Ocena brak

BRÜCKNER ALEKSANDER

Autor /Benignus463463634 Dodano /12.07.2012

ur. 29 I 1856 w Tarnopolu,
zm. 24 V 1939 w Berlinie, Filolog slawista i historyk kultury.

Studiował we Lwowie, Wiedniu, Lipsku i Berlinie, 1881-1924
był prof, języków i literatur słow. na uniw. berlińskim. B. był
typem uczonego polihistora o fenomenalnej erudycji i pracowitości,
uprawiającego zarówno badania analityczne, jak i umiejącego
kreślić obszerne syntezy.

Prace jego miały często znaczenie
przełomowe, pełniły rolę inspiratorską; obdarzony był
przy tym dużym talentem pisarskim. Najtrwalej zapisał się B.
jako historyk pol. literatury, języka i kultury. Jego badania
i liczne odkrycia oraz edycje zupełnie zmieniły wyobrażenia
o pol. średniowieczu i baroku oraz przyczyniły się do poważnego
pogłębienia wiedzy o piśmiennictwie XVI w.

Dorobek swój
w tych dziedzinach podsumował B. w szeregu syntez Geschichte der polnischen Literatur (L 1901), Dzieje literatury polskiej w zarysie
(I-II, Wwa 1903.19243), Dzieje języka polskiego (Lw 1906,
Wr I960), Słownik etymologiczny języka polskiego (Kr 1927,
Wwa 19705), Encyklopedia Staropolska (I-II, Wwa 1937-38) oraz
w nie zastąpionych dotąd Dziejach kultury polskiej (I-IV, Kr
1930-46, I-III, Wwa 1957-583). Jest autorem Historii literatury
rosyjskiej (I-II, Lw 1922-23), wyd. też w języku niem. (L 1905).

Badania nad dziejami kultury i myśli rei. w Polsce zajęły
wybitne miejsce w nauk. dorobku B. Rozdziały poświęcone tej
problematyce należą do najlepszych w Dziejach kultury polskiej.
Szczególnie zajmował się Kościołem i kat. kulturą w średniowieczu;
sprawy kośc. uwzględnił bardzo szeroko w Encyklopedii
Staropolskiej (hasła: Biblia, Kościół, Ksiądz, Psałterz, Różaniec,
Święci polscy, Święta, Synody, Zakony i wiele in.).

Obraz
religijnego piśmiennictwa pol. w XIII-XV w. znacznie poszerzył
odkryciem i wydaniem licznych, a niezwykle ważnych tekstów,
np. Kazania świętokrzyskie (1891), Legenda o św. Dorocie (1892),
Rozmyślania przemyskie (Kr 1907); obraz ten utrwalił w świadomości
czytelniczego ogółu, ogłaszając w popularnej Bibliotece
Nar. tomiki Polskiej prozy średniowiecznej (Kr 1923) oraz Średniowiecznej
pieśni religijnej polskiej (Kr 1923).

Był ponadto
autorem fundamentalnej syntezy Literatura religijna w Polsce
średniowiecznej (I-III, Wwa 1902-04) oraz wielu innych ważnych
prac, m.in. Średniowieczna poezja łacińska w Polsce, Kazania
średniowieczne, Apokryfy średniowieczne. Psałterze polskie do polowy
XVI w., publikowanych w „Rozprawach AU. Wydział Filologiczny"
w latach 1892-1904. Bardzo krytyczna ocena postaci
św. Cyryla i Metodego (Legendy o Cyrylu i Metodym
wobec prawdy dziejowej, Pz 1904) wywołała protesty i nie przyjęła
się w nauce.

B. był też współpracownikiem Podręcznej Encyklopedii
Kościelnej (Wwa 1904-16). Jako badacza pol. ruchu
reformacyjnego bardziej niż doktrynalna interesowała go strona
ogólnokulturalna.

Z blisko 100 prac na ten temat wyróżniły
się zwłaszcza szkice o Różnowiercach polskich (Wwa 1905.19622),
inicjujące dalsze poszukiwania T. Grabowskiego, S. Kota i in.
Szeroko omówił poglądy rei. M. Reja (Mikołaj Rej, Kr 1905
oraz Pierwociny literatury luterskiej w Polsce. Mikołaja Reja
Kupiec", Kr 1921). Szczególnie interesowali go bracia polscy
(Różnowiercy polscy).

Ma wreszcie B. osobną i ważną kartę w dziejach badań nad
mitologią słow. i litewską. Mitologia słowiańska (Kr 1918) jest
jednym z najwybitniejszych dzieł z tej dziedziny, mimo iż wiele
poglądów autora zostało przez naukę odrzuconych. Wykazał
w nim B. duży krytycyzm wobec wielu tradycyjnych a bezpodstawnych
opinii. Wydana później Mitologia polska (Wwa 1924)
była pracą popularną. Wybór prac hist.Iit. wydano pt. Studia
literackie (Wwa 1973).

 

W.T. Wislocki, Bibliografia prac Aleksandra B., w; Studia staropolskie.
Księga ku czci Aleksandra B., Kr 1928, 683-793; H. Barycz, Aleksander B„ KH 53 (1939-46) 661-686; J. Krzyżanowski, Aleksander B., PaL 3»(1946) 60-73; J. Otrębski, Aleksander B., SO 20(1960) 1-46; J. Parandowski, Aleksander B., w: Wspomnienia i sylwety, Wr 1960, 67-74; NKorbut XIII 276-291 ; T. Ulewicz, O B. oraz paru innych sprawach — po ludzku, RuL 12(1971) 283-292 ; W trzydziestolecie śmierci Aleksandra B. (Sesja rocznicowa w auli Collegium Sovům UJ w Krakowie, dnia 31 maja 1969 r.¡, Kr 1971.

Podobne prace

Do góry