonych. Udowodniono, że ostry rzut gorączki reumatycznej występuje po zapaleniach migdałków, płonicy i wszelkich zakażeniach wywołanych przez hemolizujące paciorkowce z grupy A. Skuteczność zapobiegania nawrotom gorączki reumatycznej przez przewlekłe leczenie penicyliną potwierdza wpływ zakażenia paciorkowcem. Natomiast sama reakcja immunologiczna na zakażenie, prowadząca do gwałtownego wybuchu tej ogólnonarządowej choroby, nie jest w pełni zbadana. Za ścisłym związkiem z zakażeniem paciorkowcem oraz nadmiernym odczynem immunologicznym przemawia znaczne zwiększenie w surowicy chorych ilości przeciwciał przeciw produktom pa-: ciorkowca. Fakt ten ma również znaczenie diagnostyczne; w ostrym rzucie choroby stwierdza się znaczne zwiększenie miana an-tystreptolizyny O, która neutralizuje wytwarzaną przez paciorkowce streptolizynę i blokuje jej działanie.

Postacie gorączki reumatycznej. W gorączce reumatycznej rozróżniać należy okres czynny i okres nieczynny, kiedy nie ma objawów ogólnonarządowych, a występujące dolegliwości spowodowane są wyłącznie dokonanymi zniekształceniami zastawek serca (wady serca).

Poszczególne zaostrzenia przebiegać mogą z różnymi objawami i w zależności od ich nasilenia wyróżnia się mniej lub bardziej odrębne postacie choroby:

1)    zapalenie stawów z gorączką,

2)    postać sercowa,

3)    postać grypowa,

4)    postać płucna, z objęciem płuc lub opłucnej * gorączką,

5)    postać brzuszna, która może naśladować choroby chirurgiczne,

6)    pląsawica.

Każdy nawrót gorączki reumatycznej mo-ł że przebiegać z innym zespołem objawowym. Jeśli pierwszy rzut choroby reumatycznej występuję po 21 r. ż., na ogół proces chorobowy oszczędza serce.

Objawy kliniczne. W okresie poprzedzającym zaostrzenie gorączki reumatycznej wy-j stępują mało charakterystyczne objawy, jak bladość, łatwe męczenie się, utrata apetytu, zmniejszenie masy ciała oraz gorsze wyniki w nauce u dzieci w wieku szkolnym. Do objawów tych dołącza się wkrótce gorączka^ dochodząca do 312 K (39°C), o typie nieregularnym. Skoki gorączki towarzyszą każdemu dołączającemu się obrzękowi stawu. W niektórych przypadkach podwyższenie temperatury ogranicza się do upprczywych stanów podgorączkowych, co nie dowodzi by» najmniej łagodniejszego przebiegu. Bez leczenia gorączka trwa zwykle około 3tygodni, a zaostrzenie chori dalsze kilka tygodni po ii szenia temperatury. 

Objawy miejscowe są zmienne i do najbardziej stałych należy zapalenie stawów, car-« ditis,bóle mięśniowe ^krwawienie z nosa. W przypadkach o ciężkim przebiegu pojawia się zapalenie opłucnej, reumatyczne zapalenie płuc i ogniskowe zapalenie nerek.

Zapalenie stawów pojawia się nagle, powodując obrzęk, ból i zaczerwienienie, wysięk ciepłotę skóry w przeciągu kilku godzin. Stawy ulegają zapaleniu symetrycznie, na obu kończynach. Zapalenie wędruje — zanikając i obejmując coraz to nowe stawy. Do najczęściej nawiedzanych należą stawy kolanowe, skokowe, barki i stawy nadgarstkowe.

