Ocena brak

BOROMEUSZKI, siostry miłosierdzia św. Karola Boromeusza

Autor /Diogenes Dodano /26.06.2012

Zgromadzenie zakonne o ślubach prostych, zał. w 2.
poł. XVII w. we Francji w celu pielęgnacji chorych, oparte na
regule św. Augustyna, obejmujące obecnie 6 niezależnych kongr.
tworzących od 1970 federację.

I. GENEZA i DZIEJE — Nędzy i chorobom epidemicznym, wywołanym
wojną -» trzydziestoletnią, próbowali zapobiec m.in.
Joseph i Emmanuel Chauvenel; Joseph założył 1651 w Nancy bezpłatną przychodnię dla ubogich chorych, których także odwiedzał
w domach;

po jego śmierci podczas zarazy dzieło kontynuował
jego ojciec Emmanuel; 1651 ufundował on dom pod
wezw. Św. Rodziny, gdzie kobiety oddające się pielęgnacji
chorych zawiązały 1652 stowarzyszenie; 1662 uzyskało ono
w Nancy drugi dom poświęcony św. Karolowi Boromeuszowi,
a 1663 André de Saussay, bp Toul (zm. 1675), z członkiń stowarzyszenia
erygował zgrom, zakonne sióstr miłosierdzia Św. Rodziny, zw. także (od domu) boromeuszkami.

Za podstawę
życia zak. przyjęły konstytucje Franciszka Salezego (adaptowane
dla -> wizytek), który dążył do zharmonizowania kontemplacji
z czynnym zaangażowaniem w dzieła miłosierdzia chrzęść. ;
pierwotnie w zgrom, nie składano ślubów zak. ; dopiero konstytucje
opracowane 1679 przez opata norbertanów Epifaniusza
Louisa z Etivalu, oparte na regule Augustyna (Augustyna
reguła), wprowadziły ślub wytrwania w zgrom, oraz pielęgnowania
chorych; 1704 dołączono ślub posłuszeństwa, 1708 — ubóstwa,
1711 — czystości.

Rozwój zgrom., powolny i ograniczony
do terenów Lotaryngii mimo poparcia władz kośc. i życzliwości
panujących (m.in. króla Stanisława Leszczyńskiego), stał się
intensywniejszy w XIX w. (1810 liczyło 230 sióstr w 55 placówkach);
na tle przemian polit, i wewn. zgromadzenia ukształtowało
się kolejno 6 kongr., które uzyskiwały autonomię.

1. Macierzysta kongr. francuska (Soeurs de la Charité de
Saint-Charles de Nancy) straciła początkowo znaczenie; 1973 liczyła
663 siostry w 75 domach we Francji, Belgii i Luksemburgu.

2. Kongregacja niemiecka (Barmherzige Schwestern vom
heiligen Karl Borromäus), utworzona z sióstr, które 1811 założyły
dom w Trewirze; 1872 powstała autonomiczna prow.,
licząca 400 sióstr i 44 placówki w Niemczech i Holandii; 1973
kongr. liczyła 888 sióstr w 50 domach.

3. Kongregacja czeska (Milosrdné Sestry Svatego Karla
Borromejského) powstała z sióstr sprowadzonych do Pragi
z Nancy, 1841 uzyskała autonomię i zatwierdzenie konst.;
1971 liczyła 611 sióstr w 28 domach, obecnie dom gen. znajduje
się w Znojmo (pd. Czechosłowacja).

4. Kongregacja śląska (trzebnicka) — na Dolny Śląsk b.
przybyły 1848 z Pragi na zaproszenie bpa wrocł. M. von Diepenbrocka,
który powierzył im pielęgnację chorych w szpitalu
w Nysie;

1857 uniezależniły się od kongregacji czes.; 1871 dom
gen. zlokalizowano w Trzebnicy, w dawnym opactwie cysterek;
1875 ustawy majowe Kulturkampfu ograniczyły różnorodną
działalność b. do pielęgniarstwa; dom gen. przeniesiono do
Cieszyna, co przyczyniło się do powstania placówek na ziemiach
pol. w zaborze austr. (Rzeszów, Łańcut, Wielkie Oczy, Lwów);
1884 powstały placówki b. w Aleksandrii i Pittsburgu. Kongregacja
trzebnicka wykazała największy dynamizm rozwojowy ;
1886 liczyła 51 placówek w Niemczech, 21 w Austrii, 3 w Saksonii,
1 w Egipcie, 1 w Stanach Zjedn.;

1914 składała się z generalato
z domem centr, w Trzebnicy, od którego zależały domy
na Dolnym i Górnym Śląsku oraz w innych dzielnicach państwa
prus., ponadto prow, na terytorium Austro-Węgier i prow, na
Bliskim Wsch.; 1923 z części domów śląskich zależnych od
Trzebnicy i z części prow, ąustro-węgierskiej powstała prow,
polska;

1930 kongr. trzebnicka liczyła 2805 sióstr i 291 domów
zak.; zaraz po II wojnie świat, większa część sióstr tej kongregacji
wyjechała do Niemiec; na terytorium RFN i NRD obok
istniejącej dawniej kongr. niemieckiej (Trewir) ukonstytuowały
się tymczasowe wikariaty, które 1951 utworzyły 2 prowincje
niera, oraz wikariat gen. w Trzebnicy, podlegające władzy generalato
w Grafschaft (RFN).

