Ocena brak

Cechy wychowania - Interakcyjność wychowania

Autor /Igor Dodano /31.08.2011

Podstawową cechą wy chowania j esttzw. interakcyjność. Oznacza to, iż proces wychowawczy zwykle ma miejsce w sytuacji interakcji, tj. współdziałania ze sobą wychowawcy i wychowanka. Współdziałanie to odbywa się na zasadzie wzajemności lub — używając terminologii cybernetyki — polega na sprzężeniu zwrotnym, czyli oddziaływaniu co najmniej dwukierunkowym. Błędem jest zatem — jak to czyniono w pedagogice tradycyjnej — upatrywanie w wychowanku jedynie przed­miotu oddziaływań wychowawcy, a w tym drugim dostrzeganie wyłą­cznie podmiotu własnych działań wychowanka. W procesie wychowaw­czym każdy z partnerów jest zarówno podmiotem, jak i przedmiotem oddziaływań, a więc także wychowawca podlega wpływom ze strony wychowanka.

Wychowanie rozumiane jako proces interakcyjny zakłada przede wszystkim, iż wychowanek nie jest i nie może być jedynie biernym odbiorcą wpływów wychowawczych. Nie tylko bowiem im podlega, lecz także jest w stanie odpowiednio na nie zareagować i być ich nośnikiem w formie reakcji na oddziaływania ze strony wychowawcy. Słusznie więc uznaje się go za równoprawnego partnera w procesie wychowawczym. Wprawdzie w porównaniu z wychowawcą jest z reguły partnerem mniej doświadczonym, ale nigdy nie da się go wykluczyć jako ważnego og­niwa istniejącej interakcji. Z reguły jest „istotą aktywną, asymilującą składniki oddziaływań i włączającą je do systemu własnych czynności zgodnie ze swoimi możliwościami rozwojowymi" (M. Przetacznik--Gierowska, 1994, s. 33).

Można więc powiedzieć, że proces wychowawczy jest tym skutecz­niejszy, im bardziej sprzyja zaktywizowaniu i usamodzielnieniu wy­chowanka oraz im częściej wychowawcy na tym zależy w dalszych z nirn kontaktach. Nie wolno jej lekceważyć, gdyż w przeciwnym razie proces wychowania przestanie być interakcją, a stanie się jednokierun­kowym oddziaływaniem, prowadzącym konsekwentnie do instrumen­talnego traktowania wychowanka.

Interakcyjny charakter wychowania szczególnie wysokie wymaga­nia stawia również przed wychowawcą. Skuteczność wychowania jako procesu interakcji zależy bowiem nie tylko od wyzwalania aktywności wychowanka, lecz w niemałym stopniu także od tego, co jest w stanie zaoferować mu wychowawca, oraz od tego, co reprezentuje on jako człowiek podlegający — tak samo jak wychowanek — prawu ciągłego rozwoju i samodoskonalenia się.

Interakcyjność wychowania wiąże się także z umożliwianiem wy­chowankowi nawiązywania kontaktów z innymi ludźmi, zwłaszcza z ró­wieśnikami. Organizowane w tym celu kontakty czy spotkania są nieod­łącznym elementem wychowania jako procesu interakcyjnego. W tym sensie charakter interakcji musi posiadać również samowychowanie. Bez kontaktów z innymi nie miałoby ono sensu, byłoby jawną ucieczką od życia oraz od odpowiedzialności za siebie i innych.

Podobne prace

Do góry