Guzki podskórne (Meyneta) są patogno-moniczne dla gorączki reumatycznej, lecz obserwuje się je w bardzo małym procencie pifźypadków. Do typowych miejsc v ich występowania należą: łokcie, kostki, rzepka, czaszka, wyrostki ościste kręgów, łopatka i grzbietowa strona ręki. Guzki występują symetrycznie |i są nie zrośnięte ze skórą, którą można nad nimi przesuwać. Są nie-bolesne, znikają szybko i pojawiają się w nowych miejscach. Ich rozmiary wahają się od wielkości ziarna zboża do wielkości fa-soii.

Rumień brzeżny, czyli obrączkowaty. Spośród licznych zmian skórnych w ostrym rzucie gorączki reumatycznej wymienić należy wybroczyny, pokrzywkę oraz rumień guzowaty, które są wyrazem nieswoistej alergii, towarzyszącej chorobie. Jednak istnieją zmiany skórne, spowodowane swoistą alergią na paciorkowca. Za takie zmiany uważa się rumień brzeżny, czyli obrączkowaty {ery-thema marginatum s. annulare, s. circina-tum), uważany za szczególną odmianę ruj, mienia wielopostaciowego. Rumienie pojawiają się często na tułowiu, rzadziej na kończynach. Rozpełzają się, obejmując dalsze okolice, blednące w centrum. Zmiany rumieniowe mogą zlewać się ze sobą i zmieniać kształt, tworząc na skórze girlandy.

Pląsawica (chorea minor). Wystąpienie objawów pląsawicy przesądza o rozpoznawaniu gorączki reumatycznej, nawet jeśli nie ma innych objawów. Jednak w dużym procencie przypadków pląsawicy towarzyszą zmiany chorobowe serca, lub też występują one u tych samych chorych później, w przebiegu nowego rzutu choroby. Pląsawica jest objawem zapalenia mózgu wywołanego przez proces reumatyczny. Zmiany w tkance mózgowej mają charakter wysiękowy i ustępują całkowicie, nie pozostawiając zniszczeń tkanki nerwowej. Pląsawica występuje prawie wyłącznie u dziewcząt i młodych kobiet. Okres trwania wynosi od 6 do 8tygodni. W ostrych rzutach pląsawicy śmiertelność określa się na 3%; pląsawica występującą u ciężarnych cechuje się znacznie wyższą śmiertelnością -st od 7 do 20%.

Ruchy pląsawicze są szybkie,^ bezcelowe 1 nieskoordynowane. Niekiedy objawy występują nagle, częściej narastają powoli. Początkowo otoczenie nie zdaje sobie sprawy z tła chorobowego i dziecko ma trudności w szkole, gdzie uchodzi za źle zachowujące się l ograniczone umysłowo. Jego pismo staje się niedbałe, ruchy* niezgrabne, nie może sol) bie zapinać guzików, pojawiają się wady wymowy. Przy ruchach zamierzonych, a także w spoczynku, występują przesadzone, mimowolne, jakby taneczne ruchy. Charakterystyczne są również grymasy twarzy i wstrząsanie głowy, sprawiające wrażenie jakby zwielokrotnionych tików. Rozpoznanie mimowolnych ruchów ustalić łatwo, polecając dziecku wyciągnąć prosto ręce. Również przytrzymanie na chwilę rąk dziecka ujawnia nieskoordynowane drgania mięśni. Drgania Ustają w czasie snu. Chorzy mają zaburzenia emocjonalne i upośledzenie inteligencji.

Rokowanie co do samej ipląsawicy jest w zasadzie dobre, u połowy chorych obserwuje się jednak inne objawy gorączki reumatycznej. Po ustąpieniu pląsawicy wszelkie zmiany charakteru i Inteligencji znikają.

Zapalenie opłucnej występuje w około 10% przypadków zaostrzenia gorączki reumatycznej. Może ono być włóknikowe, suche, lecz częściej ma charakter wysiękowy. Choroba rozpoczyna się bólem w klatce piersiowej. Niekiedy wysięk jest bardzo obfity, wyzwala duszność, która ustępuje po aspiracji płynu z opłucnej. Salicylany nie wywierają widocznego wpływu na proces chorobowy. Wysiękowe zapalenie opłucnej pojawią się jednostronnie. Zapalenie częściej nawiedza lewa opłucną.

