Ocena brak

Chicago

Autor /Sasza Dodano /31.01.2012

Jeszcze dwieście lat temu w miejscu dzisiejszej metropolii stała niewielka osada myśliwska skupiona wokół faktorii, w której skupowano skóry dzikich zwierząt. Obecnie zespół miejski Chicago jest trzecim, pod względem wielkości po Los Angeles i Nowym Jorku, miastem Stanów Zjednoczonych.
Chicago jest miastem kontrastów - bogate, wyznaczone wieżami drapaczy chmur cen­trum znajduje się niedaleko zamieszkanych głównie przez ludność kolorową dzielnic skrajnej nędzy. Miasto stanowi swoistą miniaturę kraju jako całości - odzwierciedlają się w nim wszystkie pro­blemy, z jakimi musi się borykać współczesna Ameryka. Osiem milionów mieszkańców Chica­go stanowi reprezentatywną próbkę przedstawicieli wszystkich ras, grup etnicznych i klas społecznych wchodzących w skład wielonarodowego społe­czeństwa Stanów Zjednoczonych.

Chicago leży na równinie, na południowo-zachod­nim brzegu jeziora Michigan, na wysokości około 176 metrów nad poziomem morza. Pogoda jest tu bardzo zmienna - silne prądy powietrzne przynoszą na przemian masy ciepłego i zimnego powietrza - Chicago zyskało nawet przydomek: „Miasto wia­trów". Na szczęście pobliskie potężne jezioro Michigan łagodzi klimat - w lecie chłodzi, a w zi­mie ogrzewa powietrze, oddając nagromadzone ciepło. Średnia temperatura stycznia wynosi - 4°C, a lipca 24°C. Suma rocznych opadów to 838 mili­metrów, z czego dużą część stanowi śnieg. W Chi­cago zdarzają się też potężne ulewy, które bardzo utrudniają życie kierowcom i są przyczyną zakłó­ceń ruchu, zwłaszcza w centrum miasta.
Wąska rzeczka Chicago, patrząc od strony jej ujścia, najpierw wcina się w głąb miasta na odle­głość 1,6 km, a następnie rozwidla się na dwie od­nogi, dzieląc tym samym miasto na trzy części -North Side (Północną), West Side (Zachodnią) i South Side (Południową). Niegdyś wody rzeki Chicago wpadały do jeziora Michigan, jednak w 1900 roku, kiedy ukończono budowę kanału sanitarno-żeglugowego, jej bieg został zmieniony. W podobny sposób, budując kanał Calumet Sag, zmieniono także bieg rzeki Calumet, przepływa­jącej przez południowo-wschodnią część miasta. Kanał ten powstał w 1922 roku, a w 1972 zmo­dernizowano go, tworząc szlak wodny dla barek najczęściej tłumaczy się ją „dzika cebula", lecz równie dobrze może chodzić o „skunksa" albo „po­tęgę". Około roku 1776 powstała tu faktoria, w któ­rej okoliczni myśliwi mogli sprzedać skóry i kupić broń oraz inne niezbędne do życia artykuły. W roku 1795 rząd USA nabył te ziemie od Indian.
Osada zaczęła się szybciej rozwijać od roku 1803, kiedy nad jeziorem powstał fort Dearborn -stacjonujący w nim żołnierze mieli za zadanie wymuszać amerykańskie prawo na tym nowo sko­lonizowanym terytorium. Otwarty w roku 1825 kanał Erie połączył nadatlantyckie stany USA z Wielkimi Jeziorami i ten nowy szlak wodny szyb­ko stał się bardziej popularny niż rzeka Ohio. W rezultacie bardzo wzrosło znaczenie Chicago jako portu. Kiedy Chicago otrzymało prawa miej­skie w 1837 r., mieszkało w nim około 4200 ludzi.
Węzeł komunikacyjny.
