Ocena brak

BORROMINI, Boromino FRANCESCO, właśc. Francesco Castelli

Autor /Diogenes Dodano /26.06.2012

ur. 27 IX 1599 w Bissone (nad jeziorem Lugano),
zm. 3 VIII 1667 w Rzymie, Wł. architekt, jeden z najwybitniejszych
przedstawicieli dojrzałego -> baroku (II).

B. przebywał od 1621 w Rzymie; tworzył początkowo pod
kierunkiem C. Maderny, a nast. wraz z G.L. Berninim pracował
przy bazylice św. Piotra (1624-30); 1632 rozpoczął samodzielną
twórczość od odbudowy klasztoru i kościoła S. Cario (1638-
- 4 1 ) oraz kościoła S. Ivo w Rzymie (1642-50); był architektem
kongr. -> oratorianów; ok. 1650 przebywał krótko poza Rzymem;
od 1652 kierował pracami przy kościele S. Agnese na
Piazza Navona oraz zbudował Collegio di Propaganda Fide
(1662); w ostatnich latach życia pracował nad największym
swym dziełem — fasadą kościoła S. Carlo w Rzymie (1665-67).

Nadto do ważniejszych dzieł B. należą w Rzymie partie rzeźbiarskie
przy baldachimie nad wielkim ołtarzem w bazylice św.
Piotra, oratorium i biblioteka oratorianów (1637-42), kościół
S. Maria dei Sette Dolori (po 1650), przebudowa bazyliki św.
Jana na Lateranie (1646-49), kościół S. Andrea delle Fratte
(1653-65), kaplica Spada w kościele S. Girolamo della Carità
(ok. 1662) o marmurowym wystroju, kaplica Falconierich w kościele
S. Giovanni dei Fiorentini, w Neapolu — ołtarz Filomarino
w kościele św. Apostołów (1640-42).
W swej twórczości B. nawiązywał do antycznorzymskiej willi
Hadriana w Tivoli.

Wprowadził wklęsłowypukłe falowanie ścian
jako wyraz wzajemnego napięcia dynamicznego między przestrzenią
i bryłą na fasadzie (S. Carlo) oraz w korpusie kościoła
na planie centr. (S. Carlo, S. Ivo), gdzie odcinki wklęsłowypukłe,
tzw. borominiowskie travée (przęsło), schodzą się
z sobą pod kątem. Motyw travée stosował również w naszczytnikach
okien i portali kolumnowych lub pilastrowych o kapitelach
w pozycji skośnej wobec lica ściany.

Podobnie jak Bernini
i in. artyści baroku, chętnie używający różnorodnych i efektownych
materiałów, B. operował nie tylko kolorowymi stiukami
i marmurami oraz trawertynem, ale bardziej niż inni białym
stiukiem i zwykłym bielonym tynkiem dla pokrycia ceglanych
ścian we wnętrzu kościelnym.

Nowatorskie koncepcje architektoniczne
B. realizowane w kościołach, przeważnie małych rozmiarów,
powstałych w czasach dojrzałego baroku, oddziałały
decydująco na architekturę kośc. późnego baroku w większości
kat. krajów zach. i środk. Europy. W dziełach B. dopatrywano
się pierwocin -rokoka (Z. Hornung).

 

A. Muñoz, Francesco B., R 1921; E. Hempel, Francesco B., W 1924;
H. Seldmayr, Dle Architektur B., B 1931, Mn 19392 ; G.C. Argan, Borromini, Mi 1952; P. Bohdziewicz, Zagadnienie formy w architekturze baroku, Lb 1961 ; A. Maśliński, Architektura antyku w interpretacji baroku, Lb 1962; P. Portoghesi, B. nella cultura europea, R 1964; R. Wittkower, Art and Architecture in Italy 1600 to 1750, Harmondsworth 1965; A. Griseri, Le metamorfosi del barocco, Tn 1967; Z. Hornung, Genealogia architektury sakralnego rokoka, w: Rokoko, Wr 1970, 37-59; N. Carbonieri, DBI XIII 90-97; P. Portoghesi, Borromini, Lo 1971; Ch.N. Schultz, Baroque Architecture, NY 1971; Z. Hornung, Problem rokoka w architekturze sakralnej XVIII wieku, Wr 1972.

Podobne prace

Do góry