Reumatyczne zapalenie płuc (pneumonitis rheumatica) jest rzadkim powikłaniem, nawiedzającym 1—2% chorych w okresie ostrego rzutu reumatycznego.

Stałymi objawami są: duszność, częstoskurcz, gorączka i ból opłucnowy. Kaszel jest niewielki, plwocina skąpa, czasami z żyłkami krwi. Nad płucami stwierdza się Obszary stłumienia, o zmieniającym się umiejscowieniu, osłabieniu szmeru oddechowego i rzężenia drobnobańkowe. Objawy fizyczne są słabiej nasilone niż objawy radiologiczne. Charakterystycznym objawem radiologicznym są cienie, podobne jak w wirusowym zapaleniu płuc, zmieniające, swe umiejscowienie w kolejnych badaniach.

Podstawową zmianą anatomopatologiczną w płucach są wybroczyny i reumatyczne zapalenie płuc określa się jako „plamicę” płuc. Obfitość wybroczyn może spowodować ńie-dodmę płuc i zagrozić życiu chorego. Obraz reumatycznego zapalenia płuc mogą wikłać współistniejące zatory płuc, zapalenie opłucnej i objawy zastoinowe w płucach, związane z niewydolnością krążenia.

Badania dodatkowe. Przy objęciu procesem chorobowym nerek .stwierdza się w moczu objawy ich zapalenia, jak białko, wałeczki, leukocyty i krwinki czerwone. Umiarkowany białkomocz pojawia się zwykle w ostrym rzucie gorączki reumatycznej, w okresie gorączkowym.

Charakterystycznymi dla ostrego rzutu objawami są: przyspieszenie opadania krwi-, nek i leukocytoza osiągająca 10 — 20 * 109/1 (10 000 — 20 000/mmł). We wzorze białych krwinek stwierdza się przesunięcie w lewo wskutek zwiększenia odsetka granuiocytów obójętnochłonnych. W pląsawicy może wystąpić eozynofilia.

Odczyn Biernackiego jest czułym wskaźnikiem zdrowienia i skuteczności leków. Normalizacja OB występuje jednak niekiedy równocześnie z rozwojem niewydolności krążenia, niezależnie od aktywności zapalenia.

W układzie czerwonokrwinkowym stwierdza się niedokrwistość niedobarwliwą.

Miano antystreptolizyny O (ASO) w surowicy jest w większości przypadków podniesione (powyżej 250 j.). Wysoki poziom ASO utrzymuje się często dłużej niż przez miesiąc, mimo normalizacji wszystkich pozostałych wskaźników.

Kryteria rozpoznawania gorączki reumatycznej. Celem ujednolicenia rozpoznawania choroby i uniknięcia rozpoznań nie umotywowanych przyjęto jako podstawę rozpoznawania zmodyfikowane kryteria Jonesa. Kryteria te, podane niżej, dzielą objawy na „większe” (swoiste) i „mniejsze” (mało swoiste).

Dla rozpoznania gorączki reumatycznej konieczne są co najmniej dwa objawy większe lub jeden objaw większy i dwa mniejsze. Jednak nawet przy spełnieniu tych warunków należy przeprowadzić różnicowanie. Na przykład rozpoznanie, którego podstawą są 3 objawy (w tym l większy): zapalenie wie-lostawowe, gorączka, przyspieszony odczyn opadania krwinek, wymaga różnicowania z reumatoidalnym zapaleniem stawów, toczniem rumieniowatym układowym, podostrym bakteryjnym zapaleniem wsierdzia, białaczką, chorobą posurowiczą, brucelozą i wieloma chorobami o tle bakteryjnym. Kryteria Jonesa mają wnieść ujednolicenie, lecz nie zastępują rozumowania, koniecznego do rozstrzygnięcia rozpoznania.



 

Podobne prace

Do góry