Ocena brak

Budowa państwa komunistycznego w Rosji Ludowej - Rewolucja październikowa

Autor /Roman515 Dodano /14.10.2011

Po obaleniu caratu przez rewolucję lutową w 1917, Rząd Tymczasowy, który objął władzę, poza wprowadzeniem swobód demokratycznych nie zrealizował najistotniejszych postulatów, zwłaszcza takich, jak wycofanie się z wojny i rozwiązanie problemu agrarnego. Sytuacja gospodarcza kraju była bardzo zła. Rosnące wydatki wojenne i zastój w przemyśle spowodowały, że groziła Rosji katastrofa gospodarcza i głód. W miastach i guberniach znów dochodziło do strajków robotniczych i wystąpień chłopskich. Po powrocie do Rosji w 1917 Lenin wezwał bolszewików w tzw. tezach kwietniowych do prowadzenia walki z Rządem Tymczasowym metodami pokojowymi. Dopiero 14 IX oficjalnie ogłoszono Rosję republiką.

Rząd Tymczasowy był coraz ostrzej atakowany także ze strony kół przemysłowo-handlowych i wyższych oficerów armii. Eserowcy i mienszewicy oraz inne ugrupowania nadal udzielały poparcia rządowi, ale wysuwały coraz więcej zastrzeżeń co do jego działalności. Zdecydowanie przeciwną postawę wobec Rządu Tymczasowego zajmowali jedynie bolszewicy. W lipcu Rząd Tymczasowy rozpoczął represje, aresztował wielu działaczy bolszewickich, przywrócił karę śmierci w armii W sierpniu przeciw Rządowi Tymczasowemu wystąpił zbrojnie gen. Ł. Korniłow. Jego pucz został stłumiony. We wrześniu bolszewicy zdobyli większość w radach delegatów robotniczych, chłopskich i żołnierskich. Lenin musiał się ukrywać (we wrześniu przebywał nielegalnie w Finlandii). 23 X Komitet Centralny partii bolszewickiej przyjął na wniosek Lenina, który powrócił potajemnie z Finlandii do Piotrogrodu, uchwałę o konieczności rozpoczęcia powstania zbrojnego, obalenia Rządu Tymczasowego i ustanowienia władzy rad.

25 X Komitet Wykonawczy Piotrogrodzkiej Rady Delegatów utworzył Komitet Wojskowo-Rewolucyjny. Powstanie postanowiono rozpocząć 7 XI w przededniu otwarcia II Ogólnorosyjskiego Zjazdu Rad. Rząd Tymczasowy wydał nakaz aresztowania członków Komitetu Wojskowo-Rewolucyjnego. W odpowiedzi partia bolszewicka wezwała robotników i żołnierzy do obalenia Rządu Tymczasowego i ustanowienia władzy rad. Robotnicy z oddziałów Czerwonej Gwardii oraz żołnierze i marynarze z rewolucyjnych oddziałów obsadzili mosty na Newie i jej odnogach, zajęli główne punkty strategiczne miasta - centralę telefoniczną, agencję telegraficzną i dworce; otoczono szkoły oficerskie, wezwano też okręty Floty Bałtyckiej do wpłynięcia na wody Newy. Późnym wieczorem 6 XI Lenin przeniósł się do Smolnego, siedziby Piotrogrodzkiej Rady Delegatów.

Przystąpiono do zajmowania głównych obiektów i punktów oporu sił rządowych. Szturm na Pałac Zimowy nastąpił w nocy 7/8 XI na sygnał oddany z krążownika "Aurora". Pałac Zimowy został zdobyty, obrońcy (których znaczną część stanowił batalion kobiecy) rozbrojeni, ministrowie Rządu Tymczasowego aresztowani, wyposażenie Pałacu częściowo rozgrabione. Obradujący w Smolnym II Ogólnorosyjski Zjazd Rad 7 XI wieczorem formalnie uprawomocnił ustanowienie władzy radz. W odezwie Do obywateli Rosji poinformowano kraj o przebiegu wypadków. Zjazd uchwalił Dekret o pokoju i Dekret o ziemi oraz powołał nowe organy władzy: Ogólnorosyjski Centralny Komitet Wykonawczy Rad, złożony z bolszewików i lewicowych eserowców (przewodniczącym został L. Kamieniew, a po 13 dniach J. Swierdłow), oraz Radę Komisarzy Ludowych, złożoną z samych bolszewików z Leninem na czele.

