Ocena brak

Cechy podatków

Autor /Molly Dodano /02.04.2011

 

Podatki stanowią równocześnie kategorię ekonomiczną i prawną. Rozu­mienie ekonomicznej istoty podatków podlegało w toku rozwoju historycznego zmianom stosownie do ogromnej zmienności i różnorodności teorii ekonomicznych. Prawna definicja podatków odznaczała się i nadal odznacza zdecydowanie większą trwałością. Podatki w ujęciu prawnym, czy też —jak się niekiedy mówi — techniczno-finansowym, definiowane są poprzez wskazanie na cechy formalnoprawne, jakie posiadają. W ujęciu techniczno-finansowym podatki są to pieniężne, przymusowe, bezzwrotne, nieodpłatne, ogólne świadczenia na­kładane i pobierane przez państwo (i inne związki publicznoprawne) na podstawie przepisów prawnych określających wysokość, terminy i inne warunki ich na­kładania i pobierania.

Forma pieniężna pozwala odróżnić podatki od świadczeń w naturze szeroko w przeszłości stosowanych jako forma danin publicznych. Reliktem świadczeń w naturze jest współcześnie chociażby obowiązkowa służba wojs­kowa. Tendencja do wypierania świadczeń w naturze przez, podatki pojawiła się jednak już bardzo dawno i spowodowała, że od stuleci podatki są jedyną liczącą się. przynajmniej w cywilizacji europejskiej, formą danin publicznych.

Przymusowy charakter podatków wyraża się w tym, że są one nakładane i pobierane mocą uprawnień władczych (z reguły określanych konstytucyjnie) określonych organów państwa (i innych związków publiczno­prawnych, np. samorządu) i mogą w

związku z tym być egzekwowane z zastosowaniem przymusu przy użyciu środków przewidzianych prawem.

Bezzwrotność jako cecha podatków oznacza, że kwoty już pobranych podatków nie podlegają zwrotowi podatnikom, poza ewidentnymi przypadkami korekt i poprawek wymiaru podatków. Pobrane podatki stanowią dochody publiczne, które bezzwłocznie przeistaczają się w wydatki publiczne i o ich zwrocie podatnikom nie może być mowy.

Nieodpłatność podatków oznacza, że w zamian za wniesione po­datki nie przysługuje podatnikom żadne świadczenie wzajemne ze strony państwa (i innych związków publicznoprawnych). Nawet gdyby władze publicz­ne uzasadniały potrzebę wprowadzenia określonego podatku (lub podwyższenia podatku już istniejącego) zamiarem wprowadzenia lub podwyższenia okreś­lonych świadczeń na rzecz obywateli, to uzasadnienie takie nie ma żadnego znaczenia (poza ewentualnie politycznym). W przeszłości wskazywano niekiedy, że wprawdzie podatki są świadczeniami nieodpłatnymi w sensie bezpośrednim, to jednak mówić można o pewnej pośredniej odpłatności podatków wyrażającej się w całokształcie działalności państwa (i innych związków publicznoprawnych) na rzecz ogółu obywateli. Współcześnie tego rodzaju poglądy nie są pod­trzymywane.

Ogólność podatków — nazywana też niekiedy mniej fortunnie po­wszechnością — stanowi ich wyjątkowo ważną, a zarazem trudną do wyja­śnienia i spełnienia w praktyce, cechę. Ogólność oznacza, że podatki nakła­dane i pobierane są na jednolitych zasadach i z zastosowaniem warunków określanych w powszechnie obowiązujących przepisach prawnych. Przepisy podatkowe mogą więc mieć charakter norm prawnych generalnych, a same podatki nie mogą być indywidualnie określane. Skrajnie biorąc można powie­dzieć, że wszelka indywidualizacja (czy personifikacja) podatków jest sprzeczna z prawną definicją podatku. Rozwiązania praktyczne nigdy i nigdzie tak daleko nie idą, co powoduje, że interpretacja tej formalnoprawnej cechy podatku ciągle jest przedmiotem kontrowersji.

Stosunkowo łatwo jest wskazać na to, co odróżnia opłaty publiczne od podatków, poddając analizie formalnoprawne cechy podatków i opłat publicz­nych. Opłaty publiczne różnią się od podatków jedną tylko cechą, mianowicie tym, że o ile podatki cechują się nieodpłatnością, to opłaty publiczne są —jak wskazuje na to sama ich nazwaświadczeniami odpłatnymi. Opłaty publiczne wnoszone są w związku i niejako w zamian za usługi publiczne i czynności urzędowe. Przypisując opłatom publicznym cechę odpłatności należy jednak powiedzieć, że tylko wyjątkowo jest to odpłatność ekwiwa­lentna na zasadzie wzajemności. Najczęściej wniesienie opłaty publicznej

stanowi jedynie konieczny warunek skorzystania z usług publicznych i czynności urzędowych, bez względu na to, czy i jakie korzyści odniesie pod­miot wnoszący opłatę publiczną z tych usług publicznych i czynności urzędo­wych. Odpłatność ma tu więc specyficzne i właściwie jedynie formalnoprawne znaczenie.

Cła, będąc specyficzną kategorią opłat publicznych, posiadają wszystkie cechy właściwe tym opłatom, przy czym cecha odpłatności w przypadku ceł oznacza powiązanie ich pobierania z czynnościami wykonywanymi przez służby państwowe w związku z przemieszczaniem towarów przez granice. Nadaje to jednak cłom na tyle specyficzne znaczenie, że powinny być one traktowane odrębnie i niezależnie zarówno od opłat publicznych, jak i od podatków.

Podobne prace

Do góry