Ocena brak

BUCHARIEW ALEKSANDR MATWOEJEWICZ

Autor /LeonidXXX Dodano /14.07.2012

Imię zak. Teodor,
ur. 1822 w guberni twerskiej (obwód kaliniński), zm.
14 IV 1871 w Peresławiu Zaleskim, teolog prawosławny.

Studiował w Moskiewskiej Akademii Duch., gdzie 1846 uzyskał
stopień magistra teologii, a 1847 objął katedrę Pisma św.
(prof. 1852), 1854 katedrę teologii dogm. w Akademii Kazańskiej
; 1857 prowadził nadto wykłady z teologii mor. ; zostawszy
mnichem, otrzymał 1853 godność archimandryty; 1855 był inspektorem
studiów w Kazańskiej Akademii Duch. ;

1858-61 pełnił
funkcję cenzora w komitecie cenzury kośc. w Petersburgu. Jego
poglądy teol. wywołały gwałtowną opozycję ówczesnych środowisk
konserwatywnych, które wpłynęły na zesłanie B. do klasztoru
w Peresławiu Zaleskim z zakazem prowadzenia działalności
pisarskiej; 1863 na własną prośbę został przez Synod przywrócony
do stanu świeckiego.

Obok komentarzy do ksiąg Pisma św.
(m.in. do Iz, Jr, Dn, Ez) B. pozostawił wiele dzieł teol., a także
dotyczących zagadnień chrzęść, kultury; do najważniejszych należą
O prawoslawii w otnoszenii k sowriemiennosti (Ptb 1860,
19062), Tri pisma k Gogolu (Ptb 1861), Mysli i issledowanija
ob Apokalipsisie (Ptb 1861), Pismo o błagodati swiatych tainstw
Cerkwi prawoslawno-katoliczeskoj (Mwa 1864) i O sowriemiennych
duchownych potriebnostiach mysli i żyzni, osobienno russkoj
(Mwa 1865).

Ujmując w świetle dogmatu wcielenia zagadnienie stosunku
chrześcijaństwa do kultury, uczył o dynamicznej obecności Chrystusa
w całej doczesnej aktywności ludzkiej ; uważał, że przeciwstawianie
Kościoła kulturze prowadzi do swoistego monofizytyzmu,
gdyż świat mimo skażenia jest odkupiony i poddany działaniu
łaski Chrystusa, którego człowieczeństwo ogarnia i streszcza
w sobie wszystkie problemy ludzkiego życia; podkreślał konieczność
nie tylko akceptacji kultury, ale także przepojenia jej wartościami
chrzęść. ;

głosił, że dogmat Soboru Chalcedońskiego
jest wezwaniem chrześcijan do twórczości i udziału w zbawczym
dziele Chrystusa; twórcze myślenie jest, wg niego, uczestnictwem
człowieka w stwórczym działaniu Boga; podkreślał wolność umysłu
ludzkiego oraz godność człowieka jako twórcy; w kulturze
widział ukryty wymiar chrystologiczny i teandryczny ( bogoczłowieczeństwo);

propagował ideę panchrześcijaństwa, którego celem jest nie tylko asymilacja nauki Chrystusa, ale również
kontynuacja tajemnicy jego wcielenia, znajdująca swoje odbicie
w ludzkiej egzystencji; przeciwstawia! się wszelkim tendencjom
sekularystycznym, przestrzegając przed błędem arianizmu, który
nie chce dostrzegać w Chrystusie prawdziwego Boga, obecnego
w całej kulturze;

pełni życia chrzęść, odpowiada, wg niego, jedynie
stan monastyczny lub małżeński; podkreślał kapł. i eklezjalny
charakter małżeństwa, kapł. sens twórczości pisarzy i artystów,
a także tzw. monachizm wewn. ludzi świeckich, przejawiający
się w posłuszeństwie Chrystusowi, czystości ducha
i ubóstwie.

Podkreślając powsz. charakter prawosławia oraz potrzebę
chrzęść, braterstwa, przeciwstawiał się wszelkim próbom
izolacji od krajów zachodnich.

Religijna myśl B. wzbudziła zainteresowanie dopiero na pocz.
XX w.; wywarła ona duży wpływ m.in. na W.S. Sołowjowa,
W.W. Rozanowa i S.N. Bułgakowa. W przeciwieństwie do
neg. oceny jego poglądów, zwł. w XIX w. (w XX w. G. Florowski
zarzucił mu sentymentalizm, utopizm i przesadny optymizm),
współcz. teologia prawosł. odnosi się do nich pozytywnie
i w pełni je aprobuje. B. uważany jest za wybitnego teoretyka
kultury prawosł. oraz prekursora prawosł. teologii kultury.

 

A. Zawiałow, PBE II 1200-1207; A. Karpow, Aleksandr Matwiejewicz B., Puť 6 (1930) z. 22, 24-51, z. 23, 25-47; O. Ftorowski, Puti russkogo bogoslawija, P 1937, 344-349; N. Bierdiajew, Russkaja idieja. Osnownyje problemy russkoj mysli XIX wieka i naczala XX wieka, P 1946, 186-188; B. Zenkowsky, Problemy kultury w russkom bogoslowii. Aleksandr Matwiejewicz B., Wiestnik Russkogo Studientczeskogo Christianskogo Dwiżenija 19 (1952) z. 6, 3-10, 20(1953) z. 1, 5-12; tenże, Histoire de la philosophie russe, P 1953, I 350-355; G. Kedves, Orthodoxie und Gegenwart. Die Konzeption der Orthodoxen Kultur bei Alexander Matwiejewicz B. (Archlmandrlt Fieodor), T 1967; P. Evdokimov, Le Christ dans la pensée russe, P 1970, 85-89; E. Behr-Sigel, Un prophète orthodoxe. Alexandre B. (1822-1871), Cont 25 (1973) 93-111; W. Hryniewicz, Boska liturgia życia. Więź 18 (1975) z. 1, 67-79; E. Behr-Sigel, Le moine dans la ville. Alexandre B. (1822-1871), RvHS 52(1976) 49-88.

Podobne prace

Do góry