Ocena brak

Cechy poezji J.Tuwima na przykładzie danego wiersza

Autor /dezerter Dodano /15.04.2011

Ekspresjonizm - intuicyjne wyrażanie gwałtownych uczuć i doznań: zachwytu, ekstazy; sztuka wywołująca wstrząs; styl ten wykorzystywał różne środki: kontrast, deformację, karykaturę. Dzieje grupy Skamander związane były z warszawą; tu w latach 1926-1919 formowała się ona wokół pism "Pro arte at studio" i "Pro arte". Istotne znaczenie dla jej konsolidacji miały wspólne występy w literackiej kawiarni-kabarecie "Pod Picadorem". W XII. 1919 r. poeci po raz pierwszy wystąpili pod nazwą Skamander, natomiast w I 1920 r. ukazał się pierwszy numer pisma "Skamander". "Wielką piątkę" Skamandra stanowili:

Julian Tuwim,

Kazimierz Wierzyński,

Jarosław Iwaszkiewicz, • Jan Lechoń,

Antoni Słonimski. -> Skamander był grupą programowo bezprogramową jednakże mieli oni wspólne przekonania ideowo-artystyczne, którym dali wyraz w lirykach. Poezja młodych skamandrytów charakteryzuje się przede wszystkim zwrotem ku problemom codzienności i sprawom zwykłego, "szarego" człowieka. Niektórzy poeci podjęli próbę zwyciężenia romantyczno-modernistycznej koncepcji poety i poezji. Nowej koncepcji podmiotu lirycznego towarzyszy w poezji powszedniość. Liryka młodych skamandrytów wyraża zachwyt nad życiem i światem.

-> Tuwim pisał m.in. wiersze, poematy, satyry. Jego spuścizna literacka jest bardzo bogata i różnorodna. Wczesne wiersze tego poety (znajdujące się w czterech pierwszych zbiorach: "Czyhanie na Boga"(1918), "Sokrates tańczący" (1920), "Siódma jesień" (1921), "Wierszy tom czwarty" (1923)), charakteryzują się ogromnym entuzjazmem, aktywizmem, witalizmem. Tak więc podstaw filozofii życiowej "młodego" Tuwima należałoby szukać w filozofii Nietschzego (aktywizm), i przede wszystkim Henri Bergsona (witalizm). Tuwim za Bergsonem zainteresował się życiem w jego biologicznym wymiarze (biologizm), pisał więc o tłumie, masach ludzkich.

BIOLOGIZM w poezji Tuwima:

•  "Wiosna" - utwór wychwalający życie, biologizm, instynkt. Ukazuje ludzi, którzy żyją w mieście fabrycznym. Jest wiosna i ludzie są zdominowani przez instynkty biologiczne, gł. popęd seksualny; poeta nie stroni od wulgaryzmów; tłum fascynuje ale jednocześnie budzi odrazę i lęk.

WITALIZM i AKTYWIZM w poezji Tuwima  

• "Do krytyków" - poeta jeździ po mieście tramwajem i staje się to czynnością najwspanialszą Świat przepełniony jest zapachami, dźwiękami, kolorami, piękne jest wszystko dookoła.  

• "Życie" - w kilku wersach poeta opisuje swą ogromną radość z faktu, że żyje; jest przepełniony poczuciem własnej siły i jedności z naturą, bo "krew jest czerwona".  

-> W wydanych przez Tuwima, w młodzieńczym okresie jego twórczości, (1918-1926) tomikach "Czyhanie na Boga" i "Sokrates tańczący" dominują tematy młodości, wiosny, swobodnej twórczości i wizja poety "wciśniętego w tłum". Programem poetyckim Tuwima jest wiersz pt. "Do krytyków". Radosny poeta - kpiarz, siedzący na "tylnej platformie tramwaju" rzuca krytykom wyzwanie. Szanowni Panowie - tematem poezji nie muszą być głębokie, filozoficzne ani narodowe treści. Może nim być entuzjazm dla wiosny i banalnych, codziennych zdarzeń. Celem poezji jest opiewać tłum i miasto. Twórcą poezji niech będzie zwykły człowieka, a nie wybitna jednostka. Tę ostatnią koncepcję poprzedził Tuwim w innym programowym utworze - mianowicie w "Poezji" - zamieścił znany cytat: "Nie chcę być przodownikiem, Chętnie w tłum się wcisnę

Będę ultimus inter pares" - (ostatni wśród równych) -> W tym okresie napisał też Tuwim utwory poważne, jak np. "Rewizja" (krótka opowieśćo tym jak żandarmi przeszukują mieszkanie podejrzanego i znajdują obciążające go dowody) i "Pogrzeb prezydenta Naruszewicza" (żarliwy protest przeciwko zbrodni sprawców zamachu na pierwszego prezydenta Polski).

