Ocena brak

Brytyjska Szkoła Analityczna i realizm - Ontologia

Autor /Stiv Dodano /15.07.2011

G. E. Moore w pracy pt. Z głównych zagadnień filozofii wyjaśnia pojęcie „filozofii”. Jego zdaniem to  nauka, która zawiera opis całości Wszechświata, przedstawia - jak pisał – „ogólny opis całokształtu Wszechświata”. Ów ogólny opis jest ważny, bo szkic całego zakresu tematu pozwala ujawnić sposoby powiązań ze sobą różnych oddzielnych zagadnień,  „dając tym samym głębsze pojęcie o ich względnej ważności”. Filozofia prezentując obraz całości Wszechświata, opowiada o najbardziej ważnych rodzajach rzeczy, rozważa „jak dalece prawdopodobne jest,  że są ważne rzeczy, o których nie wiemy”.   

Moore przedstawiając „opis ogólny całego Wszechświata”, przytacza poglądy, które - jak twierdził –  „obecnie przyjmuje niemal każdy człowiek. Uznane są one tak powszechnie,  że można je, jak myślę, słusznie nazwać poglądami zdrowego rozsądku [...]. Wydaje mi się,  że rzeczą najbardziej dziwną i interesującą w poglądach wielu filozofów jest to, w jaki sposób wychodzą oni poza poglądy zdrowego rozsądku albo wyraźnie są z nimi w sprzeczności [...]. Chcę więc zacząć od opisu tego, co przyjmuje za najbardziej istotne pogląd zdrowego rozsądku: od rzeczy, co do których powszechnie przyjmujemy, że są prawdziwe w odniesieniu do Wszechświata i co do których jesteśmy pewni, że są prawdziwe”.     

Zdrowy rozsądek zawiera przekonania, że:   

1. We Wszechświecie jest wiele przedmiotów materialnych.   

2. Pierwotne poglądy człowieka na Wszechświat były fałszywe; człowiek odkrył ich fałszywość i to „odkrycie jest częścią postępu naszej wiedzy”.   

3. Obok przedmiotów materialnych istnieją zjawiska różne od nich. „Jesteśmy przeświadczeni – pisał Moore -  że my ludzie mamy nie tylko ciała, lecz również umysły,  że dokonujemy pewnych aktów psychicznych, czyli aktów  świadomości. To znaczy: widzimy, słyszymy [...] i gdy doznajemy jednej z tych rzeczy, to jesteśmy czegoś świadomi [...]. Słyszenie nie jest samo w sobie przedmiotem materialnym[...] te akty świadomości z pewnością nie są same w sobie materialnymi przedmiotami”. A zatem we Wszechświecie istnieją co najmniej dwa rodzaje rzeczy: przedmioty mate-rialne i akty świadomości;   

4. Każdy przedmiot materialny znajduje się  „w czymś, co nazywamy przestrzenią”.Obserwacja potoczna pozwala twierdzić,  że akty  świadomości związane są z jednymi ciałami, a z innymi nie. Jest bardzo wiele przedmiotów, z którymi nie wiążą się akty  świadomości. Wiele przedmiotów jest nieświadomych, ale jest to - twierdził Moore - obecny pogląd. W przeszłości  świadomość przypisywano wszystkim przedmiotom, również przedmiotom martwym. „Prawdopodobnie był czas, gdy nie było żadnych aktów świadomości, związanych z jakimikolwiek przedmiotami materialnymi na Ziemi: czas, gdy Ziemia była tak gorąca, iż nie mogły na niej istnieć  żadne  żywe istoty; i gdy, co za tym idzie, nie mogło być na ziemi  żadnych istot, posiadających swiadomość [...]. W ciągu względnie ograniczonego czasu [...] ludzie istnieli na Ziemi: przed tym czasem nie było na Ziemi ciał, które by można nazwać ludzkimi i nie było też umysłów, które by można nazwać umysłami ludzi [...]. Jesteśmy przeświadczeni, że może przyjść czas w przyszłości, gdy będzie tak znowu (brak  świadomości). Ale nie moglibyśmy zaprzeczyć,  że mogły istnieć gdzie indziej we Wszechświecie, na innych planetach, istoty świadome nawet wtedy, gdy nie było świadomości na Ziemi”.    

5. Nasze akty  świadomości są związane zdaniem Moore’a z naszymi ciałami w tym znaczeniu,  że zachodzą w tych samych miejscach, gdzie znajdują się nasze ciała. Tymczasem są filozofie, które udowadniają,  że akty  świadomości nie zachodzą w żadnym miejscu, że „są nigdzie, nie są w przestrzeni”. Ponadto - tłumaczył Moore – „wiele spośród tych aktów zależy od zmian, jakie zachodzą w naszych ciałach”.   Człowiek uświadamia sobie przedmioty materialne w pewnych chwilach. Przedmioty te istnieją dalej, nawet wtedy, gdy ich sobie nie uświadamiamy. Istnieją one niezależnie od  świadomości. Wyjaśniając dalej stosunek aktów  świadomości i przedmiotów materialnych, Moore zauważał, że przedmioty materialne mają trzy cechy charakterystyczne: są zupełnie innego rodzaju niż akty  świadomości; wszystkie w danej chwili zajmują takie czy inne miejsce w przestrzeni; mają tę własność, że są rzeczami tego rodzaju, iż istnieją, gdy ich nie jesteśmy świadomi, w równej mierze jak wtedy, gdy ich świadomi jesteśmy.    

6. Wszystkie przedmioty materialne oraz wszystkie akty  świadomości u ludzi i  zwierząt zachodzą w czasie. Nie można mówić, że istnieją w ogóle.     

Nauki  szczegółowe dostarczają wiedzy realnej dotyczącej poszczególnych dziedzin rzeczywistości, przekonując nas o słuszności wyszczególnionych poglądów.     

„Ja utrzymuję - pisał Moore -  że przedmioty materialne w przestrzeni i akty świadomości u ludzi i zwierząt na Ziemi rzeczywiście są jedynymi rodzajami rzeczy, jakie są nam znane [...] i jakkolwiek myślę, że są z pewnością pewne niesubstancjalne rodzaje rzeczy, które trzeba koniecznie wspomnieć, jeśli mamy dać rzeczywiście pełny opis ogólny całości Wszechświata: na przykład czas i przestrzeń”.   

Podobne prace

Do góry