Ocena brak

Charakterystyka stawonogów

Autor /Bruno Dodano /06.10.2011

CHARAKTERYSTYKA STAWONOGÓW

Budowa morfologiczna i układ ruchu

- ciało otoczone sztywnym szkieletem zewnętrznym

- posiadanie mięsni przyczepionych do wewnętrznych części szkieletu pełniących funkcję prostowników jak i zginaczy

- posiadanie w różnych częściach ciała segmentów o odmiennej budowie i funkcjach

- każdy segment otoczony twardymi płytami - sklerytami

- skleryty dzielą się na: grzbietowy - tergit, brzuszny - sternit, boczne - pleuryty (tylko owady)

- segmenty zlewają się tworząc tagmy

- odnóża dwugałęziste przy czym u form bardziej zaawansowanych zanik gałęzi zewnętrznej

Układ oddechowy

SKORUPIAKOKSZTAŁTNE

- skrzelodyszne

- skrzela blaszkowate, u podstawy odnóży krocznych

- u dziesięcionogów ukryte w jamach skrzelowych

PAJĘCZAKI

- systemy tchawkowe

- w odwłoku wykształciły się płucotchawki (grzebykowate, spłaszczone rozgałęzienia pni tchawkowych omywane przez hemolimfę )

TCHAWKODYSZNE

- ektodermalny system tchawkowy - rozgałęziona sieć rurek oplatająca ciało

- przetchlinki - po bokach głównie w odwłoku

- przetchlinki prowadzą do pni tchawkowych, te zaś rozgałęziają się na drobniejsze

- tracheole - końcowe kapilarne odcinki zawierające płyn umożliwiający rozpuszczanie i dyfuzję tlenu do otaczających komórek

Układ krążenia

- otwarty

- rurkowate serce po stronie grzbietowej, zamknięte w worku osierdziowym

- krew tłoczona aortą w kierunku głowy wlewa się do jamy ciała w okolicy zwojów mózgowych , skąd zbierana jest przez żyły i płynie do narządów oddechowych, natleniona trafia do worka osierdziowego, a z niego przez specjalne otwory w komorach dostaje się do wnętrza serca

- u owadów układ nie pełni funkcji oddechowych; serce wspomagane przez mięśnie skrzydlaste; 8 komór

- hemolimfa tchawkodysznych jest bezbarwna

- większe stawonogi posiada niebieską hemocyjaninę, rzadziej hemoglobinę

Układ pokarmowy

SKORUPIAKOKSZTAŁTNE

- jelito przednie i tylne schitynizowane

- żołądek podzielony na dwie części: żującą ze schitynizowanymi blaszkami rozcierającymi pokarm i pyloryczną z delikatnymi wyrostkami filtracyjnymi

- do jelita środkowego uchodzą wyrostki wątrobowe

PAJĘCZAKI

- odżywiają się półpłynnym pokarmem

- umięśniona gardziel

- jelito środkowe posiada wyrostki zwiększające powierzchnię wchłaniania oraz tzw. Gruczoł wątrobowy, którego wydzielina wyrzucana na zewnątrz trawi ciało ofiary

- brak aparatu do obróbki mechanicznej pokarmu

OWADY

- każdy rodzaj pokarmu

- wykształcenie aparatów gębowych poprzez modyfikację części odnóży głowowych (gryzące; gryząco-liżące; kłująco-ssące; ssące; liżąco ssące)

Układ wydalniczy

- żyjące w wodzie wydalają głównie amoniak, przez pary zmodyfikowanych nefrydiów, zwanych gruczołami czułkowymi lub szczękowymi

- stawonogi lądowe zmieniły strategię wydalania

- wydalają kwas moczowy lub guaninę, które łatwo wytrącają się z wody

- funkcje wydalnicze pełnią cewki Malpighiego - palczaste uchyłki leżące na granicy jelita środkowego i tylnego

- nabłonki wydalnicze zbierają metabolity i wydalają do światła cewek; przesącz wędruje do jelita, w którym następuje resorpcja wody (duża oszczędność wody)

Układ nerwowy

- doskonale rozwinięte centra decyzyjne

- dwa kierunki ewolucji

- rozwój mózgu: zwoje nadgardzielowe osiągają znaczne rozmiary; podział mózgu na trzy części (przodomóżdże - ośrodki analizy wzrokowej; śródmóżdże - dotyk i węch; tyłomóżdże - funkcje wegetatywne)

- u owadów społecznych znajdują się ciałka grzybkowate odpowiedzialne za ich zachowanie społeczne

- u pajęczaków mózg składa się tylko z dwóch części

- koncentracja elementów brzusznego łańcuszka nerwowego: zlewanie się lewej i prawej strony układu; koncentracja poszczególnych zwojów w tagmach

Narządy zmysłów

- sensyle - podstawa konstrukcji receptorów

- oczy złożone z oczek prostych - omatidiów

- narządy tympalne - odbiór wrażeń słuchowych rozmieszczone na odnóżach lub na odwłoku

- narządy strydulacyjne - służą do wydawania dźwięków

- niemal wszystkie stawonogi posiadają sensyle węchowe pozwalające na wykrycie samicy

Podobne prace

Do góry