Ocena brak

CHODŹKO IGNACY

Autor /czesio01 Dodano /14.02.2012

CHODŹKO IGNACY, ur. 29 IX 1794 w Zabłoczyźnie (Wileńszczyzna),
zm. 1 VIII 1861 w Dziewiętniach (tamże), bratanek
Jana, powieściopisarz. Uczył się u bazylianów w Borunach,
studiował 1810-14 na wydz. filoz. Uniw. Wil.; stryj wyrobił C h .
urzędniczą posadę w Wilnie i wprowadził go w środowisko
liberalno-masońskie (czł. —» Towarzystwa Szubrawców,
pseud. Wirszajtos). Opuściwszy wkrótce Wilno, gospodarował
w majątku rodzinnym Dziewiętnie, pełniąc różne funkcje
obywatelskie. Twórczość Ch. 1823-36 (m. in. Próby nowego
dykcjonarza, przeznaczone dla „Wiadomości Brukowych",
wyd. 1860, klasycyst. wiersze) utrzymana jest w konwencjach
oświeceniowej dydaktyki. Właściwą twórczość lit. rozpoczął
ogłaszając w „Wizerunkach i Roztrząsaniach Nauk." 1836
gawędę Domek mojego dziada; otwiera ona wyd. 1840 serię
I Obrazów litewskich (S. II-V1843-50, VI pośm. 1862), na które
składają się zarówno powieści (najwybitniejsza—» Pamiętniki
kwestarza 1843—45), jak i drobniejsze utwory prozatorskie.
Oparte na własnych obserwacjach i wspomnieniach, a przede
wszystkim na tradycji ustnej - zapamiętanej szczególnie
z dzieciństwa w d o m u dziada, powiązanym z nieświeskimi
Radziwiłłami - Obrazy (m. in. Boruny, Śmierć mojego dziadka,
Brzegi Wilii) wskrzeszają szlach. świat litew. prowincji schyłku
XVIII i pocz. XIX w. Bliskie powieści tradycyjnej
powieść hist.), luźne w kompozycji, czerpiącej ze środków eur.
powieści XVIII w., wprowadzają we właściwe jej struktury
elementy poetyki gawędy szlacheckiej. Odznaczają się
plastyką w charakterystyce postaci i środowiska, jego mentalności
i obyczaju, wartką narracją, umiejętnością konstruowania
dialogów; przeniknięte liryzmem w traktowaniu opisywanego
świata, nie wykraczają poza jego ciasne horyzonty
myślowe.
Nie dorównują Obrazom sięgające przeważnie w XVII w.
Podania litewskie (S. I-IV 1852-60): pozbawiony twórczej
wyobraźni, umiał Ch. jedynie przetwarzać rzeczywisty materiał;
malarz codzienności, spraw „domowych", nie potrafił też
odtwarzać ważnych wydarzeń hist. ani kreować bohaterów na
ich miarę. W ostatnich 1. życia stracił popularność, biorąc
udział 1858 w wyd. hołdowniczego albumu na cześć ces.
Aleksandra II.

Pisma, 1.1-3, Wil. 1880-81; Wybór pism. Obrazy litewskie, Wil. 1903.
Sto lat 8 (W. Borowy); PSB 3 (tenże); W. BOROWY I. Ch., Kr. 1914.
Zofia Lewinówna

Podobne prace

Do góry