Ocena brak

Budowa organów roślin okrytonasiennych w związku z funkcją - Korzeń

Autor /kulfon12345 Dodano /05.10.2011

Korzeń spełnia dwa zadania. Przytwierdza roślinę do podłoża i pomaga jej utrzymać się w pozycji pionowej - to jest rola mechaniczna. Drugą czynnością, bardzo ważną dla życia rośliny jest pobieranie wody z rozpuszczonymi w niej solami mineralnymi i doprowadzenie jej do łodygi. W niektórych przypadkach korzeń spełnia rolę organu spichrzowego, np. korzeń marchwi, selera czy buraka. Czasami może być organem służącym do rozmnażania wegetatywnego, np. u georginii czy storczyka. U roślin tropikalnych występują korzenie boczne rosnące do góry - są to tzw. korzenie oddechowe oraz korzenie wyrastające z pędów i umacniające roślinę w mulistym podłożu - tzw. korzenie podporowe. Niektóre rośliny pnące wykształcają korzenie czepne (np. bluszcz). Epifity tworzą zielone korzenie asymilujące.

W budowie korzenia wyróżniamy kilka stref, formujących się w czasie kiełkowania i wyrastania korzenia .

Są to:

Stożek wzrostu zbudowany z komórek twórczych, mających zdolność ciągłego dzielenia się przez całe życie rośliny. Komórki te powodują przyrost korzenia na długość i dają początek wszystkim innym jego tkankom.

Delikatne komórki stożka wzrostu okryte są czapeczką, która chroni je przed uszkodzeniem przez cząsteczki gleby. Czapeczka zbudowana jest z komórek miękiszowych, a jej powierzchnię pokrywa śluzowata wydzielina, która ułatwia korzeniowi przeciskanie się między cząsteczkami gleby.

Strefa wydłużenia. Przechodzi w nią stożek wzrostu. W tej strefie komórki, które powstały z podziału komórek merystematycznych stożka wzrostu, szybko rosną, wydłużają się i osiągają wielkość charakterystyczna dla swej dojrzałej postaci.

ŽDzięki tym dwóm strefom, korzeń przyrasta na długość, wrasta w glebę, przytwierdza roślinę do podłoża i utrzymuje ją w pozycji pionowej.

ŽPowyżej strefy wydłużenia się korzenia komórki różnicują się ostatecznie, tzn. przybierają określone cechy morfologiczne, przystosowując się dzięki temu do pełnienia określonych funkcji; tworzą tkanki.

Strefa włośnikowa. Tu zachodzą procesy różnicowania się komórek w tkanki. Jest pokryta włośnikami, tj. wyrostkami komórek skórki, której uwypuklenia stanowią właśnie włośniki. Wyrastają one w bardzo delikatny wyrostek .

Ściany komórek włośnikowych są bardzo cienkie, zbudowane przede wszystkim z celulozy, ale zawierają również substancje pektynowe tworzące na powierzchni włośnika warstewkę śluzu, zlepiającą włośnik z cząsteczkami gleby.

ŽZadaniem strefy włośnikowej jest pobieranie z gleby wody oraz rozpuszczanie w niej soli mineralnych.

Sok komórkowy włośników, znajdujący się w wakuoli, ma stężenie znacznie wyższe niż stężenie roztworu glebowego. Dzięki temu włośniki na zasadzie osmozy mogą pobierać z gleby wodę przekazując ja, również drogą osmozy, głębiej położonym komórkom korzenia. Wskutek wytwarzania włośników powierzchnia chłonna korzenia jest olbrzymia.

Włośniki są delikatne i żyją krótko. Obumierając ścierają się, ulegają rozkładowi i wzbogacają glebę w substancje organiczne. Jednak strefa włośnikowa zachowuje zawsze taką długość dzięki temu, że w miarę jak zamierają najstarsze włośniki, tworzą się ciągle nad strefa wzrostu nowe włośniki, korzeń wydłuża się w głąb ziemi i strefa włośnikowa przesuwa się coraz niżej, wyzyskując nowe zasoby warstw glebowych.

Strefa wyrośnięta. Przechodzi w nią strefa włośnikowa. W tym miejscu korzeń rozgałęzia się, tworząc korzenie boczne.

ŽStrefa ta pełni zarówno role mechaniczną - utrzymuje roślinę w glebie, jak i fizjologiczną - przewodzi substancje odżywcze, pobrane przez włośniki.

Aby zaopatrzyć roślinę w wodę i sole mineralne korzenie rozrastają się na długość w głąb ziemi, rozgałęziają się, przenikają glebę we wszystkich kierunkach i wykorzystują jej zasoby wodne oraz mineralne - w ten sposób wykształca się system korzeniowy rośliny .

Budowę wewnętrzną korzenia przedstawię na przekroju poprzecznym zrobionym ze strefy włośnikowej .

Najbardziej zewnętrzna warstwa komórek tworzy epiblemę. Komórki jej są wydłużone przez włośniki, Žponieważ w ten sposób najlepiej przystosowują się do pobierania z gleby wody z solami mineralnymi.

Tkanki położone pod epiblemą tworzą 2 części topograficzne: korę pierwotną i walec osiowy. W skład kory pierwotnej wchodzi przede wszystkim graniczący ze skórką miękisz kory pierwotnej. Tworzy on w korzeniu bardzo szeroką warstwę, zbudowaną z żywych komórek parenchymatycznych o ścianach celulozowych. ŽZadaniem miękiszu kory pierwotnej jest wchłanianie wody z solami mineralnymi, pobieranej przez włośniki i doprowadzanie jej do walca osiowego - dlatego ten miękisz nazywany jest miękiszem chłonnym.

Następna warstwą kory pierwotnej jest śródskórnia czyli endoderma, zbudowana z jednej warstwy komórek, ściśle do siebie przylegających, których ściany częściowo grubieją i korkowacieją, a w niektórych przypadkach drewnieją. Tylko niektóre, pojedyncze komórki endodermy nie ulegają zmianom i ściany ich pozostają cienkie i celulozowe. Są to komórki przepustowe, położone naprzeciw wiązek drewna przewodzących wodę. ŽKomórkami przepustowymi woda przedostaje się z miękiszu chłonnego do naczyń drewna. ŽEndoderma w korzeniu odgrywa rolę przegrody regulującej przedostawanie się wody z miękiszu chłonnego kory pierwotnej do walca osiowego.

Pierwszą warstwą walca osiowego jest okolnica, inaczej perycykl. Komórki okolnicy mogą dzielić się, nawet gdy są już dojrzałe, Žstąd ich rola przy tworzeniu się korzeni bocznych. Pod okolnicą rozmieszczone są wiązki przewodzące, ułożone promieniście i na przemian.

ŽZadaniem walca osiowego jest przewodzenie wody z solami mineralnymi do łodygi i doprowadzenie związków organicznych z łodygi do rosnących komórek korzenia.

Tkanką powodującą przyrost korzenia na grubość jest miazga twórcza (kambium), która powstaje między łykiem a drewnem i tworzy i tworzy warstwy drewna wtórnego i łyka wtórnego.

W tworzeniu budowy wtórnej bierze udział również druga tkanka twórcza - miazga korkotwórcza (felogen), która tworzy korek.

Podobne prace

Do góry