Ocena brak

CHANTEPIE de la SAUSSAYE PIERRE DANIEL

Autor /Berno Dodano /24.07.2012

ur. 9 IV 1848 w Leeuwarden (Holandia), zm. 20 IV 1920 w Bilthoven, Teolog i historyk religii.

Po studiach teologii reformowanej w Utrechcie był 1872-78 pastorem; specjalizował się w zakresie historii religii, szczególnie germ.; 1878 otrzymał nowo zał. katedrę historii religii w Amsterdamie, a 1899 — po C.P. Tielem — w Lejdzie; od 1892 był współred. czasopisma „Overdenkingen", a od 1901 red. miesięcznika kulturalno-politycznego „Onze Eeuw".

Przeciwstawiając się tezie E.B. Tylora o pochodzeniu religii od animizmu, jako jej pierwotnego stadium, rozwój religii tłumaczył etnograficznie; animizm uważał za swego rodzaju pogląd filoz. i twierdził, że żadna religia nie mogła z niego powstać;

w miejsce definicji Tylora, który określał religię jako stosunek człowieka do istoty ponadziemskiej, Ch. wprowadził definicję bardziej uniwersalną, określając religię jako wiarę człowieka w ponadziemskie moce i ich -» adorację, nadto podkreślał, że jedynym przedmiotem religii jest Bóg żywy. Ch. wsławił się jako autor (drugiego po Tielem) uniw. podręcznika dziejów religii, w którym po raz pierwszy przedstawił zarys -» fenomenologii religii (Fr 1887, I 48-170);

zwrócił uwagę, że podstawą zjawisk związanych z kultem rei. są idee i przeżycia rei. i dlatego dla badacza punktem wyjścia muszą być czynności rytualne danej religii, a nie przyjęta przez niego teoria filoz. (np. ewolucjonizm); religia przejawiała się bowiem zawsze w rytach i czynach mor.; przez ryty człowiek jednoczy się z Bogiem, a Bóg udziela mu swej łaski;

religia miała również ścisły związek z całym życiem wspólnoty, którą sakralizowała; kształtowała także mentalność jej członków i była czynnikiem wytwarzającym więź społ.; postulując ścisłą współpracę fenomenologii z psychologią, niektórym zjawiskom rei. dawał Ch. interpretację psychologizującą;

jego Lehrbuch der Religionsgeschichte (I-n, Fr 1887-89) od II wyd. (Fr 18972) do ostatniego (T 1924-254) był zbiorem opracowań licznej grupy historyków religii; tłum. na inne języki, ukazał się również w pol. przekł. A. Langego (Historia religii, Wwa 1918). Zainicjowany przez Ch. kierunek fenomenologiczny udoskonalili m.in. G. van der Leeuw (1933) i F. Heiler (1961).

Ch. jest autorem m.in. Zekerheid en Twiffel (Haarlem 1892), Die vergleichende Religionsforschung und der religiöse Glaube (T 1898) oraz Geschiedenis van de godsdienst der Germanen voor hun overgang tot het christendem (Haarlem 1900), w którym opublikował wyniki swych badań nad religią Germanów;

ponadto wydał kazania Tijd en eeuw ig he id (Haarlem 1908) i refleksje rei. Het christelijk leven (I-II, Haarlem 1910-12). Zbiorowe wyd. dzieł Ch. ukazało się pt. Verzamelde (I-II, Arnheim 1925-26), w którym K.H. Roessingh opracował jego biogram (II, 459-471).

 

Gedenkboek van het Athenaeum en de Unlversiteit 1632-1932, A 1932 (passim); G. van der Leeuw, Phänomenologie der Religion, T 1933, 19562, 796; E. Hirschmann, Phänomenologie der Religion. Eine historisch-systematische Untersuchung von Religionsphänomenologie und rellglonsphänomenologlscher Methode In der Religionswissenschaft, Gro 1940.

Podobne prace

Do góry