Ocena brak

Broń

Autor /Odillo Dodano /01.06.2013

Broń starożytnego świata, uwzględniając różnicę form i materiału, w zasadzie była wszędzie taka sama. Miała ona, jako pełne uzbrojenie, znaczenie symboliczne. Poszczególnym częściom uzbrojenia, takim jak hełm, pancerz, tarcza, włócznia, miecz, strzała i łuk, przypisywano mniej lub bardziej szczególne znaczenie, ale nie zawsze było ono ściśle określone i jednorodne.

Z tej racji, że ludy wszystkich czasów przypisywały istotom nadziemskim ludzką postać i ludzkie działanie, wyobrażano też sobie, iż bóstwa są uzbrojone. Idea ta często pojawia się w mitologii, w której bronią bogów są zazwyczaj zjawiska natury, błyskawica jest strzałą, obłok — tarczą, burza — rydwanem wojennym, grzmot — toporem itd.

Księgi biblijne Starego Testamentu przedstawiają również Jahwe jako wojownika w pełnym uzbrojeniu: „Jak bohater posuwa się Pan. i jak wojownik pobudza waleczność” (Iz 42,13); „Przywdział sprawiedliwość jak pancerz i hełm zbawienia włożył na swą głowę” (Iz 59,17).

Nałożenie pancerza oznacza podjęcie inicjatywy celem przywrócenia sprawiedliwości. Psalmista prosi Pana, by bronił jego sprawiedliwości przed wrogami, którą naruszają: „Wystąp, Panie, przeciw tym, co walczą ze mną, uderz na moich napastników. Pochwyć tarczę i puklerz i powstań mi na pomoc. Rzuć włócznią i toporem na moich prześladowców; powiedz mej duszy: »Jam twoim zbawieniem«” (Ps 35,1—3). Również Ps 45,4—6 przedstawia królewskiego Oblubieńca (typ Chrystusa) jako wojownika.

Księga Mądrości też kreśli obraz Jahwe, który jako uzbrojony wojownik staje w obronie sprawiedliwego i dokonuje pomsty na wrogach: „Jak zbroję przywdzieje swoją zapalczywość i uzbroi stworzenie ku odparciu wrogów. Jak pancerzem okryje się sprawiedliwością i jak przyłbicą osłoni się sądem nieobłudnym. Weźmie świętość za puklerz niezwyciężony i jak miecz wyostrzy gniew nieubłagany, a' razem z Nim świat będzie walczył przeciw nierozumnym” (5,18—22).

Inne miejsce tej samej księgi, które Introit w święto Bożego Narodzenia odnosi do narodzenia Chrystusa, w swoim pierwotnym ujęciu brzmi bardzo bojowo, wszak mówi o ukaraniu Egipcjan śmiercią wszystkiego, co pierworodne: „Gdy głęboka cisza zalegała wszystko, a noc w swoim biegu dosięgała połowy, wszechmocne Twe słowo z nieba, z królewskiej stolicy, jak miecz ostry niosąc Twój nieodwołalny rozkaz, jak srogi wojownik runęło w pośrodek-zatraconej ziemi. I stanąwszy, napełniło wszystko śmiercią” (18,14—16).

Również szatan przywdziewa zbroję, o której Chrystus powiada w Ewangelii według św. Łukasza: „Gdy mocarz uzbrojony strzeże swego dworu, bezpieczne jest jego mienie. Lecz gdy mocniejszy od niego nadejdzie i pokona go, zabierze całą broń jego, na której polegał, i łupy jego rozda” (11,21 n.).

Analogia między prowadzeniem wojny a walką duchową była dla świętych pisarzy okazją niejednokrotnego porównywania ich z sobą: „(...) Oręż S3ojowania naszego nie jest z ciała, lecz posiada moc burzenia, dla Boga, twierdz warownych. Udaremniamy ukryte knowania i wszelką wyniosłość przeciwną poznaniu Boga” (2 Kor 10,4). „Dlatego weźcie na siebie pełną zbroję Bożą, abyście w dzieii zły zdołali się przeciwstawić i ostać, zwalczywszy wszystko. Stańcie więc [do walki] przepasawszy biodra wasze prawdą i oblókłszy pancerz, którym jest sprawiedliwość, a obuwszy nogi w gotowość [głoszenia] dobrej nowiny o pokoju. W każdym położeniu bierzcie wiarę jako tarczę, dzięki której zdołacie zgasić wszystkie rozżarzone pociski Złego. Weźcie też hełm zbawienia i miecz Ducha, to jest słowo Boże” (Ef 6,13—17; por. Rz 13,12 i 1 Tes 5,8).

Motyw walki przenika czas prześladowań chrześcijan. Dlatego św. Ignacy Antiocheński pisze w Liście do Polikarpa: „Podobajcie się temu, który jest wodzem Waszym, niech wśród WTas nie będzie żadnego zbiega. Chrzest niech Wam będzie jak oręż, wiara jak szyszak, miłość jak włócznia, cierpliwość jak pełna zbroja” .

Jak wykazują przytoczone teksty stosunek niektórych elementów uzbrojenia do pewnych cnót nie jest stały, lecz zależy od głównej idei, którą chce się wyrazić. Wyrazistsza jest tylko symbolika tarczy, miecza i strzały z łukiem. Włócznia nie tyle jest symbolem, co raczej narzędziem przypominającym o męce Chrystusa.

Sztuka mozaikowa VI w. stworzyła w arcybiskupim pałacu w Rawennie obraz Chrystusa jako zwycięskiego wojownika: odziany jest On w pancerz, na który jest narzucony rzymski płaszcz żołnierski (chlamys), w ręku zaś trzyma łaskę w kształcie krzyża niby oręż; Jego obute stopy depczą lwa i węża, co wyobraża ideę mesjańską Psalmu 91. Nimb w kształcie krzyża, okalający głowę Zwycięzcy, jest znakiem Jego Bóstwa.

W jednym z rękopisów z IX w. znajduje się podobna kompozycja, będąca ilustracją do Psalmu 91. Jednak postać wojownika jest tutaj o wiele hardziej dynamiczna. Nosi on nadto hełm, a zamiast laski w kształcie krzyża trzyma włócznię, którą wbija w zionącą ogniem paszczę węża.

Podobne prace

Do góry