Ocena brak

CARNAP RUDOLF

Autor /Domicjan999 Dodano /19.07.2012

ur. 18 V 1891 w Ronsdorf (Nadrenia),
zm. 14 IX 1970 w Los Angeles, Niem. logik i filozof, najwybitniejszy
przedstawiciel neopozytywizmu.

W czasie studiów 1910-14 (matematyka, fizyka, filozofia
i psychologia) w Jenie i Fryburgu Br. związał się z ruchem wolnomyślicielskim.

Zetknąwszy się z G. Frege'em, zainteresował się
nowoczesną logiką; 1921 uzyskał doktorat na podstawie rozprawy
z zakresu filoz. podstaw geometrii (Der Raum, B 1922);
1926 został docentem, a 1930 prof, filozofii przyrody na uniw.
w Wiedniu; przyłączył się wówczas do tzw. Koła Wiedeńskiego,
którego stał się współzałożycielem.

Pod wpływem psychologii ->
postaci oraz koncepcji L. Wittgensteina i B. Russella podjął fenomenalistyczno-logistyczną próbę zbudowania ścisłej, nauk.
filozofii, która byłaby wolna od elementów metafiz. (Der logische
Aufbau der Welt, B 1928, H 19663 i Scheinprobleme in
der Philosophie, B 1928, F 19663).
Tezy tradycyjnej filozofii uznał C. za zdania pozorne, ponieważ
nie można podać warunków ich empirycznej sprawdzalności.

Opracował też przystępny wykład logiki symbolicznej
jako dyscypliny czysto analitycznej i jej zastosowań (Abriss
der Logistik, W 1929). Wespół z H. Reichenbachem założył
czasopismo „Erkenntnis" (1930-40), poświęcone nauk. filozofii;
w tym okresie nawiązał żywy i przyjazny kontakt z warsz.
szkołą log. (1930 odwiedził Warszawę), pod wpływem której
formowały się niektóre jego poglądy semiotyczne.

Od 1931
na niem. uniwersytecie w Pradze pracował nad formalną teorią
wyrażeń językowych, która miała stać się jednocześnie jedynie
nauk. filozofią (Logische Syntax der Sprache, W 1934, 1968);
ukazał możliwość przełożenia wszystkich rzeczywistych problemów
filoz. na zagadnienia logicznej składni języka, a więc rozwiązania
ich przy zastosowaniu metody log. analizy, czyli użycia
środków log. do precyzowania sensu wyrażeń oraz kontroli
sensowności empirycznej lub prawdziwości zdań i poprawności
rozumowań.

W dyskusji z K. Popperem kształtował się fizykalizm
B. (porzucił fenomenalizm), a przy współpracy z O.
Neurathem — jego koncepcja jedności nauki.

W 1935 C. objął katedrę filozofii w Chicago (1936-52), stając
się przywódcą i propagatorem ruchu zapoczątkowanego przez
Koło Wiedeńskie. Ewolucja poglądów C. niemal utożsamiała
się z rozwojem neopozytywizmu; najpierw uległo liberalizacji
jego kryterium empirycznej sensowności zdań (Testability and
Meaning, Bal 1937);

potem nastąpiło poszerzenie semiotyki
o zagadnienia i metody semantyczne (np. określenie prawdy log.
i zdania analitycznego, rozróżnienie ekstensji i intencji wyrażenia)
oraz o interpretację modalności i koncepcję logiki nieklasycznej
(Foundations of Logic and Mathematic, Ch 1939; Introduction
to Semantics, C 1942; Meaning and Necessity, Ch 1947,
1956).

W związku z tym C. zwiększył zakres filozofii, którą
utożsamił z matematyką. C. wzbogacił także dotychczasowe log.
ujęcia koncepcją prawdopodobieństwa jako stopnia konfirmacji
zdania przez określone przesłanki oraz opartą na tym pojęciu
logiką indukcji (Logical Foundations of Probability, Ch
1950, 19622 i The Continuum of Inductive Methods, Ch 1952).

W 1952-54 C. byf prof, w Princeton, a 1954-61 kierował (po
śmierci H. Reichenbacha) katedrą filozofii na Uniw. Kalifornijskim
w Los Angeles.

Przy okazji charakterystyki stosunku
terminów teoretycznych do obserwacyjnych nastąpiła u C. dalsza
liberalizacja kryterium empirycznej sensowności wyrażeń
(The Methodological Character of Theoretical Concepts, Minneapolis
1956); w tym czasie dokonał jakby ostatecznej próby
redakcji podręcznika z myślą o zastosowaniach logiki (Einführung
in die symbolische Logik, W 1954, I9602) oraz opracował
wstęp do filozofii nauki (Philosophical Foundations of Physics,
NY 1966).

Działalność C. w dziedzinie logiki i filozofii cechowało
dążenie do oddzielenia poznania nauk. od innych typów wiedzy
i wyniesienie go na szczyty ścisłości i empirycznej kontrolowalności;
stąd powstało u C. nastawienie antymetafiz., obrona jedności
nauki oraz poszukiwanie z jednej strony sposobów najpełniejszego
wykorzystania logiki jako elementu formalnego
w nauce, a z drugiej — adekwatnego kryterium odróżnienia
terminów i zdań sensownych (czyli nauk.) od zdań pozbawionych
sensu empirycznego.

 

J. Pelc, Poglądy Rudolfa C. na kwestie znaczenia i oznaczenia, Wr 1960; The Philosophy of Rudolph C, La Salle 1963; P. Achinstein, Rudolph C, RMet 19 (1965-66) 517-549, 758-779; N.M. Martin, EPh II25-33; CE. Sârndal, Some Aspects of C. Theory of Inductive Inference, BJPS 19 (1968) 225-246; A. Naess, Four Modern Philosophers: C, Wittgenstein, Heidegger, Sartre, Ch 1969; The Legacy of Logical Positivism, Bal 1969 (passim); R. Butrick Jr, C. On Meaning and Analycity, Hg 1970; L. Krauth, Die Philosophie C, W 1970; L. Wax, L'empirisme logique, P 1970 (passim); M. Kokoszyńska, Rudolf C, RuF 29 (1971) 213-220; A.C. Michalos, The Popper-C. Controversy, NY 1972; In Memory of Rudolf C, Dordrecht 1973; M. Turek, Rudolfa C. ujęcie wzajemnej relacji terminów teoretycznych i obserwacyjnych, RF 22 (1974) z. 3, 85-101; H. Caton. C. First Philosophy, Review of Metaphysics 28 (1975) 623-659.

Podobne prace

Do góry