W 1848 roku, po wybudowaniu kanałów Illinois i Michigan, Wielkie Jeziora zostały połączone z Missisipi. W 1852 roku zakończono budowę linii kolejowej, która połączyła Chicago ze wschodnim wybrzeżem. W ciągu czterech lat Chicago stało się najważniejszym węzłem kolejowym Stanów Zjednoczonych - przebiegała tędy trasa łącząca wybrzeże Oceanu Spokojnego z Atlantykiem.
Dzięki połączeniu kolejowemu w mieście dy­namicznie rozwijał się przemysł. Z pobliskich gór do nowych hut przypływała statkami ruda żelaza. W latach osiemdziesiątych XIX stulecia Chicago było już największym ośrodkiem dystrybucji drew­na. W mieście doskonale rozwijał się też przemysł spożywczy - do tutejszych masarni przywożono ogromne ilości bydła, owiec i trzody chlewnej ze Środkowego Zachodu i z innych części kraju. Wiel­kie znaczenie dla rozwoju gospodarczego miasta miała otwarta w 1865 roku giełda. W drugiej poło­wie XIX wieku do miasta napływały tysiące robot­ników z całego świata liczących na pracę i poprawę warunków życia. W 1880 roku Chicago stało się już ponad pół milionowym miastem, a więc w cią­gu trzydziestu lat liczba mieszkańców zwiększyła się wielokrotnie.
Wielki pożar.
Największą katastrofą w historii miasta był tak zwany wielki pożar, który zaczął się wieczorem, 8 października 1871 roku. Szalejące przez trzy dni płomienie doszczętnie zniszczyły ponad sześć kilo­metrów kwadratowych miasta, w tym również dzielnicę handlową. Nikt nie wie, co było przy­czyną pożaru, według legendy wszystko zaczęło się w oborze niejakiej pani 0'Leary mieszkającej przy De Koven Street w południowo-zachodniej części Chicago. Podobno około godziny 2100 jedna z krów przewróciła lampę naftową. Od płonącej nafty zajęło się siano i trociny, potem dom, a od niego sąsiednie budynki. Ponieważ tego roku lato było wyjątkowo długie i suche, a większość budyn­ków zbudowana była z drewna, płomienie szybko rozprzestrzeniały się na północ, powstrzymały je dopiero rzeka Chicago i wody jeziora. W pożarze zginęło około 250 ludzi, a 90 tysięcy mieszkańców straciło dach nad głową. Całkowitemu zniszczeniu w ogniu uległo osiemnaście tysięcy budynków - straty oszacowano na 200 min dolarów, co było wtedy sumą wprost niewyobrażalną. Często mówi się, że słynna chicagowska szkoła architektury powstała z popiołów miasta. Ten nowatorski styl architektoniczny na trwałe wpisał się do historii, z tej szkoły wyrósł między innymi jeden z najsłyn­niejszych architektów świata - Frank Lloyd Wright. Nauczeni smutnym doświadczeniem chicagowscy budowniczowie od tej pory zwracali baczną uwagę na zagrożenie pożarowe - projektowane przez nich budynki, w tym pierwsze na świecie wysoko­ściowce, po raz pierwszy miały ognioodporną kon­strukcję stalową i elektryczne windy. Odbudowa miasta przebiegała szybko i sprawnie. Ze wzglę­dów praktycznych nowych reprezentacyjnych budynków (wielkich sklepów i siedzib towarzystw ubezpieczeniowych) nie dekorowano wciąż popu­larnymi gdzie indziej bogatymi ornamentami; zamiast tego ich monumentalne fasady poprzeci­nane zostały bardziej surowymi pionowymi i pozio­mymi liniami odsłaniającymi ukryte w środku sta­lowe szkielety budowli.
Nowe domy handlowe, biurowce i banki budo­wano w dzielnicy, której granice północną i zachod­nią wyznaczała rzeka Chicago, a wschodnią - brzeg jeziora Michigan. Na północ od centrum miasta, nad brzegiem jeziora powstała Lake Shore Drive -dzielnica zamieszkana przez najbogatszych oby­wateli miasta. Okręg ten często nazywany jest Złotym Wybrzeżem.
