Ocena brak

BYRON GEORGE GORDON

Autor /Salwin0x0 Dodano /16.07.2012

ur. 22 I 1788 w Londynie, zm.
19 IV 1824 w Missolungi (Grecja), Ang. poeta i dramaturg,
czołowy przedstawiciel drugiego pokolenia ang. romantyków.

Pochodził ze szkockiej zubożałej rodziny ziemiańskiej. Uczył
się w Aberdeen, Dulwich i Harrow, 1 8 0 5 - 0 8 studiował w Cambridge.

Wydany wówczas I tomik poezji Fugitive Pieces ( 1 8 0 6)
wzbudził powszechne zgorszenie; duże zainteresowanie, ale jednocześnie
surową krytykę wywołał IV tomik poezji Hours of
Idleness ( 1 8 0 7 ) ; B. zareagował na to ostrą satyrą English Bards
and Scotch Reviewers ( 1 8 0 9 ) , wymierzoną przeciw ówczesnym
lit. autorytetom Anglii. W 1 8 0 9 - 1 1 odbył pierwszą podróż po
krajach śródziemnomorskich i Bliskiego Wschodu, której owocem
były m.in. pierwsze 2 księgi poematu Childe Harold's Pilgrimage
( 1 8 1 2 ) .

Po powrocie do Anglii napisał (pod wpływem
W. Scotta) kilka powieści poetyckich (Giaour 1 8 1 3 ; Corsair
1 8 1 4 ; Lara i in.), dzięki którym stał się twórcą tego popularnego
gatunku romantycznego. Szybko zdobył sławę poetycką i popularność,
ale równocześnie z uwagi na styl życia, poglądy polit,
i społ. był postacią kontrowersyjną. Wystąpienia w Izbie Lordów
w obronie tkaczy ang., uciskanych Irlandczyków i katolików
w Anglii przyniosły mu opinię liberała i republikanina;

żywił również sympatie pronapoleońskie. Nieudane małżeństwo,
zakończone separacją, oraz pogłoski o miłości kazirodczej do
przyrodniej siostry zadecydowały o bojkocie towarzyskim i zmusiły B. do opuszczenia kraju na zawsze. Owocem jego nowych
podróży były nast. dzieła: dalsze księgi Childe Harold's Pilgrimage
(1816), Prisoner of Chillón (1816), The Dream (1816), dramat
Manfred (1817);

w czasie dłuższego pobytu we Włoszech
B. napisał The Lament of Tasso (1817), The Prophecy of Dante
(1821), niesceniczne dramaty Marino Faliero (1821), 77je Two
Foscari (1821), Cain (1821), a w związku z jego krytyką The
Vision of Judgement (1822), wreszcie największy, choć nie dokończony,
poemat dygresyjny Don Juan (1823). We Włoszech
B. związał się z ruchem rewolucyjnym i wolnościowym.- Po wybuchu
powstania antytur. w Grecji udał się tam, aby walczyć
i organizować pomoc międzynar. dla walczących.

Już wczesne poezje B. prezentowały bohatera skłóconego ze
światem i znużonego samotnika, z pozoru cynika. Powieści poetyckie
ukształtowały ostatecznie typ tzw. bohatera bajronicznego,
skrajnego indywidualistę, skłóconego ze społeczeństwem,
buntującego się przeciw obowiązującym normom obyczajowym
i mor., osamotnionego w swych poglądach, a równocześnie kryjącego
pod maską cynizmu szlachetne serce, walczącego o sprawiedliwość,
wolność osobistą i narodową.

Wpływ tak kształtowanej
postawy bohaterów zaważył w dużej mierze na eur. poezji
okresu romantyzmu, a także na kształtowaniu się osobniczych
postaw rewolucyjnych.

B. znał dobrze Pismo Św., wpojone w młodości przez środowisko
kalwińskie, czemu dał wyraz w napisanych na prośbę
kompozytora I. Nathana Hebrew Melodies (1815). W Biblii
zatem szukał uzasadnień swych poglądów metafiz. i wyraził je
w misteryjno-symbolicznych dramatach Cain oraz Heaven and
Earth (1824) i w satyrze The Vision of Judgement.

Pasjonowała
go zwł. postać Kaina, który był dla B. przede wszystkim
uosobieniem faustowskiego i prometejskiego buntu przeciw narzuconym
człowiekowi autorytetom, w tym również dogm. ; dlatego
też Lucyfer był raczej uosobieniem śmiałych myśli człowieka,
który siłą swego rozumu chce nadać nowy kształt światu.