Mienszewicy i prawicowi eserowcy opuścili obrady Zjazdu. W końcu listopada odbyły się wybory do nowej Piotrogrodzkiej Rady Delegatów, której przewodniczącym został G. Zinowjew. Już wcześniej doszło do konfliktu między Leninem a grupą Kamieniewa i Zinowjewa, domagającą się dopuszczenia do udziału we władzy mienszewików i prawicowych eserowców, którzy powołali Komitet Ocalenia Ojczyzny i Rewolucji. Trudniejsze okazało się dla bolszewików zdobycie władzy w Moskwie. Szczególnie zacięte walki toczyły się o Kreml. Dopiero 15 XI udało się im przełamać opór zwolenników Rządu Tymczasowego, ale aż do końca 1917 obowiązywał w Moskwie stan wyjątkowy. Do końca listopada udało się bolszewikom zdobyć władzę także w głównych ośrodkach przemysłowych Rosji. 15 XI Rada Komisarzy Ludowych ogłosiła Deklarację praw narodów Rosji.

Zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami, w Rosji miały się odbyć wybory do Zgromadzenia Narodowego - Konstytuanty (które miało m.in. zatwierdzić dekrety II Zjazdu Rad). Zdobywszy władzę w głównych ośrodkach, bolszewicy nie byli już zainteresowani ideą Konstytuanty, ale nie mogli otwarcie wystąpić przeciw przeprowadzeniu wyborów. Odbyły się one 25 XI i przyniosły zdecydowany sukces eserowcom; oprócz nich byli reprezentowani bolszewicy, kadeci, mienszewicy i przedstawiciele mniejszości narodowych. Konstytuanta została jednak rozpędzona przez bolszewików w czasie swego pierwszego posiedzenia, w nocy 18/19 I 1918, a Rada Komisarzy Ludowych potwierdziła to dekretem o jej rozwiązaniu. Zwołany niebawem III Ogólnorosyjski Zjazd Rad uchwalił m.in. Deklaracje praw ludu pracującego i wyzyskiwanego, podjął decyzję o utworzeniu Rosyjskiej Republiki Federacyjnej, dokonał też wyboru nowego Centralnego Komitetu Wykonawczego.

Wprowadzenie władzy radzieckiej spotkało się z największymi oporami na Zakaukaziu, w środkowej Azji, Kazachstanie i innych okręgach narodowościowych dawnej Rosji carskiej, w których rozmaite organizacje utworzone jeszcze przed rewolucją październikową powołały odrębne rządy, walczące przeciw władzy radzieckiej nad Donem stanął na czele kontrrewolucji kozackiej ataman A. Kaledin, wypowiadając posłuszeństwo rządowi radzieckiemu; na Białorusi utworzono tzw. Białoruską Republikę Ludową i ogłoszono oderwanie Białorusi od Rosji radzieckiej; Rada Centralna Ukrainy utworzyła oddziały wojskowe i ogłosiła odrębną Ukraińską Republikę Ludową; w Kazachstanie organizacja polityczna Ałasz wysunęła hasła autonomii i utworzyła rząd autonomiczny; na Zakaukaziu partie przeciwne władzy radzieckiej, gruzińska, ormiańska, azerbejdżańska, utworzyły tzw. Komisariat Zakaukaski; na Uralu ataman kozacki A. Dutow wzniecił bunt i odciął od Rosji radzieckiej środkową Azję.

Do walki z kontrrewolucją powołano Ogólnorosyjską Nadzwyczajną Komisję do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem (tzw. Czeka), którą kierował Feliks Dzierżyński. Czekiści zaczęli stosować terror wobec przeciwników rewolucji. Do marca 1918 władza radziecka została ustanowiona w centralnych guberniach Rosji, na Białorusi, Łotwie, w Estonii, w znacznej części Syberii i środkowej Azji, a także w północnym Kaukazie. Nie oznaczało to jednak końca wojny domowej.

Podobne prace

Do góry