Ocena brak

Charakterystyka geopolityczna Ameryki Łacińskiej

Autor /Arnold Dodano /25.07.2011

Charakterystyka geopolityczna regionu

Ameryka Łacińska posiada takie wyznaczniki regionu jak: więź: geograficzna i historyczna; wspólnota etniczna i językowa; kulturowo-cywilizacyjna; wysoki poziom instytucjonalizacji stosunków; świadomość i poczucie tożsamości regionalnej; cechy ekonomiczne i społeczne, decydujące o jej odrębnym miejscu i charakterze zarówno wśród państw Trzeciego Świata, jak i krajów uprzemysłowionych. Na podstawie kryterium geograficzno-gospodarczego Organizacja Państw Amerykańskich została wyodrębniona w systemie ONZ jako organizacja regionalna. Przy wyborze niestałych członków Rady Bezpieczeństwa Ameryka Łacińska jest traktowana jako odrębny region. Jest tak postrzegana również na podstawie kryterium geograficzno-gospodarczego, o czym świadczy fakt powołania Komisji Ekonomicznej ONZ dla Ameryki Łacińskiej (CEPAL).

Rozwój stosunków międzynarodowych w Ameryce Łacińskiej- etapy

W.Dobrzycki wyodrębnia w historycznym rozwoju stosunków międzynarodowych w Ameryce Łacińskiej kilka etapów:

Okres kształtowania się państw latynoamerykańskich (1810-1840)- Klasyczne formy zarządzania kolonialnego ustąpiły niepodległym jednostkom państwowym wyłonionym w rezultacie długotrwałych walk wyzwoleńczych. Próbowano utworzyć regionalny ład polityczny na podstawie jedności hiszpanoamerykańskiej. Tą koncepcję opracował Simon Bolivar, najważniejsze założenia:

-powstanie regionalnego związku państw hispanoamerykańskich w formie federacji, konfederacji lub systemu wiecznych sojuszy;

-stopniowa integracja Hiszpanoameryki i demonstrowanie jedności na zewnątrz poprzez uzgadnianie polityki zagranicznej

-skodyfikowanie zasad prawnych stanowiących podstawę systemu hiszpanoamerykańskiego

-dążenie do tego, by zjednoczona Hiszpanoameryka stała się elementem równowagi światowej i była zdolna przeciwstawić się kolonializmowi europejskiemu.

Obok tendencji unifikacyjnych w tym okresie zaznaczyły się również działania odśrodkowe, dezintegracyjne, hamujące wypracowywanie jednolitego systemu hiszpanoamerykańskiego.

Pojawiło się zjawisko caudillismo oznaczające jednoosobowe, autorytarne przywództwo do dziś obecne w A.Ł. Istotną cecha tego okresu były również pierwsze przejawy zainteresowania Stanów Zjednoczonych młodymi republikami atynoamerykańskimi, wyrażonego w dwutorowych działaniach: solidarności z nowo wyzwolonymi państwami przy równoczesnych próbach ekspansji. Najpełniejszy wyraz znalazła ta polityka w orędziu do Kongresu wygłoszonym przez prezydenta USA Jamesa Monroe, które później zyskało miano doktryny i stało się zasadą polityki zagranicznej S.Z. Doktryna Monroego miała być podstawą dominacji S.Z. na półkuli zachodniej.

Kres umacniania niepodległości przez kraje regionu i dominacji mocarstw europejskich (1840-1880) W regionie umocniła się pozycja Anglii i Francji, które zastąpiły Hiszpanię. Na uwagę zasługują doktryny sformułowane w tym okresie, stanowiące wkład myśli latynoamerykańskiej w budowę ładu prawno-międzynarodowego regionu:

*Doktryna Benito Juareza(przywódcy Meksyku) – głosiła, że dla zachowania pokoju między narodami konieczne jest wzajemne poszanowanie swoich praw, a więc odrębności, oraz prawa każdego narodu do ustanowienia takiego porządku, jaki uważa za właściwy;

*D. Carlosa Calvo(dyplomaty argentyńskiego) stanowiła, że państwo nie może zgodzić się na odpowiedzialność za straty poniesione przez cudzoziemców w wyniku wojny domowej czy powstania, ponieważ wprowadziłoby to „nieusprawiedliwioną nierówność” w prawach obywateli kraju i cudzoziemców. Zahamowano ekspansję S.Z. w regionie po ogłoszeniu doktryny Monroego.

