Ocena brak

BRACIA i SIOSTRY WOLNEGO DUCHA

Autor /Oleg Dodano /11.07.2012

W XIII-XV w.
ruch religijny usiłujący połączyć panteistyczno-kwietystyczną
mistykę z dążeniami do reform społeczno-politycznych.

Pojawili się w poł. XIII w. w Szwabii, skąd rozwinęli działalność
głównie w okolicach nadreńskich (Kolonia) w Niderlandach
i we Francji; w XIV w. znani byli we Włoszech, zwł.
dzięki idealistycznemu panteizmowi, do którego odrodzenia
przyczyniły się dzieła neoplatonika Proklosa oraz Eriugeny;

wątpliwy jest związek b. i s.w.d. ze zwolennikami Amalryka
z Bene oraz Ortlieba ze Strasburga; 1418 przybyli do Czech,
gdzie 1421 zostali wyniszczeni; w innych krajach, mimo prześladowań
inkwizycji, utrzymali się do czasu reformacji.

Głosili ideę „wolnego ducha" — intelektu nie skrępowanego
żadnymi nakazami czy zakazami; sądzili, że kryje on w sobie
cząstkę przenikającego wszystko bóstwa, dzięki czemu nie jest
zdolny do popełnienia jakiegokolwiek zła.

Doskonałość rei.,
polegającą na zjednoczeniu z Bogiem, usiłowali osiągnąć bez
form życia aktywnego; uważali, że człowiek doskonały nie
potrzebuje zewn. organizacji kośc, kapłaństwa, widzialnych
środków łaski ani też prawa mor. ( -> antynomizm), w wyniku
czego podejrzewano ich o rozwiązłość mor. i nazywano — adamitami;

odrzucali również chrzęść naukę o stworzeniu, odkupieniu,
zmartwychwstaniu umarłych oraz o karach w życiu przyszłym
(listę ich twierdzeń sporządził Albert Wielki); b. i s.w.d.
byli zwalczani, zwł. ich przywódcy: Berthold z Rohrbach, Mikołaj
z Bazylei, Marguerite Porete i Jeanne Daubenton, przez
Jana Taulera, Henryka Suzo, Jana Ruysbroeka, J. Gersona
oraz J. Nidera.

Idee b. i s.w.d. oddziaływały na życie rei., zwł.
w Niderlandach, Niemczech i w Czechach; wywarły również
wpływ na beginki i begardów, tercjarzy franciszkańskich ( —
zakon III), w XVI w. na naukę -> anabaptystów.

 

R. Allier, Les frères du libre esprit, P 1905; H. Grundmann, Religiöse
Bewegungen im Mittelalter, B 1935; F. Vernet, DThC VI 800-809; G. Mollat. Catholicisme IV 1630; O. Rühle, RGG I 1433-1434; R. Guarnieri, / / movimento del libero spirito. Testi e documenti, R 1965; M. Mollat, La vie et la pratique religieuse au XIV' siècle et dans la première partie du XV', principalement en France I-II, P 1965-66; B. Chudoba, NCE II 821 ; J. Chélini, Histoire religieuse de l'Occident médiéval, P 1968 (passim); F. Rapp, L'Eglise et la vie religieuse en Occident à lu .fin du moyen-âge, P 1971 (passim).

Podobne prace

Do góry