Podstawowy konflikt dramatu rozgrywa się raczej w sferze intelektu
niż uczucia; niezbyt jasna koncepcja dramatu naraziła B.
na zarzut manicheizmu, traktującego dobro i zło jako wieczne
pierwiastki porządku ziemskiego. W dramacie Heaven and Earth,
opartym na swoistej interpretacji wzmianki Rdz 6 o miłości
„synów Boga" do „cór człowieczych", powtarza temat Kaina
i Abla w postaciach „kochanek niebian" (Aholibama i Anna).

Sam określił ten dramat jako „bardzo pobożny", a współcześni
widzieli w nim akt skruchy za bezbożność Kaina. Dramat ten
inspirował wiele poematów romantycznych, m.in. Eloa A. de
Vigny, Loves of the Angels T. Moore'a, La chute d'un ange A.
Lamartine'a, Amours des anges Ch.M. Leconte de Lisle'a, Demon
M.J. Lermontowa.

Wpływ kalwińskiej doktryny o predestynacji zaważył z kolei
z jednej strony na pesymizmie B., w którego twórczości nie brak
elementów fatalistycznych, z drugiej budził jego protest przeciw
fatalizmowi, co znalazło wyraz w jego poglądach etycznych.
Przyjmując istnienie grzechu, buntował się przeciw karze nałożonej
z zewnątrz.

Problem relacji między winą a karą (jeden
z podstawowych problemów romantyzmu) znalazł u B. rozwiązanie
w świadomej samoudręce bohaterów jego powieści poetyckich
(np. Giaour). Poglądy mor. i religijne B. nie dadzą się
ująć w jednolity system, podporządkowany jakiejś doktrynie;
niemniej z jego twórczości wynika, że pozostawał pod urokiem
ortodoksji chrzęść; najwięcej na to przykładów dostarcza Don
Juan.

Jeśli nawet piękne strofy poświęcone Ave Maria, tchnące
mist, panteizmem, mogą być pomieszczone w sferze doznań
estetycznych, to apostrofę do Chrystusa z księgi XV (w. 138-
-144), zaopatrzoną przypisem odautorskim „jeżeli kiedykolwiek
Bóg był człowiekiem — albo człowiek Bogiem — on był jednym
i drugim; nigdy nie kwestionowałem jego religii, lecz czyniony
z niej użytek czy nadużycie", można uważać za wyznanie wiary.

Popularność B. w Polsce potwierdzają liczne przekłady jego
dzieł, m.in. A. Mickiewicza, J. Słowackiego, Z. Krasińskiego,
CK. Norwida, A. Paygerta, W. Baworowskiego, J. Kasprowicza,
E. Porębowicza, oraz wiele zbiorowych wydań, m.in. Wędrówki Childe Harolda. Dramaty (Kr 1896, Wwa 19555), Powieści
poetyckie (Kr 1924), Z pism B. (I-IV, Wwa 1953-60),
Wybór poematów (Wr 1956,1970s), Wiersze i poematy (Wwa
1961), Poezje wybrane (Wwa 1972).

 

M. Zdziechowski, B. i jego wiek I-II, Kr 1894-97; A. Pönitz, B. und die
Bibel, L 1906; S. Windakiewicz, Waller Scott i lord B. w odniesieniu do polskiej poezji romantycznej, Kr 1914; R. Dybowski, Byron, Lw 1927; T. Zieliński, Ftlhelleńskle poematy B., Wwa 1928; A. Maurois, Byron I-II, P 1930; A. Tretiak, Lord B., Pz 1930; P. Quennell, Byron, Lo 1934; J. Burbank, The Problem of B., Bc 1940; CF. Vulliamy, Byron, Lo 1948; G.W. Knight, Lord B., NY 1953;H. Read, Byron, Lo 1955; E. Bigland, LordB., Lo 1956; A. Jelistratora, Bajron, Mwa 1956; W. Robson, B. as Poet, Lo 1958; W.H. Marshall, B. Shelley, Hunt and the Liberal, Ph 1960; N.R. Wells, G.G. Lord B.. Abdingdon 1960;G. Hegedus, Byron, Bu 1962; A. Rutherford, Byron, E 1962; H. Diller-Jürgen, Aspekte der poetischen Technik Lord B., Gie 1963; I. Dobrzycka, Kształtowanie się twórczości B., Wr 1963; P. West, Byron, EC 1963; T.J. Wise, A bibliography of B., Lo 1963;M.K. Joseph, B. the Poet, Lo 1964; F.W. Kenyon, The Absorbing Fire, Lo 1966 (Cień l światło. Życie lorda B., Wwa 1974); G.W. Knight, B. and Shakespeare, Lo 1966; A. Marchand, B. Poetry, Lo 1966; B. Blackstone, Byron l-III, Lo 1970-71; B., a Symposium, Lo 1975.

Podobne prace

Do góry