Ocena brak

CHINY - WSPÓLNOTY CHRZEŚCIJAŃSKIE

Autor /Goar666 Dodano /25.07.2012

Do pocz. XIX w. rozwój misji chrzęść, utrudniały sprzeciwy państw kat. (Francja, Hiszpania, Portugalia) oraz niekorzystna sytuacja wewn. w Ch. Próby mis. podjęło London Missionary Society ( -» misyjne towarzystwa I), którego przedstawiciel Ch.R. Morrison, działający 1807-34, nie prowadził właściwej akcji mis. (ochrzcił zaledwie 10 Chińczyków), lecz pracował nad chiń. przekładem Pisma Św., kolportowanym później z ramienia American Bibie Society (-» biblijne towarzystwa I 3) przez Liang A-fah, ochrzczonego przez Morrisona; kolportaż Biblii prowadziły ang.-chiń. towarzystwa mis. Ultra-Ganges-Mission, British and Foreign Bible Society (Brytyjskie i Zagraniczne Towarzystwo Biblijne) na wybrzeżu kraju, a -» American Board of Commissioners w rejonie Kantonu.

Po uregulowaniu, na mocy układu w Nankinie (1842), sprawy pobytu obcokrajowców do zamkniętego dotąd kraju przez 5 otwartych portów (Kanton, Fuczou, Amoj, Ningpo, Szanghaj) przybywali m.in. misjonarze różnych wyznań chrzęść, szczególnie protest, z Anglii, Stanów Zjedn., Niemiec i krajów skandynawskich.

Pierwszą wspólnotę protest, w Ch. założyli 1845 amer, prezbiterianie (Presbyterian Church in USA) W.A.P. Martin i J.L. Nevius, który zainicjował odrębną metodę mis., polegającą na współpracy placówek ściśle mis. z ośrodkami wy-chowawczo-lekarskimi. Układ w Tiencinie (1858) rozszerzył swobodę działania misjonarzy, jednakże powiązanie z mocarstwami kolonialnymi negatywnie usposabiało do mis. działalności ludność tubylczą.

Organizacyjnie misje protest, stały wysoko, zwł. po przejęciu 1866 kierownictwa przez -» China Inland Mission; do 1900 sprowadziła ona ok. 5000 misjonarzy; konferencja misjonarzy protest. 1877 w Szanghaju postulowała przygotowanie mis. kadr tubylczych. W powstaniu -» bokserów (1899-1901) zginęło ok. 170 misjonarzy i 2000 protestantów chiń. ; po stłumieniu powstania, mimo nieufności Chińczyków do misji, sytuacja uległa poprawie; 1914 liczba misjonarzy wynosiła znów ok. 5000, a liczba wszystkich protestantów — ok. 235 000.

W Ch. działały nieomal wszystkie większe protest, towarzystwa mis.: Church Missionary Society (1844), Protestant Episcopal Church in USA (1844), American Baptist Foreign Missionary Society (1845), Baptist Missionary Society (1859), Free Methodist Church in Ch. (1860), Evangelical Mission Convenant Church of America (1890), Church of the Brethern (1908), East Ch. Fundamental Baptist Mission (1914), General Menno-nite Church in Ch.

Z różnych ugrupowań rei. działały m.in. Augustana Evangelical Church, Evangelical Lutheran Church, Suomen Lähetysseura, Norské Misjonsselskap, Svenska Kyrkan, Schleswig-Holsteiner Evangelisch-Lutherische Missionsgesellschaft, Lutheran Free Church, United Lutheran Church in America, Danske Missionsselskab, Evangelische Missionsgesellschaft zu Basel, Kristne Budistmisjon de Nordiske Land, Norské Evangelish Lutherske Frikirkes Kinamisjon oraz Rheinische Missionsgesellschaft.

W 1917 ukonstytuował się protest. Kościół chiń. Czung Hua Hsin i Hui. Działały także rodzime towarzystwa mis., m.in. Chinese Home Missionary Society (1920), Hua Pei Czi Tuh Czao Kung Li Hiu (chiń. Kościół kongrega-cjonalistyczny), wyłoniony 1924 z American Board of Commissioners for Foreign Mission oraz Czung Hua Czu Tun Czao Hui (Kościół Chrystusowy), wyodrębniony z Federal Council of the Presbiterian Church of Christ in Ch. (1927).

Wśród dużych wspólnot wyznaniowych i wielu autonomicznych Kościołów i stowarzyszeń mis. pod koniec XIX w. pojawiły się dążenia zjednoczeniowe; silnie zaakcentowała ich potrzebę konferencja mis. 1907 w Szanghaju, postulując jako etap początkowy tworzenie międzywyznaniowego szkolnictwa. Ruch zjednoczeniowy, popierany przez Międzynar. Radę Mis. (np. na mis. konferencji w Edynburgu 1913), zahamowany został przez wybuch I wojny świat. ;

po jej zakończeniu kontynuował go w duchu nar. D. Yui. Punktem zwrotnym chrześcijaństwa w Ch. była chrzęść, konferencja nar. 1922 w Szanghaju (w miejsce dotychczasowych konferencji misjonarskich), która powołała Nar. Radę Chrzęść, obejmującą wszystkie większe wyznania (z wyjątkiem baptystów), i postulowała ukonstytuowanie autonomicznego Kościoła chińskiego.

Odtąd zmalało znaczenie misjonarzy zagr., których zastępowano tubylcami; 1920 liczba duchownych chiń. przekraczała liczbę misjonarzy obcych. Postępująca nacjonalizacja nie sprzyjała rozwojowi chrześcijaństwa. Przeciwdziałał temu także od 1922 związek antychrześc, cieszący się poparciem rządu, pragnący unicestwić szkolnictwo — najsilniejsze narzędzie misji protestanckich.

Od 1925 na skutek pogorszenia się sytuacji polit.-społ. wiele towarzystw mis. zaprzestało pracy w Ch.; kryzys pogłębił się w czasie wojny domowej i inwazji jap. (1937).

Chińskie wspólnoty chrzęść, zrzeszone w większości (86%) w 12 uniach kośc, rozwijały swą działalność do 1949; liczba ochrzczonych wynosiła 1,4 min, dla których pracowało 2024 pastorów tubylczych i ok. 900 zagr. misjonarzy.

 

K.S. Latourette, A History of Christian Mission in Ch., Lo 1929; Latourette I-VII passim; K.M. Panikkar, Asia and Western Dominance, Lo 1959 (Azja a dominacja Zachodu 1498-1945, Wwa 1972, 333-355); A Decisive Hour for the Christian Mission. The East Asia Christian Conference 1959 and the John R. Matt Memorial Lectures, Lo 1960; L.T. Lyall, Das unmögliche gewagt. Die Ch. Inland Mission 1865-1905, Gie 1965; A. Fulton, Through Earthquake Wind and Fire. Church and Mission in Manchuria 1867-1950, E 1967; A. Athénoux, Le Christ crucifié au pays de Mao, P 1968; G. Werth, Rivoluzione cinese e messaggio cristiano, Assisi 1969; A.S. Forsyth, An American Missionary Community in Ch. 1895-1905, C 1971 ; LG. Lutz, Ch. and the Christian Colleges 1850-1950, Lo 1971; Christianity and the New Ch. I-II, G 1976; T. Bachmann, Lutherische Kirchen in der Welt 1977, LR 27(1977) 287-298; A Study of the Young Women's Christian Association of Ch. (1890--1930), Chinese Studies of History 10(1977) z. 3, 73-88.

Podobne prace

Do góry