Okres dominacji systemu panamerykańskiego (1880-1930) Inwestycje USA w A.Ł. wzrosły pięciokrotnie w latach 1897-1914, szczególnie po podpisaniu traktatu o Kanale Panamskim. Intensywniejszemu zaangażowaniu gospodarczemu USA w regionie towarzyszyło wypracowanie nowego kierunku w polityce wobec południowych sąsiadów .Aby zapobiec realnej groźbie zbrojnej interwencji mocarstw europejskich w regionie celem wymuszenia spłaty długów, prezydent Roosevelt ogłosił w orędziu do Kongresu że USA będą prewencyjnie ingerować w wewnętrzne sprawy swych sąsiadów z południa, aby nie dopuścić do uzależnienia ich od Europy i osłabienia wpływów USA.

Polega ona na użyciu środków finansowych dla wzmocnienia polityki. Wymienione wyżej posunięcia stanowiły elementy koncepcji panamerykanizmu, będącej wyrazem solidarności republik kontynentu ameryk. USA przystąpiły do przekształcenia A.Ł. w zwartą strefę swoich wpływów, odchodząc od współpracy wielostronnej na rzecz jednostronnej interwencji. Wpływy USA w regionie wzrosły po podpisaniu w 1901 traktatu na mocy którego główni rywale USA w regionie –Brytyjczycy, zrzekli się z roszczeń do współkontrolowania Przesmyku Panamskiego. W sferze politycznej bolivarowska idea jedności hispanoamerykańskiej została zastąpiona tezą o jedności państw regionu pod przywództwem S.Zjednoczonych.

Okres panamerykanizmu zmodyfikowanego (międzyamerykańskiego)(1930-1960) W tym okresie państwom latynoamerykańskim udało się wprowadzić do systemu międzyamerykańskiego wiele zasad regulujących stosunki z USA na najbardziej równoprawnych podstawach:

1) powstał system pokojowego rozwiązywania sporów sformalizowany w trakcie o zapobieganiu konfliktom między państwami amerykańskimi, traktat GONDRA;

2) podpisano ogólny traktat arbitrażowy;

3)uznano zasady nieinterwencji;

4)przyjęto deklarację solidarności obejmującą zasadę nielegalności ściągania długów siłą i nieuznawania wyników podbojów terytorialnych Podpisano Traktat o Pomocy Wzajemnej.

Strategię USA wobec A.Ł. zaczęły określać cele i wymogi polityki globalnej, zwłaszcza antykomunizm. Uchwalono deklarację waszyngtońska potwierdzająca wolę „wspólnej obrony półkuli zachodniej przeciwko agresywnej działalności międzynarodowego komunizmu.

Restrukturyzacja ładu politycznego w Ameryce Ł. (od połowy lat 60)

a)podpisano Traktat o Zakazie Broni Nuklearnych w A.Ł., nad którym czuwała org.OPANAL

b) kryzys OPA i spadek jej znaczenia, związany z wykluczeniem Kuby z szeregu organizacji pod naciskiem USA i zgoda na interwencje zbrojną sił międzyamerykańskich w Dominikanie

c) poparcie przez USA W.Brytanii przeciwko Argentynie uświadomiło Latynosom dwuznaczność USA;

d) pogorszenie stos.międz. w wyniku globalnej polityki zagranicznej USA doprowadziły do regresu w stosunkach z regionem. ;

e) w 70-tach A.Ł pogrążyła się w głębokim kryzysie :strukturalnym i koniunkturalnym;

f) 80-tach przechodzono z rządów wojskowych do cywilnych i demokratyzacja sys. politycznych.

Podobne prace

Do góry