Ocena brak

BRAUN JERZY

Autor /maciana Dodano /13.02.2012

BRAUN JERZY, ur. 1 IX 1901 w Dąbrowie Tarnowskiej, zm.
17 X 1975 w Rzymie, poeta, prozaik, publicysta i krytyk lit.,
filozof. Po studiach polonist. na UJ (ukończ. 1923) brał udział
w krak.życiu lit., m. in. jako red. Gazety Lit.", skupiającej
1926-28 młodych pisarzy o różnych orientacjach polit. i światopoglądowych.
Po 1927 poświęcił się studiowaniu i populafyzowaniu
mesjanistycznej „filozofii absolutnej" J.M. Hoene-
Wrońskiego, gł. wzał. i red. przez siebie piśmie —> „Zet'', które
wydawał 1932-39 własnym kosztem. W czasie okupacji niem.
w AK, organizator kat. organizacji podziemnej Unia i red.
miesięcznika —>  „Kultura Jutra" (1943—44), publikował w prasie
konspiracyjnej (Ballada o Warszawie 1943, wyd. os. 1946).
Uczestnik powstania warsz., czynny 1944-45 w agendach
iządu londyńskiego, 1946-47 redagował kat. „Tygodnik Warszawski".
Aresztowany 1947, zwolniony i rehabilitowany
1966, działał w warsz. Klubie Inteligencji Kat. i współpracował
z prasą kat. (m. in. z mies. „Znak"). Po 1965 przebywał
w Rzymie, gdzie kontynuował prace lit. i filoz., zajmował się
historią kultury chrześc., współpracował z radiem i prasą.
Watykanu, uczestniczył w pracach przygotowawczych do II
Soboru.
Przeświadczony o kryzysie współcz. kultury, poszukiwał
dróg jej przebudowy w idei moralno-metafizycznego odrodzenia
wywiedzionej z tradycji pol.—>  mesjanizmu romant.,
zwł. z myśli Hoene-Wrońskiego, którą poddawał aktualizującej
reinterpretacji w rozprawach z zakresu filozofii historii
i kultury (Hoene-Wroński a Polska współczesna. O nowy ład
moralny w świecie cywilizowanym 1932, Kultura polska na
bezdrożach. O nowy kształt polskiej kultury narodowej 1937,
Zagadka dziejowa Polski 1938). W podobny sposób sięgał do
koncepcji estet. i filoz. K. Libelta, C. Norwida, S. Brzozowskiego
(Metafizyka pracy i życia 1934), S. Wyspiańskiego, S.I.
Witkiewicza (ogłosił kilka szkiców nawiązujących do jego idei
Czystej Formy). Zapatrywania pisarza, pokrewne pewnym
nurtom międzywojennego —» katastrofizmu (zwł. diagnozom
M. Zdziechowskiego), budziły liczne polemiki, w których
zarzucano mu historioz. anachronizm i bezkrytyczną apologię
tradycji rodzimej, nie wolną od akcentów nacjonalistycznych.
Twórczość poetycka B., rozpoczęta pod znakiem futuryzmu
(Najazd Centaurów 1922), później symboliczno-wizyjna, była
zrazu gł. wykładnią filoz. przekonań autora (zbiory Dywan
rozkwitający 1924, Ziemia i niebo 1930, Tancerz otchłani
1933), z czasem nabrała charakteru wypowiedzi bardziej osobistej,
skupionej na rozważaniu dylematów metafiz. i moralnych
współcz. człowieka (Poematy 1948, wybór ze wstępem J.
Zawieyskiego Patos przemijania 1960, poemat Moja matka,
Londyn 1967, zbioty Rytmy włoskie, tamże 1974, Oddech
planety 1977). W powieściach Kiedy księżyc umiera (1925),
Hotel na plaży (1927), a zwł. w Cieniu Parakleta (cz. 1 1932,
fragm. cz. 2 druk. „Zet" 1932/33), nawiązującym do niektórych
wątków i postaci z dzieł S. Żeromskiego, rozwijał B. wizje
kryzysu cywilizacji, ilustrując zarazem założenia swej mesjanistycznej
doktryny. Podobnie postępował w dramatach: Europa
(wyst. 1931), Rewolucja (skonfiskowany 1932), Dni Konradowe
(1935), utrzymanych w charakterystycznej dla —» ekspresjonizmu
poetyce alegorycznej paraboli. Był też autorem
scenariuszy film. i utworów dla młodzieży (popularne pieśni
harcerskie, m. in. Płonie ognisko i szumią knieje...).

Jan Wojnowski

Podobne prace

Do góry