Ocena brak

BUDNY SZYMON

Autor /maciana Dodano /13.02.2012

BUDNY SZYMON , ur. ok. 1530 w Budach (Mazowsze), zm.
13 I 1593 w Wiszniowie (Litwa), myśliciel, teolog i polemista
ariański. Pochodził ze szlachty zaściankowej, studiował
w Akad. Krakowskiej (1544). Początkowo zwolennik kalwinizmu,
był ministrem w dobrach M. Radziwiłła Czarnego, później
należał do —» braci polskich. Zwolennik unitarianizmu, wysuwał
radykalne poglądy dogmatyczne, m. in. kwestionował
bóstwo Chrystusa, głosząc tezę o ojcostwie Józefa. Z tego
względu jego wybitny przekł. Pisma Sw. pt. Biblia, to jest
Księgi Starego i Nowego Przymierza (Nieśwież-Zasław 1570-
72) został ocenzurowany przez współwyznawców, a poprawiony
i skomentowany przekł. Nowego Testamentu (Łosk 1574)
wywołał prawdziwą burzę w środowisku kat. i ariańskim.
Całość swych poglądów rel. wyłożył B. w dziele O przedniejszych
wiary chrystyjańskiej artykulech (Łosk 1576). W rok zaś
później, 1577, opatrzył entuzjastyczną przedmową Bazylikowy
przekład dzieła A. Frycza Modrzewskiego O poprawie
Rzeczypospolitej. Wobec kwestii społ. zajął stanowisko umiarkowanie
konserwatywne (—» O urzędzie miecza używającym
1583). Niepopularny z tego powodu w środowisku radykalnych
społecznie ariańskich zborów małopol., doczekał się z ich
strony dwukrotnej ekskomuniki (1582 i 1584), która usunęła go
w cień. Ostatecznie ugiął się jednak i za cenę częściowego
odwołania swych poglądów został 1588 przyjęty z powrotem
do zboru. B. postulował wzbogacenie języka poł. wyrazami
słow. i gwarowymi, przestrzegał natomiast przed wpływami
języków niesłowiańskich. Pisywał także po rusku. Zmarł otoczony
legendą odstępcy, a nawet ateusza.

Literatura ariańska w Polsce XVI w., oprac. L. Szczucki, J. Tazbir, W.
1959; 700 lat. Wiek XVI.
PSB 3 (S. Kot); K. GÓRSKI Sz.B., w: Studia nad dziejami polskiej
literatury antytrynitarskiej XVI w., Kr. 1949; S. KOT Sz.B. Der grósste
Haretiker Litauens im 16.Jahrhundert, Wiener Archiv fur Geschichte
des Slaventums und Osteuropas II (1956).
Janusz Tazbir

Podobne prace

Do góry