Pętla i okolice.
Od końca XIX wieku ścisłe centrum Chicago nazy­wane jest Loop, czyli „pętla". Wiąże się to z wybu­dowaną w 1897 roku trakcją kolejki nadziemnej, której linia obiegała 35 śródmiejskich kwartałów. Mniej więcej w tym samym czasie wyrównano brzeg jeziora i utworzono wielki nadbrzeżny park. W 1900 roku zmieniono ujęcia wody pitnej - do tej pory miasto czerpało wodę z tego samego jezio­ra, do którego wpływały również miejskie ścieki.
W latach dwudziestych i trzydziestych, w cza­sach prohibicji, miasto stało się areną wojny gan­gów - tu mieszkali i działali najsłynniejsi gang­sterzy amerykańscy - Al Capone i John Dillinger.
Miasto dzisiaj.
Druga polowa XX wieku to okres dalszego roz­woju miasta jako ośrodka przemysłowego - wzdłuż brzegów rzeki Chicago wyrastały wciąż nowe zakłady przemysłu ciężkiego, składy towarowe i bocznice kolejowe. W Burns Harbour powstały dwie potężne stalownie. W 1956 roku otwarty został port na rzece Calumet, największy port prze­ładunkowy na Drodze Wodnej Św. Wawrzyńca. Przedsięwzięcie to przyczyniło się do wzrostu obro­tów handlowych w mieście.
W 1955 roku rozpoczął się trwający następne ćwierć wieku boom budowlany - w tym czasie pa­norama miasta zmieniła się nie do poznania. Wśród wybudowanych w tym okresie drapaczy chmur na szczególną uwagę zasługują stupiętrowy wieżowiec John Hancock Center i 74-piętrowy Water Tower Place. Oba budynki są wielofunkcyjne; mieszczą się w nich biura, sklepy, restauracje i apartamen­ty. Najwyższym budynkiem w Chicago, a do nie­dawna na całym świecie, jest 443 metrowy Sears Tower - jego budowę ukończono w 1980 roku. Pod koniec lat siedemdziesiątych śródmieście zaczęło się wyludniać; ci, których było na to stać, przenosili się do zabudowanych domkami dziel­nic podmiejskich - suburbiów.
W 1979 roku mieszkańcy Chicago, jako pierw­si w całych Stanach Zjednoczonych, wybrali na burmistrza kobietę - Jane Byrne. W 1983 roku na stanowisku tym zastąpił ją Harold Washington -pierwszy czarny burmistrz.
Drugie miasto.
Przez długi okres Chicago było drugim pod wzglę­dem wielkości miastem USA. W latach osiem­dziesiątych w wyniku modernizacji przemysłu wie­lu robotników straciło pracę i liczba mieszkańców spadła o 7,4%. Duży odsetek mieszkańców Chica­go to potomkowie dziewiętnastowiecznych imi­grantów z Europy. Wciąż istnieją tam duże kolonie przybyszów z innych krajów. Chicago jest naj­większym skupiskiem polonii amerykańskiej -w mieście tym mieszka 700 tysięcy osób polskiego pochodzenia, głównie w dzielnicy Near Northwest Side. Poza Polakami żyją tam też inne grupy naro­dowościowe: w South Side mieszkają Irlandczycy, Far North oraz przyległe dzielnice podmiejskie Lincolnwood i Skokie zamieszkane są głównie przez Żydów. Chicago jest drugim po Sztokholmie skupiskiem ludzi mówiących po szwedzku. Prawie 40% mieszkańców stanowi ludność murzyńska. Ostatnio do miasta napływają tysiące nowych imi­grantów z krajów latynoskich, Dalekiego Wschodu i Europy Wschodniej. Na północnych krańcach miasta, powyżej Lake Shore Drive znajduje się jeden z największych w USA ośrodków religii bahaistycznej będącej próbą połączenia trzech naj­większych religii monoteistycznych - chrześci­jaństwa, judaizmu i islamu.
