Ocena brak

Charakterystyka ptaków - UPIERZENIE

Autor /Bruno Dodano /06.10.2011

Żadna cecha ptaków nie przykuwa tak uwagi, jak zdobiące je pióra. Są to ochronne twory rogowe, podobnie jak włosy ssaków. Pióro zaczyna się czymś w rodzaju szpikulca, który stopniowo się rozszczepia i wychodzą z niego dwie serie wypustek zwanych promieniami. Tak tworzy się centralna oś, stosina, z wyrastającymi promieniami. Jej podstawa, bez promieni, pusta w środku i przezroczysta, nazywa się dutką. Czasem wychodzi od niej odgałęzienie w postaci drugiego, małego piórka, tak zwanego piórka dodatkowego. Na pierwszy rzut oka promienie wydają się zwykłymi, zestawionymi obok siebie włóknami, ale gdy obejrzy się je pod lupą, okazuje się, że każdy z nich złożony jest z pnia centralnego i bocznych wyrostków, które są jakby promieniami promieni i noszą nazwę promyków.

Co więcej, każdy z tych promyków ma jeszcze swoje malutkie promyki - haczyki. Te z kolei łączą się z promykami sąsiednich promieni i stąd bierze się opór piór niektórych ptaków, gdy staramy się rozdzielić ich promienie. Może się zdarzyć, że haczyków tych nie ma i wówczas, ponieważ promienie nie przylegają do siebie, pióro wydaje się potargane i jakby kędzierzawe, jak to można zaobserwować u strusi. Istnieją także pióra pozbawione promyków, z promieniami zwisającymi jak nici wzdłuż stosiny, na przykład u czapli. Zdarzają się też przypadki, gdy nie ma nawet promieni i wówczas pióro, złożone z samej stosiny, jest tylko długim włóknem.

Niektóre pióra, zamiast ze stosiny i promieni, składają się z wiązki jedwabistych włókien. Nazywa się je piórami puchowymi. Wiele młodych ptaków, zanim się opierzą, pokrytych jest puchem, jak na przykład kaczki, mają puch pod piórami przez całe życie. U czapli, papug i innych ptaków, posiadających to podwójne upierzenie, puch w miarę wzrostu zamienia się w drobniutki, białoszarawy pył, który dostaje się pomiędzy pióra i przyczynia się bez wątpienia do tego, że są one suche i błyszczące.

U niektórych ptaków pewne części ciała są nieopierzone, na przykład głowa i szyja sępa albo uda strusia. W większości przypadków stopy, a przynajmniej palce, są gołe, a ich skóra jest łuskowata lub pokryta płytkami rogowymi.

Ptaki okresowo zmieniają upierzenie. Gdy pióra ostatecznie osiągną swą dojrzałość, dutka zamykają się i, podobnie jak w przypadku rogów jeleni, martwieje, odkrywa się i zostaje w krótkim czasie zastąpiona przez inną. U niektórych gatunków pierzenie odbywa się dwa razy w roku: na wiosnę i na jesieni. Jeżeli zaś jest tylko jedno, następuje ono na jesieni, jest to bowiem okres, kiedy ptak najbardziej potrzebuje nowego, gęstego i wytrzymałego upierzenia.

Wiele gatunków ptaków ma pióra o różnorodnych i pięknych odcieniach, czego nie spotyka się w przypadku sierści ssaków. Jednak wiele z tych kolorów zależy nie od pigmentu samego pióra, ale od efektów świetlnych na jego powierzchni, która jest ponacinana w cieniutkie rowki. Dotyczy to zwłaszcza odcieni błękitu i fioletu, jak również koloru zielonego. Jeżeli się zmiażdży młotkiem niebieskie pióro papugi, staje się ono czarne, gdyż uderzenia zniszczyły wzór na jego powierzchni, nie pozwalając na żadne efekty świetlne.

Istnieją też ptaki, których pióra składają się z niezliczonej ilości przezroczystych pryzmatów o mikroskopijnych rozmiarach, o czarnym lub bardzo ciemnym pigmencie pod spodem i w takim wypadku, w zależności od tego, jak światło pada na pióro, będzie ono wydawało się czarne lub będzie zmieniało barwę, przybierając wszystkie kolory tęczy. Będzie poza tym błyszczało, jak wypolerowany metal, stąd odcienie powstałe w ten sposób określa się jako metaliczne.

Podobne prace

Do góry