Ocena brak

CHARAKTER

Autor /czesio01 Dodano /14.02.2012

CHARAKTER, krótki utwór narracyjny, prezentujący portret
obycz. typu ludzkiego; gatunek literatury moralistycznej stworzony
przez gr. filozofa Teofrasta (Charaktery, wyd. pol. 1787;
1950 w przekł. M. Brożka). Szkicowy opis zazwyczaj negatywnych
cech charakterologicznych, ilustr. obrazkami z życia,
ukazuje związki między przywarami ludzkimi a określonymi
uwarunkowaniami biol. i środowiskowo-społecznymi. Powstanie
ch. poprzedziły w IV w. p.n.e.: mim, komedia typów
(gł. utwory Menandra), portrety charakterologiczne w Retoryce
Arystotelesa. W literaturze nowożytnej rozsławił gatunek J.
de La Bruyere (Charaktery czyli przymioty Teofrasty, wyd. pol.
1787), nadając mu wyrazistą w y m o w ę satyr.-społ.; do jego mistrzów
należał N.S.R. Chamfort (Charaktery i anegdoty, wyd.
pol; 1933). Zbliżone do ch. były satyr, szkice psychol.-obycz.,
publikowane w XVIII-wiecznych czasopismach, jak „Spectator",
w Polsce „Monitor" i „WiadomościBrukowe". Wliteraturze
pol. XIX w. przykładem gatunku są M. Wiszniewskiego
Charaktery rozumów ludzkich, oparte na żywych wzorach
typów umysłowości lub utrwalonych w lud. przysłowiach, oraz
H. Rzewuskiego Teofrast polski, zbiór gawęd. Utwory tego
typu pisywali A. Wilkoński, J. Lam, M. Bałucki. W literaturze
współcz. jego mistrzowską realizacją są Charaktery Z. Nałkowskiej,
miniaturowe portrety psychologiczno-moralne. Formą
zbliżoną do ch. posłużyli się m. in. K. Filipowicz w Profilach
moich przyjaciół, K. Iłłakowiczówna w Obrazach imion wróżebnych,
wierszowanych, imaginacyjnych charakterystykach,
utrzymanych w żartobliwym nastroju.

A. KOWALSKA Ch., „Zag. Rodz. Lit." 1964 z. 2

Podobne prace

Do góry