Ocena brak

CESARZEWICZ KONSTANTY I JOANNA GRUDZIŃSKA, czyli Jakubini polscy

Autor /czesio01 Dodano /14.02.2012

CESARZEWICZ KONSTANTY I JOANNA GRUDZIŃSKA,
czyli Jakubini polscy, powieść J. Czyńskiego, w y d . w Paryżu
1833-34,1.1-4, jednocześnie z przekł. franc. H. Demoliere a (L
1-2, przedmowa S. Worcella). Powstała w atmosferze rozrachunku
po klęsce powstania listopadowego, stanowi głos
Czyńskiego w tej dyskusji, ubrany w „formę romansu, jako
powszechniejsze zyskującą upodobanie", a zarazem próbę
zarysowania obrazu stosunków w Królestwie Pol. i ruchu
spiskowego 1. dwudziestych. Splatające się wątki służą ukazaniu
bądź konspiracji polit., jej metod, atmosfery, rozbieżności
w poglądach na taktykę (też m. in. współpracy z dekabrystami),
bądź ucisku społ. (dram. losy rodziny niewinnie więzionego
żyd. kupca, tragedia chłopa Stanisława, podpalającego
plony nieludzkiego dziedzica), bądź wreszcie przeżartego
korupcją systemu policyjnego (postać gen. Rożnieckiego, intrygi
szpiega Birnbauma). Ostrość pełnego pasji oskarżenia
aparatu carskiego ucisku, wpatrzonej w wąski interes klasowy
arystokracji i zamożnej szlachty, ugodowych sfer rządzących
Królestwa i władz powstańczych, w połączeniu z wprowadzeniem
nazwanych z imienia postaci hist., nadaje powieści
charakter pamfletu. Autentyczne pierwowzory, których nazwiska
noszą, mają również spiskowcy: W. Łukasiński, P.
Wysocki, młody adwokat J. Kozłowski i in. ldealizacji uległa
bohaterka tytułowa, idąca do ołtarza w imię patriot. poświęcenia.
Polemiczność zamysłu, służebność fikcji powieściowej
wobec materii publicyst. obniża walor artyst. utworu, nie
odbierając mu wartości wszechstronnie interesującego liL
dokumentu. W środowisku emigr. nie odegrał istotniejszej
roli, zdobył natomiast popularność wśród czytelników franc
i został przetłum. na ang. (?) i portugalski.

Wyd. i wstęp K. Bartoszyński, W. 1956.
 Zofia Lewinówna

Podobne prace

Do góry