Chicago dzisiaj.
Chicago ma bardzo charakterystyczny układ urba­nistyczny. Wszystkie ulice przecinają się pod kątem prostym i przebiegają wzdłuż linii wschód-zachód albo północ-południe. Jedynym wyjątkiem są aleje (Avenue), które rozchodzą się promieniście od cen­trum - wyznaczają one dawne szlaki Indian pro­wadzące na północny zachód i południowy zachód. Z prostokątnego układu wyłamują się też nowo­czesne autostrady i linie kolejowe.
Najważniejszą arterią miasta jest Michigan Avenue, biegnąca od Grand Parku obok neoklasycystycznego budynku muzeum Art Institute of Chicago, wzdłuż rzeki Chicago aż do Old Water Tower, czyli starej wieży ciśnień, która dzięki temu, że zbudowana została z kamienia, przetrwała pożar z 1871 roku i stanowi dziś jeden z najstarszych zabytków miasta. Przedłużenie Michigan Avenue ciągnące się na północ od rzeki nazywane jest Magnificent Mile - aleja ta jest odpowiednikiem nowojorskiej Piątej Alei - rozciąga się stąd wspa­niały widok na jezioro. Równolegle do Michigan Avenue biegnie State Street - główna ulica dziel­nica handlowej.
Zakłady przemysłowe zlokalizowane są głównie wzdłuż dwóch rzek, w pobliżu Calumet na połu­dniowym wschodzie, w pobliżu linii kolejowych i w okolicznych miastach, takich jak na przykład Aurora, Joliet, Waukegan i Chicago Heights. W południowej części Chicago znajdują się między innymi rafinerie, zakłady metalurgiczne, chemiczne i włókiennicze.
Przemysł.
Obecnie Chicago jest jednym z największych ośrodków przemysłowych w kraju. Produkuje się tu między innymi urządzenia telekomunikacyjne, sprzęt elektroniczny (radia, telewizory), odzież, artykuły gospodarstwa domowego, silniki wysoko­prężne, instrumenty muzyczne, mrożonki i inne przetwory spożywcze. Najważniejszą gałęzią gospodarki Chicago wciąż pozostają jednak huty produkujące głównie żelazo i stal. Znajduje się tu również kilka spośród największych na świecie wydawnictw i drukarni.
W 1914 roku w Chicago utworzono Bank Re­zerw Federalnych. Mają tu również siedziby licz­ne giełdy, m.in. Chicago Mercantile Exchange, Midwest Stock Exchange i Chicago Board of Trade. Odbywają się tu bardzo ważne targi prze­mysłowe. Chicago do dziś stanowi jeden z naj­większych węzłów komunikacyjnych w Ameryce. Ulokowany w północno-wschodniej części miasta międzynarodowy port lotniczy O'Hare jest naj­większym lotniskiem na świecie. W porcie Chi­cago, największym na jeziorze Michigan, przeła­dowuje się głównie zboże i rudy żelaza.
Kultura.
Chicago jest też ważnym ośrodkiem kulturalnym i naukowym. Najsłynniejsze muzea to Art Institute of Chicago i założone w 1967 roku Museum of Contemporary Art (Muzeum Sztuki Współczesnej). Słynne są też ulokowane nad brzegiem jeziora Muzeum Historii Naturalnej (ekspozycja pod gołym niebem), planetarium i akwarium. Niedaleko znajduje się też Muzeum Nauki i Techniki. W Lincoln Park mieści się wspaniały ogród zoo­logiczny. Renomą cieszą się także miejska opera i chicagowska orkiestra symfoniczna.
W mieście funkcjonuje wiele wyższych uczelni, między innymi: University of Chicago (zał. 1890) - jeden z najbardziej prestiżowych prywatnych uniwersytetów w Stanach Zjednoczonych; Illinois Institute of Technology (zał. 1892), Northwestern University (w Evanston, zał. 1851 ) i katolickie uni­wersytety Loyoli (1870) i DePaul 1898.

Podobne prace

Do góry