Ocena brak

Bonawentura - Mądrość

Autor /Faustyna Dodano /03.01.2013

Według Bonawentury celem filozofii jest mądrość. Arystoteles jest mistrzem,jeżeli chodzi o badanie otaczającego nas, widzialnego świata. Jednakże mistrzemw mądrości jest Platon, on patrzy ku rzeczom górnym i duchowym.Szczęśliwą syntezę wiedzy i mądrości, czyli Arystotelesa i Platona, stworzył Augustyn.Ostatecznie należy, nie rezygnując z wiedzy, dążyć do mądrości.

Bonawentura wyróżnia cztery znaczenia mądrości. Po pierwsze, mądrośćw znaczeniu najszerszym to filozofia, czyli wiedza o boskich i ludzkich rzeczach.Po drugie, jest ona cognitio sublimis, czyli wiedzą o tym, co wieczne, w przeciwieństwiedo wiedzy o rzeczach ziemskich; po trzecie, jest poznaniem Bogaw czci, czyli pietas. Po czwarte, mądrość w znaczeniu właściwym to mistycznekosztowanie słodyczy Boga (cognitio Dei experimenta/is). Ideał mądrości dla Bonawenturyto właśnie owo mistyczne oglądanie i smakowanie. W tym znaczeniusynonimami mądrości są: sapientia, caritas, pax, extasis, excessus mentalis.

Celem dążeń ludzkich jest miłość Boga w mądrości, a drogą, właściwiejedną z dróg, wiedza. Przed Bonawenturą jako mistykiem i franciszkaninemstaje więc podwójnie trudny problem określenia wiedzy z p u n k t u widzenia mistycznego:

Przejście od wiedzy do mądrości nie jest bezpieczne, a z a t em musi byćmiędzy nimi coś pośredniego, mianowicie świętość.

Non est ergo securus transitus a scientia ad sapientiam; oportet ergo medi um ponere, scilicet sanctitatem.

Bonawenturze chodzi więc o system świętej wiedzy - zespolenie objawienia,filozofii i teologii. Wzgarda dla wiedzy widoczna u św. Franciszka byłazdaniem Bonawentury jego cechą osobistą i nie powinna być naśladowanaprzez zakon. Obydwa zakony mendykanckie stawiają sobie za cel zdobywaniewiedzy, ale zachodzi między nimi zasadnicza różnica:

Dominikanie dążą zasadniczo do kontemplacji, a wtórnie do namaszczenia,a franciszkanie zasadniczo do namaszczenia, a wtórnie do kontemplacji.Oby miłość ta, czyli namaszczenie, nie ustępowało Cherubinom.

[Praedicatores] principaliter intendunt speculationi et postea unctioni[...]. [Minores] principaliter unctioni et postea speculationi. Et utinamiste amor vel unctio non recedat a Cherubim.

Obydwa zakony żebracze to chór cherubinów w Kościele walczącym.Wszystkie więc nauki mają służyć miłości, a „bez miłości wszelkie poznaniejest próżnością" {sine qua [scil. caritate\ omnis cognitio vana est).

Filozofia spełnia swój cel prowadząc nas do Boga, a może to czynić tylkowtedy, kiedy jest poddana teologii. Podobnie jak Augustyn i Anzelm, Bonawenturapodkreśla, że p u n k t em wyjścia wszelkiego poznania, a nawet filozofii,jest wiara, a jej c e l em ostatecznym kontemplacja mistyczna:

Taki jest porządek, że należy zaczynać od trwałości wiary by przezsurowość rozumu osiągnąć radość kontemplacji.

Ordo est enim, ut inchoetur a stabilitate fidei et procedatur per serenitatem rationis, ut perveniatur ad suavitatem contemplationis.

Wiara wywołuje miłość, a ta z kolei pobudza do kontemplacji prawdy.Stąd bierze się filozofia jako potrzeba miłości, ponieważ miłość chce coraz głębszegopoznania i zjednoczenia ze swym podmiotem umiłowania:

W cudowny sposób dusza raduje się poznając, gdy wierzy wiarą doskonałą.

Miro e n im modo anima delectatur in intelligendo, quod perfecta fidec r e d i t.

Choć objawienie modyfikuje rozumowanie, to jednak filozofia wyraźnieróżni się od teologii:

Filozofia zajmuje się rzeczami, tak jak one są w naturze albo w duszyzgodnie z poznaniem wrodzonym lub też nabytym w sposób naturalny.

Philosophia ą u i d em agit d e rebus, ut sunt in natura, seu in anima secundum notitiam naturaliter insitam vel etiam aąuisitam.

Filozofia wychodzi od bardzo jasnych i pewnych założeń i z nich drogąrozumowania wywodzi swe twierdzenia. Całkowicie różni się od niej teologia.

Według d e Wulfa teologia jest dla Bonawentury raczej nauką praktyczną,w czym objawia się augustyński woluntaryzm. Przez grzech pierworodnyświatło i n t e l e k t u tak w nas osłabło, że bez pomocy „z góry" nie możemy uniknąćbłędu. Ta myśl jest bardzo mocno podkreślana w całym augustynizmie.

Skutkiem tego nauka Arystotelesa musi być w wielu punktach błędna, a głównez tych błędów to: zaprzeczenie opatrzności, fatalizm, odwieczność świata,jedność intelektu, zaprzeczenie tezy o nagrodzie i karze w życiu przyszłym.Wszystkie te błędy Bonawentura przypisuje samemu Arystotelesowi, a nie j e goarabskim interpretatorom.

Mniej błędów popełnił Platon i neoplatonicy, ponieważ uznawali oni naukęo ideach, które pośredniczą między nami a Bogiem. Jednakże największy błądto nieznajomość prawdy o grzechu pierworodnym. Filozofowie w t ym swoim błędziepodobni są do strusi, mają skrzydła, ale mogą tylko biegać, a nie latać.

Dopiero filozofia poddana wierze staje się stopniem w zbliżaniu się doBoga. Na tym polega jej sens i racja bytu. Jest ona w s t ę p em do innych nauk:

Filozofia jest drogą do innych nauk, lecz ten, kto chciałby się tu zatrzymać,wpadnie w ciemność.

Philosophica scientia via est ad alias scientias, sed qui ibi vult stare, caditin t e n e b r a s.

Zarazem jest ona czymś pośrednim między czystą wiarą a teologią, alenie wolno jej nadużywać w teologii:

Nie należy więc mieszać do wina Pisma Świętego tyle wody filozofii, bynie stało się ono wodą, bo byłby to najgorszy cud.

Non igitur t a n t um miscendum est de aqua philosophiae in v i n um sacraeScripturae, quod de vino fiat aqua; hoc pessimum miraculum esset.

Sama teologia jest zaś członem pośrednim między filozofią a darem mądrości,który uzyskuje całkowitą pełnię w świetle chwały (in lumine glońae).

Ustaliwszy, jaki jest stosunek filozofii do teologii, stara się Bonawenturawypracować swoją filozofię, której plan podaje w Collationes in Hexaemeron:

Oto cała nasza metafizyka: o emanacji, o egzemplaryzmie, o spełnieniu,czyli o iluminacji przez promienie duchowe i powrocie do najwyższego.

Et haec est tota nostra metaphysica: de emanatione, d e exemplaritate, deconsummatione, scilicet illuminari per radios spirituales et reduci adsummum.

Podobne prace

Do góry