5. Kongregacja polska -> boromeuszki II.

6. Kongregacja a u s t r i a c k a (Barmherzige Schwestern vom
heiligen Karl Borromäus) powstała 1945 z części dawnej kongr.
czeskiej; dom gen. w Wiedniu; 1973 było 400 sióstr w 32 domach.

Wszystkie kongr. uważają Karola Boromeusza za patrona;
duchowość zgrom, przeniknięta jest ideałem miłosierdzia,
które było jednym z rysów charakterystycznych Świętego;
11 X 1970 nastąpiło zjednoczenie zgromadzenia przez utworzenie
federacji.

II. W POLSCE — W 1918 b. miały w granicach państwa poi.
7 placówek : 3 z zaboru prus. (Kępno — 2 placówki, Trębaczów)
i 4 z austr. (Łańcut, Tarnów, Wielkie Oczy, Lwów).

Po wcieleniu 1920 części Śląska Cieszyńskiego do Polski
przybyły 2 placówki (Cieszyn, Skoczów), a po połączeniu 1922
części Górnego Śląska z Polską — 50 placówek w 34 miejscowościach;
1923 Stolica Apost. zezwoliła na nowy podział kongregacji
trzebnickiej; ze wszystkich domów zak. na obszarze
Polski erygowała polską prow, z domem prow, w Cieszynie,
która liczyła 470 sióstr w 59 placówkach uzależnionych od przełożonej
gen. w Trzebnicy; 1931 dom prow, przeniesiono do
Rybnika (diec. katowicka).

Początkowej przewadze wpływów niem. coraz mocniej przeciwstawiały
się tendencje emancypacyjne, potęgowane przez
analog, założenia cywilnych i kośc. władz Śląska; dekret Kongr.
do Spraw Zak. z 3 VI 1939 jako wynik petycji bpa katowickiego
S. Adamskiego do Stolicy Apost., wyłączając polską prow,
z kongr. trzebnickiej, ustanowił ją jako nowe zgrom, na prawie
pap.;

17 VIII 1939 odbyła się I kapituła gen., na której uchwalono
przyjęcie konstytucji b. trzebnickich (zatwierdzonych 1937);
dom gen. zlokalizowano w Rybniku (1945 w Mikołowie); nowa
kongr. w dniu erekcji liczyła 776 sióstr (3 z obywatelstwem niem.)
w 73 placówkach (68 w diec. katowickiej, 4 w przem., po 1 w
archidiec. krak. i lwowskiej), prowadzących 19 szpitali, 15 domów
dla starców, 11 sierocińców, 3 szkoły gosp., 3 szkoły podstawowe;
b. za cel stawiały sobie przede wszystkim szpitalnictwo,
opiekę społ., dzieła charytatywne i szkolnictwo.

Po dostosowaniu
się do zadań w zmienionych warunkach celem b. jest
świadczenie chrzęść, miłosierdzia. W 1973 kongr. mikołowska
liczyła 605 sióstr oraz 64 placówki w Polsce i 1 mis. w Zambii.
Siostry pracują w 20 szpitalach (98 sióstr), w 9 domach specjalnych
dla dorosłych (110), w 8 domach wychowawczych dla dzieci
(88), ponadto jako tzw. siostry parafialne.

Po II wojnie świat, z placówek b. w archidiec. wrocławskiej,
diec. opolskiej i gorzowskiej erygowano 1951 wikariat gen. w
Trzebnicy ( -> boromeuszki I 4), który 1973 liczył 357 sióstr
i 30 placówek; siostry pracują m.in. w 8 szpitalach, 7 zakładach
opieki społ., 3 domach wypoczynkowych i w 1 sanatorium.

 

Histoire de la Congrégation des Soeurs de Charité de Saint-Charles de Nancy I-V, Nn 1898-1952; A. Schönfelder, Geschichte der Trebnitzer Congregation der Barmherzigen Schwestern vom heiligen Karl Borromäus in Schlesien 1848-18911, Br 1898; J. Wirtz, Die Barmherzigen Schwestern vom heiligen Karl Borromäus, Tr 1926; Zaklad św. Józefa, czyli Klasztor sióstr w Mikołowie, Mikołów 1932; Heimbucher II 471-474; Siostry B. na Ziemi Śląskiej, Kr 1948; Compte rendu des fêtes du Tricentenaire de la Congrégation des Soeurs de Saint-Charles de Nancy, Nn 1952; G. Kasperek, Rozwój Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia św. Karola Boromeusza w Polsce i jego działalność wiatach 1923-39, Lb 1965 (mpsBKUL); STNKUL 15 (1965) 117-121 ; AnPont 1974.

Podobne prace

Do góry