-> W latach 1926-36 Tuwim wydaje: "Słowa we krwi" i "Rzecz Czarnoleska", "Bibli cygańska", "Treść gorejąca". Przywołuje tu horacjański motyw exegi monumentum, mit Jana Kochanowskiego, tzw. specyficzny klasycyzm Tuwima. Poeta określa swoje miejsce, kształtuje swój własny język poetycki - pełen dynamiki, ekspresji, czasem wulgaryzmów i wyrazów potocznych, lecztakże definiuje poezję jako przetwarzanie świata za pomocą języka, nadawanie imion rzeczom, porządkowanie świata.

 -> Lata 1936-39 zdominowane zostały przez utwory dla dzieci: "Lokomotywa", "Ptasie radio", "Słoń Trąbalski", "Zosia Samosia" itp.

 -> Oczywiście na przestrzeni 13 lat podejmował Tuwim liczne inne tematy, ważne były wątki satyryczne i polityczne, manifestacja poglądów pacyfistycznych, refleksja na temat śmierci, protest przeciwko konwencjom mieszczaństwa. Poemat "Bal w operze" z 1936r. nie został dopuszczony do druku.

-> Lata od 1940 do 1953 - czas wojny przeżył Tuwim na emigracji i tam powstał słynny poemat dygresyjny pt. "Kwiaty polskie" (pisany w USA). Poeta powrócił do kraju w 1946r., był kierownikiem Teatru Nowego. Zmarł w Zakopanem w 1953r.

 WIERSZE POLITYCZNE:

• "Rewizja" • "Pogrzeb prezydenta Naruszewicza"

• "Do prostego człowieka" (Tuwim występuje tutaj jako rzecznik poglądów pacyfistycznych, żarliwy wróg wojny demaskujący jej mechanizm - odwieczną prawidłowość, że ideologia i propaganda wojny czyli sztandary czy bohaterstwo to fałsz i magia dla tłumów - a prawda to śmierć jednych a pieniądz i zysk, którzy mają z niej inni. Jest to wiersz-apel. Wzywa do buntu przeciwko takiej wojnie.

 WIERSZE SATYRYCZNE:

• "Mieszkańcy" (Jest to obraz przeciętnych ludzi z miast, mieszczańskiej kołtunerii, żyjącej "w strasznych kamienicach" w uporządkowanym kieracie mieszczańskich konwencji, którymi poeta pogardza. Poeta opisuje całego dnia z życia tych ludzi. Jest to dzień tępy, pełen rozmów i działań bez sensu, bez dociekań, bez myślenia i twórczości. Życie ich oddaje cytat: "trochę pochodzą, trochę posiadzą". Poeta w sposób bardzo sugestywny podaje skrótowy opis mieszczucha, który budzi odrazę u czytelnika.  

-> "To było tak" - poeta "jak przez lupę" obserwuje i relacjonuje nam proces rozkwitania pąka, jego narodziny, dojrzewanie, miłość, poczucie "strachu istnienia" i śmierć, do której przyczynił się poeta zrywając pąk. Czym był czyn poety: grzechem czy dobrodziejstwem. Czy zabił, czy zaoszczędził lęków egzystencji?

 -> "Scherzo" - jest to relacja nastrojów młodej dziewczyny - śpiew, śmiech, płacz, cisza. Scenę tych przemian (typowych dla "dorastających panien") kończy scena złowroga: bohaterka "widzi śmierć". Znów więc lęk przed istnieniem, obawa końca pojawiają się w wierszu Tuwima.  

-> "Sitowie" - Jest to wbrew pozorom wiersz o poezji i tworzeniu. Tuwim wspomina swoje dzieciństwo,  "polegiwanie wakacyjne" w trawach, ziołach i sitowiu, tęsknotę za pachnącą  miętą i piękno przyrody! To prawda, lecz wspomnienie jest skontrastowane z  sytuacją obecną - męki tworzenia i przekształcania świata w poezji. Niegdyś sitowie było zwykłe i miało cieniutkie włókienka - dziś jest elementem świata,  materią do przetworzenia w wierszu, żródłem słowa poetyckiego. To prawda, że  Tuwim tęskni za beztroską, bo oto twórczość okazała się męką, piętnem,  nałogiem twórczego interpretowania świata. Zioła stały się po latach "w  wierszach słowami" - oto stwarzająca siła poezji.

Do góry