Ocena brak

BUDOWA I SPOSÓB ISTNIENIA BYTU LUDZKIEGO

Autor /Billy Dodano /08.07.2011

Ponieważ nie jest naszym zamiarem rozbudowywać tu szczegółowo metafizykę człowieka, nie będziemy wyjaśniać i dyskutować rozmaitych propozycji na temat stosunku duszy ludzkiej do ludzkiego ciała, chociaż sprawa ta ma szereg waŜkich kon-sekwencji (m.in. w etyce, czyli teorii wartości moralnych i postępowania mo-ralnego). Zaznaczamy tylko krótko, że zastosowanie ogólnometafizycznych ustaleń dotyczących złoŜeń wewnątrzbytowych (zwłaszcza złoŜenia hylemorficz-nego) do danych empirycznych skłania do ujęcia empirycznie danej jedności psychofizycznej człowieka jako jedności substancjalnej indywidualnego compo-situm (konkretnego człowieka), w którym dusza pełni funkcję formy substancjal-nej, a więc zasady kwalifikacji i organizacji danego bytu ludzkiego.

Według tego stanowiska do natury duszy naleŜy bycie formą jakiejś materii. Empirycznie nam dostępne ciało jest zasadniczo wewnętrznym składnikiem (a nie zewnętrznym, przypadłościowym dodatkiem) bytu ludzkiego, jest jakby bytową wypadkową duszy ludzkiej (jako formy substancjalnej) i materii pierwszej. Uzasadnienie i bliŜsze wyjaśnienie tej teorii wymaga dysponowania metafizyczną teorią cielesności, którą tu się nie zajmujemy. Bytowość duszy ludzkiej nie ogranicza się do tego,  Ŝe stanowi ona formę substancjalną ciała. Czynności niezmysłowe, intelektualne i wolitywne, świadczą o tym, Ŝe dusza spełnia funkcje Ŝyciowe nie związane wewnętrznie, co do swych istotnych kwalifikacji, z cielesnością. Będąc formą substancjalną ciała ludzkiego, dusza ludzka w swym działaniu ujawnia swoją niecielesność. Widzimy więc, iŜ to stanowisko nie przeczy naocznie nam danej paradoksalności jedności elementów róŜnogatunkowych w człowieku, ale ją tylko bliŜej analizuje i interpretuje.

Dzięki temu, że forma substancjalna człowieka jest duszą charakteryzującą się intelektem i wolą, człowiek posiada nową kwalifikację bytową, jest o s o-b  ą. Osobę określa się tradycyjnie jako indywidualny byt substancjalny natury rozumnej. WaŜne jest m.in. to, że dzięki intelektowi człowiek jest otwarty na nowy typ determinacji, róŜny od determinacji czysto fizycznych. To umoŜliwia wolność woli ludzkiej. Człowiek - samoświadomy intelekt i wola (związane w swych funkcjach z elementami materialnymi) - dokonuje częściowego samo-określenia własnej indywidualności, naleŜy do kategorii bytów autodetermino-wanych. Traktując pewne byty jako „ty" i wchodząc z nimi w całość „my" oraz wybierając cele swego działania, człowiek buduje to, co się nazywa jego osobo-wością, i realizuje (zajmuje) wyznaczoną czy dopuszczoną przez swoją naturę pozycję egzystencjalną.

Podobne prace

Do góry