Ocena brak

CHORAŁ GREGORIAŃSKI - ŹRÓDŁA

Autor /Emiliusz Dodano /25.07.2012

Źródłami ch.g. są księgi liturg. rękopiśmienne lub drukowane.
Najstarsze teksty liturg. zawierają -» sakramentarze — leo-niański (V w»), gelazjański (VII-VIII w.) oraz gregoriański (VIII w.), uzupełniane z biegiem lat także tekstami śpiewanymi.

Z nich powstały tzw. Libelli missae, a potem Missaliaplenaria (mszał) ; w Polsce najstarszym tego typu mszałem jest zabytkowy rps (MS 149 BKapGn), pochodzący z opactwa benedyktyńskiego Nie-deraltaich k. Pasawy (ok. 1070-1131).

Innymi źródłami ch.g. są -» kantatoria, zawierające śpiewy solowe liturgii mszalnej, -> antyfonarze, z których wywodzą się graduały, a także procesjonały.

Za główne źródła muz. przedgregoriańskiego śpiewu rzym., zw. także starołac, zwykło się uważać niektóre rpsy Biblioteki Watykańskiej (MS 5319, MS F 22, MS B 79), a także zbiór British Museum (Add. 29988). Najstarsze rpsy zawierające ch.g. zachowały się także w bibliotekach opactw benedyktyńskich — Sankt Gallen, Metz, Einsiedeln, Monte Cassino. Najwcześniejsze zapisane są notacją cheironomiczną, późniejsze diastematyczną.

Ważną rolę w powstawaniu śpiewów rzymskiego ch.g. odegrały rpsy mozarabskie, np. Antyfonarz z León z X w. (-> moza-rabski śpiew), oraz ambrozjańskie, jak np. zachowany w British Museum (Cod., Add. 34209) Antiphonale missarum z XII w. (ambrozjański śpiew).

W związku z pojawieniem się różnych zakonów wyodrębnił się podział źródeł ch.g. na diec. i zak.; pierwsze kultywowały tradycje lokalne, zwł. katedralne, drugie, jak np. cystersów, kanoników regularnych, -» norberta-nów, dominikanów, franciszkanów, zawierają twórczość ch.g. związaną z patronami danego zakonu; w rpsach jednak można zauważyć wzajemne przenikanie się ch.g. diecezjalnego i zakonnego.

Do druk. oficjalnych źródeł rzymskich ch.g. (tzw. Editio Vaticana) należą M issale romanum (1570), Toni communes missae (1907), Graduale (1908), Officium defunctorum (1909), Antiphonale (1912), a po Soborze Wat. II Kyriale simplex (1964), Cantus, qui in missalt romano desiderantur (1965), Graduale simplex (1967), Ordo missae (1969), Missale romanum (1970), Ordo cantus missae (1972).

 

A. Mocquereau, Paléographie musicale, Solesmes (seria A I-XIV,
1889-1931, seria B MI, 1900-24); Wagner GM II (passim); W. Gieburowski, Ch.g. w Polsce od XVdo XVII w., Pz 1922, 51-56; G. Suñol, Introducción a la paleografia musical gregoriana. Ba 1925; R.J. Hesbert, Antiphonale missarum sextuplex. Bru 1935; A. Hughes, Early Medieval Music up to 1300, w: New Oxford History of Music, Lo 1955, II 94-95; B. Stäblein, MGG II 1281-1282; K. Biegański, Gnieźnieńskie „Missale plenarium" jako przykład zabytku izolowanego. Muz 11 (1966) z. 3-4, 75-81; K. Biegański, J. Woronczak, „Missale plenarlum" Bibliothecae Capitull Gnesnensis MS 149. Musicologica! and Philological Analyses. Wwa 1972.

Podobne prace

Do góry