Ocena brak

BRACTWO św. ŁUKASZA

Autor /Oleg Dodano /11.07.2012

Stowarzyszenie malarzy powstałe
1925 w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Założycielami
byli: prof. Tadeusz Pruszkowski i jego pierwsi uczniowie:
Bolesław J. Cybis, Jan Gotard, Aleksander Jędrzejewski,
Eliasz Kanarek, Edward Kokoszko, Antoni Michalak, Janusz
Podoski, Mieczysław Szulc, Czesław Wdowiszewski, Jan Wydra,
Jan Zamoyski; do B. zostali przyjęci: Bernard Frydrysiak, Jeremi
Kubicki, Stefan Płużański.

Hasłem Bractwa było przywrócenie sztukom plastycznym służebnej
roli w społeczeństwie; zorganizowane było na wzór cechów
średniow., w twórczości nawiązywało do tradycji rzemiosła
dawnych mistrzów oraz do Caravaggia, H. Holbeina Mł.
i in.; propagowało malarstwo tematyczne, m.in. rei., a jego
członkowie wykazywali doskonałą znajomość warsztatu malarskiego;
mimo wspólnych założeń respektowało indywidualne
formy wypowiedzi plastycznej swych członków.

Bractwo wystąpiło
z pierwszą wystawą 1928 w Warszawie, nast. 1929 na
Pol. Wystawie Krajowej w Poznaniu, w Łodzi i Bydgoszczy,
1930 w Krakowie, 1931 w Genewie, 1932 w Warszawie, 1933
w Brooklyn Museum w Nowym Jorku, 1934 w Wenecji; członkowie
zaś wystawiali swe dzieła w Carnegie Institute w Pittsburgu
oraz 1937 na międzynar. wystawie sztuki rei. w Padwie
i Paryżu, gdzie zdobyli wysokie odznaczenia.

Na wystawę 1939
w Nowym Jorku władze państw, zaleciły Bractwu wykonanie
7 obrazów hist, związanych tematycznie z pol. kulturą i akcentujących
jej tolerancję rei.;

kompozycje przygotowali: Kubicki
(Spotkanie Ottona III z Bolesławem Chrobrym, Odsiecz Wiednia,
Konstytucja 3 Maja) i Michalak (Chrzest Litwy, Neminem captivabimus
nisi iure victum, Konfederacja warszawska, czyli ustanowienie
tolerancji religijnej, Unia lubelska), a nad wykończeniem
dzieł pracowali wszyscy członkowie (obrazy te podarowano uniw.
w Syracuse, Stany Zjedn.). Członkowie Bractwa kontynuowali
jego założenia również po 1939.

Dzieła o tematyce rei. tworzyli: Gotard (MB Kazimierska
oraz Madonna), Kanarek (Św. Franciszek, Św. Teresa), Kokoszko
(Św. Cecylia), Pruszkowski (Św. Teresa i fresk Święta Trójca
w Kazimierzu), Wydra (Boże Narodzenie, Ukrzyżowanie, Św.
Mateusz, Serce Jezusa), Zamoyski (MB Różańcowa, MB Kąpiąca,
Dobry Pasterz, a także ołtarz polowy MB);

tematyka
rei. przeważa w malarstwie Michalaka, który wykonał m.in.
Zdjęcie z krzyża, Św. Franciszek, Ukrzyżowanie (eksponowane
na pierwszej wystawie B.), dla kościoła w Garbowie Męczeństwo
św. Wojciecha, a w Sokolnikach Ukrzyżowanie, obrazy ołtarzowe
Trójca Święta, Św. Piotr wątpiący dla kościoła Jezuitów w
Lublinie, obraz Chrystus Król i in. dla kościoła w Kazimierzu
Dolnym;

ponadto 5 witraży do katedry wrocł. o tematyce rel.-
-hist., witraż w kościele akademickim KUL, a wspólnie z Janem
Rozeném kartony do kaplicy pap. w Castel Gandolfo o tematyce
hist.-rel. (1932).

 

S. Ciechomski, Dziesięciolecie B., Plastyka 4(1938) 46-56; Sztuka Warszawska od średniowiecza do polowy XX w. Katalog Wystawy Jubileuszowej, Wwa 1962, II 94-95; T. Dobrowolski, Nowoczesne malarstwo polskie, Wr 1964, 268-276; K. Piwocki, Historia Akademii Sztulc Pięknych w Warszawie, Wr 1965; H. Bartnicka-Górska, SAP I 374-376; A. Sciepuro, Wystawa dziel Bolesława Cybisa, Jana Gotarda oraz Bolesława Lindego, Przegląd Artystyczny 3 (1971) 27-37; tenże, Antoni Michalak — katalog wystawy. Muzeum Okręgowe w Toruniu, To 1972; tenże. Bractwo św. Łukasza, To 1974.

Podobne prace

Do góry